Chuyển vào Nam và những vất vả trong cuộc sốngPhần IX · trang 125–138

125Trang sách 125Người ta tính chuyện đi Nam. :

Chúng ta bàn nhau kỹ lưỡng, và chúng ta đã quyết định em tạm cùng các con xuống Hải-Phòng, anh ở lại Hà-Nội, nếu có điều gì xảy ra, anh sẽ xuống sau, một mình đi lại đễ dàng hơn. .___-_ Lúc đó cuối tháng 6¬l954 † .+— Hội nghị Gecnève còn, đang họp và trận Điện- Biên-Plui dang ở thời kỳ dữ dội !

Em đã dọn niột số đỗ đạc nhỏ cùng các con xuống Hải-Phòng ở với anh chị Thanh. Em gói ghém tất cả mọi đồ cần thiết của chúng ta và các con, bỏ lại | những đồ đạc cồng-kểnh, vừa đọn đồ đạc nước mắt ` em vừa chảy vòng, quanh. Nhìn ngôi nhà thân mật, -__ tuy là ngôi nhà thuẻ, nhhï những công trình mình sắm l .sửa, nay một phút hỏ ra đi, em ngơ ngắn tiếc.

Em nói : | - Chúng ta vất và đã nhiều, nay mới hơi sung- túc, lại phải đọn đi † Hôm đi Hải-Phòng, anh cùng đi với em và các con. Ở nhà chị Thanh tuy chật chội nhưng có sân rộng trước cửa, vũ người nhà ở với nhau tình thân _ mật rất đễ chịu.

126Trang sách 126— đïm và các con ở nguyễn Hải-Phòng cho tới ngày đi-cư vào Nam, riêng anh, anh vẫn ở Hà-Nội để tiếp tục việc làm, và mỗi chủ nhật anh đều xuốngthămem. _ Ngày 20.7.1954, Hiệp định Genève được ký kết, sự phân chia đất nước đã rỡ ràng. Người miền Bắc sẽ được phép di-cư vào Nam nếu ai không muốn ở lại. __ Chúng ta đã di-cư, am và chị Thanh đã đi trước với tẤt cả các con của hai gia-dình, Em đã may mắn lấy được vẻ đi tầu Kerpuelen của Pháp, không phải đi tầu há mồm, nên cuộc hành trình cũng đỡ cực.

Em vào Nam dược ít lâu, cơ quan của anh di chuyển xuống Hải-Phòng một phần và anh là người được cử xuống trước. _.

Lúc nảy anh thật có lỗi với em ! Vào Nam, em | ._ bận rộn lo lãng với đảm cun bảy đứa, có đứa mới được mây tháng, anh ở, lại, ngoài Bắc, đã một mình thênh thang, anh lại đi dan-diu với cô Minh để vui riêng. Nghĩ lại ngày nay anh tự thấy mình là tệ ! Khổ sở em phải gánh chịu, nhàn rỗi anh thụ-hưởng.

Sự dan-díu giữa anh với cô Minh, ở Sàigòn em đã biết và có lẽ em đã giận anh lắm, nhưng trong những lá thư em viết cho anh, em chỉ nhắc tới sự nhớ - nhung và mung môi anH chóng vào với em và các - con. Ă- — ồỈÖ..m>—_—TT.angnnợnwxwwmewmeww Dan-díu với cô Minh nhưng lòng anh lúc nào cũng nghĩ tới em, người vợ tần mẫn chung thủy của anh !

127Trang sách 127Cô Minh chăng. qua cũng như cô uyên và các cô về trước, mỗi khi xa em, anh vớ vẫn đề quên tháng ngày ! ` Vào Nam, em và các con (ạm ở nhà anh chị - Nguyễn-Mạnh-Bão cho đến lúc aniì vào.

——— Ở Bắc lúc đó anh dược lĩnh 200.000$, do Phủ : “Thủ Hiển Bác-Việt bồi thường trong vụ anh kiện tại tòa án Hành-chánh khi anh bị nghỉ việc. Với tiên này, anh đã gửi vào cho em một nửa, còn một nửa anh mua một chiếc xe hơi để em dùng.

Chắc em sốt ruột vì được tin anh tẳng tịu với cô này cô khác ở ngoài Bắc, nên luôn trong mấy lá thư _ em thúc giục anh vào Nam, vào chơi mấy ngày rồi lại Ta. Em sót ruột là phải vì ở địa vị ci ai yên tâm được, nhưng em ạ, đù sao anh vấn là anh của em, dù anh nay cô này mai cò khác, đây chăng qua chỉ là để giết thì giờ lúc văng em, chứ có bao giờ anh quên em đâu.

Trước những lá thư em thúc giục, anh phải xin phép vào Nam mấy ngày, -anh định vào Nam rồi lại ra ' cho đến khi hết hạn đi cư ! Anh vào Nam rồi anh ___ không ra được nữa, em đã giữ anh lại, không muốn .xa anh, và cũng khỏng ưnuên đẻ anh gấp trở lại các cô.

Anh nhớ lắm, thấy mặt anh, em giận, em giận anh thật, nhưng cũng như bao lần trước, em không giận anh được lâu, chỉ qua một buổi chiều là chúng ta mm “nưướếrn -128- lại lành nhau. "

128Trang sách 128Rồi đêm hôin dó, đôi chúng ta cùng nhau bao -_ chuyện hàn huyện. như ngày mới ở hậu phương hồi- -eư về Hà-Nội, ein nói 'chủyện trong Nam, anh nói chuyện ngoài Bắc !

Anh Nguyễn-Mạnh-Báo đang làm Tổng Trưởng - Bộ Xã-Hội, em đã nhờ anh ây giữ anh lại. Công chức đang di cư nhiều và đang được phân phối đi các Bộ, - việc anh Bảo giữ anh làm việc ở Bộ Xã-hội không khó khăn gì. Anh dã ở luôn lại Sàigòn không ra Hải- ` Phòng nữa, “Ô— Chiếc xe hơi anh nụa ở ngoài Bắc cũng vào tới nơi, sẵn xe chúng 1a ngày ngày di tìm nhà, ở nhà anh chị Bảo chị là tạm bợ, tuy anh chị ấy bảo vợ chẳng mình ở lại.

Nhà anh chị l3áo tuy rộng nhưng cũng thành chật, ngoài gia dình chúng ta gồm I0 người kể cả người làm, lại còn gia đỉnh anh chị Thành cũng tạm ở đây. số Sau vải tuần lẻ, anh chị Trinh dọn nhà đi trước, rồi chúng ta cũng sang được nhà ở đường Hai Bà ‹ Trưng và dọn đi suu. :

Dọn nhà đi, nhưng chúng ta vẫn hàng ngày lên : thăm anh chị Bảo và nhiều khi ngồi lại nói chuyện tới khuya mới về.

Anh chị Báo rất quí vợ chồng chúng ta, riêng chị __ Bảo lại rất mễn em. : _. Vào Nam trước, một mình em đã lo bao nhiêu ¿an việc thay anh : xui học cho các con, sắm sẵn đồ đạc chờ ngày thuẻ nhà..; Anh không phải bận tâm tới điều gì.

129Trang sách 129Dọn về ở đường Hai Bà Trưng, chúng ta tiếp tục sống trở lại khung cảnh êm-ái của gia-đình. Căn - nhà tuy nhỏ, hơi chật họp đã biến thành xinh __ xấn. Trơ lại công việc nội trợ, em lại lo chiều : chồng và nuôi con. La Cuối năm 1951, anh dược cử sang tu-nghiệp, một tháng tại Phi-luật-Tân. Lúc anh ra đi, em tiễn đưa tới tận mấy bay và bịn rịn không muốn trở về, khiến mội nhân viên người Pháp có mặt đã bảo em : :

- Bà chào Ông đi rồi về, máy bay sắp cất cánh ._ rồi!

- " Trong đôi con mắt em, anh thấy bao nhiêu sự tru mén, và anh lên máy bay, nhìn xuống thấy em thất thêu trở về, trông thật đáng thương.

Có lần em nói với anh :

ị - Từ nay chúng ta không xa nhau nữa. Xa ' vừa nhớ, lại vừa sợ anh ong bướm hết cô này qua cô khác.

Anh cười, em nói liếp: —-~ ˆ > Em biết anh, anh khổng yêu ai bằng em nhưng tính anh như vậy. .

Có lẽ thấy anh ởi Phi-luậ-Tân với một phái đoàn trong có máy nữ đoàn - viên, em nghỉ mướn tr n ;1ẦQ- ngại chăng 2 Thời gian có một tháng lâu gì.

130Trang sách 130- Anh đi vắng, mọi việc ở nhà lại một mình em trông coi hẻi, Trong lúc này người em hơi ` mệt và em hắt đầu có thai thẳng Kỳ † Có thai lần thứ tám rồi em nhỉ “Đã bị thui hành, em lại phải vất và vì hai con nhỏ là thẳng Hưng mới _.

được hơn một năm và thằng Thắng mới được mấy tháng. Mặc dầu có người làm nhưng con em, bao giờ - em cũng muốn tự trông nom, nhất là khi chúng nó yếu đau. Đúng vào lúc đó, cả bai đứa đã cùng đau, một đứa sót và một dứa đi cầu. Có đêm em phải thức Thư gân trắng đêm dễ bế hết đứa nọ tới dứa kia. Chị người làm, nói mãi em mới chịu di năm đề chị trông nom giúp. Con Uyên lúc đó l4 tuổi, nhưng may mắn nó cũng giúp em được phần nào trong công việc trông nom hai em. _ Khi anh trở vẻ em còn đang ôm, và hai con mới vừa lành. Em đã chịu bao nhiều sự cực nhọc. Giờ đây _ chúng nó đã lớn khôn, 1nửxờ sự vật và của em chúng | nó đã không bao piờ bị ghiêu thôn. Thằng Hưng __ đã sắp thi Tú tài I và thăng Thăng cũng đang học lớp đệ tứ. Tất cả mọi sự chăm nom nuôi nắng của - mẹ chúng nó đã dưa dần tới kết quả ! Em ơi, thế mà số mệnh nỡ bắt em đi, không để em được trông thấy những đứa con thành người.

Em ốm đau lú rai mãi mới khỏi. l)ã sinh qua . bảy bận rồi mà còn ốm nghén † ý. ỐẶANA"AẠAN4g—ˆ.ˆÔỒÔỒc—— .~ Trong thời ky nảy que sống của chúng ta hơi dễ chịu. Anh đi làm cac con đi học và mỗi khi em đi chợ đã có chiếc xe hơi. Những ngày nghỉ chúng ta lại đưa một vải đứa con di chơi các tỉnh miền Nam, nhờ vậy em cũng đã được biết một số các tỉnh trong này.

131Trang sách 131R Lương của anh không cao nhưng nhờ lúc ban đầu di cư, em buôn bán một đôi việc có lời, trong nhà chúng ‹ “ta cũng sung Lúc. l ¬ Gần Tết năm đỏ cHúng tì đưa bốn con là Hạnh, Nga, Tuần và Hưng di Đà-L ạt chơi một tuân lễ cùng với anh chị Bảo, Ở 1)à-Lạt anh lại đi Nha-Trang thăm Ba Me, Ba còn đi làm, và khi đi cư Ba được cử làm việc nơi đây.

Tết năm 1955, năm Át-Mùi, chúng ta ăn cái Tết đầu tiên ở miễn Nam ! Nhà chúng ta thật là vui vẻ, ˆ_ chúng ta sửa soạn chủ một cải TẾI tưng bừng, “Ô— Tết xong mấy tháng sâu em sinh thàng Kỳ, đứa con thứ tắm của chúng ta. Lúc gần sinh nó, em khoe với anh một giấc mộng :

Em đi trên một con đường, thấy ở trước mặt có - một trái núi, trên trái núi có một thẳng bé con, thấy . em nó xà tay theo.

Thẳng Kỳ rất kháu khinh và khuôn mặt giống em. Lúc nhỏ, đầu HÓ tó bà trải dào trông thật ngộ nghĩnh. Lớn lên trub nết nó cũng, dễ chịu. Em thương nó lắm và nó cũng quý mẹ.-Em chết, nó đã khóc rất nhiều. Nhìn thấy nỏ đứng tựa bên tường nước mắt dưng đưng, không sao anh cằm lòng được. Nó buồn bã nhìn anh lại nhìn tới quần áo của mẹ rồi gục đầu xuống chiếc gậy vông ! Ôi ! Sao mà đau đớn Ì Thằng Kỳ để nuôi, đau ốm ít, học hành cũng được. Năm nay nó cùng học lớp Đệ Tứ với thằng Thắng rồi đấy em nhỉ !

132Trang sách 132Em đã sinh nó ở nhà hộ sinh của chị Mão, người ' làng và cũng là bạn của anh từ năm anh 18 tuổi. Khi em chết được bốn ngày anh chị ấy mới biết, có tới viếng em và chia buồn với anh !

Em ơi, thời gian đi thật là mau chóng, giờ đây tính năm thằng Kỳ đã 15 ! Anh muốn thời gian đi ngược lại để anh được sống bên em ! Nhưng thời gian cũng tàn nhẫn không kém chỉ số mệnh đã cuốn vội tháng ngày để sớm đưa em tới nơi gần đất xa trời, vợ chồng ta âm đương cách biệt, anh phải sống đẳng cay trong cảnh góa bụa gà trồng nuôi con.

Ba mươi năm ân ải, bông một phút chia ly, kẻ về người ở, đôi ngả âm dương, có người nào người _— #*hông đau xói, Bến mươi sảu hưởng dương, lâm hai ngày bạo bệnh, kiến trọn đời tàn, một đường vĩnh biệt, hỏi lòng ¡ di lòng chăng tiếc thương !

Em chết đi, hôm nay mỗng 7 tháng Giêng năm ˆ Canh-Tuất là 54 ngày, nhưng chẳng ngày nào anh không nhớ tới em, và cũng chẳng ngày nào anh không xúc động đến rơi lệ vì các cơn, nhất là hai đứa chán ngoại nhắc tới em luôn hoặc vì anh nghĩ tới những kỷ-niệm cũ của đôi ta Ì Năm đó, năm Át-Mùi cách đây 16 năm, tương | đối chúng ta dễ chịu, không phải lo lắng về vật chất, và thỉnh thoảng em lại kiếm được một số lời nhỏ ‹ trong việc buôn bán trao tay.

133Trang sách 133Cuối năm Át-Mùi, ngày 28, 29 Tết gì đó, bỗng R đâu có một cơn chó rất lớn đi lạc vào nhà chúng ta, đuổi nó không ra, nó nhất định năm Ïì ở trong nhà.

Chúng ta thuật chuyện lại, mọi người đều cho đó là một điềm tốt, vì ta thường nói : Ä4êo đến nhà thì khó, - chó đến nhà thì giàu.

Chúng ta cũng hy-vọng đây là điềm tốt, nhưng than ôi ! Nó đã không là điềm tốt lại chính là điềm xấu ! Giá năm Ất-Mùi còn dài có lẽ đây là điềm tốt, nhưng vì chỉ còn 2, 3 ngày nữa là hết năm, đù có là điểm tốt, điểm tốt này cũng qua đi với năm cũ.

Năm Ẩt-Mùi qua, năm Binh-Thân tới. Chúng ta đón Xuân một cách tưng bừng với pháo nỗ, với hoa mai, hoa cúc đầy nhà. Cảnh nhà như hứa hẹn một năm tốt đẹp, có ngờ đâu, năm đó chúng ta đã gặp | | những điều không may mắn.

Ngay đầu năm, người chủ con chó tới đòi. Riêng vợ chồng chúng ta, chúng ta trả, nhưng em Quy không chịu, cho rằng người đến đòi không phải là chủ, chỉ là một người mạo nhận, : người kia gọi, con chó không chịu đi, khi em Quy gợi theo tên mới đặt là Luck, nó vẫy đuôi mừng ! Em Quy đã bảo người - Nếu chó của ông, ông gọi nó đi, tôi xin trả ;

134Trang sách 134ông gọi nó không đi tất nhiên không phải chó của ông, trả ông, sau này một người khác nhận là chủ nó tới đòi, tôi sẽ nói làm sao !

Người kia đành ra về nhưng hắn không chịu. , Hắn là một người Pháp lai, hắn đi mời Hiến bình tới can thiệp, nhưng em Quy cũng đã trả lời Hiến binh : như đã trả lời hắn !

Thật là rắc rối ngay từ đầu năm ! Năm con khi có khác, chuyện khi đã xảy ra chỉ vì con chó Ì Người chủ gọi con chó, nó vẫn không đi, và Hiến binh cũng đành chịu. Con chó Luck đã ở với chúng ta mãi cho tới năm 1966 nghĩa là mười năm chẵn ! Em đã thương con chó như một người thân và có lần anh đánh nó em đã bảo :

- Đánh nó làm gì, phải tội anh ơi ! Nó ở với mình nó đã khô, đừng nên hành-hạ nó.

Lòng nhân từ của em đối với súc vật đã nhiều lần biểu-lộ qua những cử-chỉ rất cảm-động không bao giờ anh quên.

Sau này, chứng ta có nuôi một con chó nhỏ, nó ra đường bị xe cán, chạy về nhà giấy chết. Con chó ` này em đã chăm nom, nuôi từ lúc bé, ngày ngày pha sữa cho ăn. Em đã khóc khi nó chết, và lúc nhắc đến nó, em đã rơm rớm nước mắt !

135Trang sách 135Rồi những cơn mèo con, người ta đem vứt Ở cư xá, thằng Thắng con em nhặt về, em không nề hà đỗ từng cùi dìa sữa cho từng con, và khi đàn mèo hơi lớn em đã đem cho. Em thường nói : mình cốt cứu cho nó khói chết, nhà mình có mèo rồi, nuôi làm gì !

Em có lòng nhân như vậy, không hiểu tại sao em ' vắn số, không được sống với chồng con cho tới khi „ đầu bạc răng long !

Câu chuyện rắc-rối về cơn chó Luok lúc đầu năm đã kéo theo một năm rất xấu cho chúng ta ! Đầu năm linh đã vào nhà con tốt đẹp làm sao Cũng như năm trước, em tìm cách buôn bán thêm cặp. Em giao thiệp với chị Gô, chị ấy rủ em buôn chung, em vẫn giao tiền và vẫn được chia lời.

Vào khoảng tháng Hai, em lại giao tiền cho chị Gô, và lần này lúc giao đi thì đủ, lúc thu về còn thiếu 40.000. Giá trị 40.000§ ngày đó cũng bằng 400.000$ ngày nay. Chị Gô khất em ít bữa, nhưng sau đó chị ấy đã về Pháp, và chứng ta đã đành mất số tiền 40.0008 chị còn thiếu.

Người ta bảo em bị lừa, nhưng cả hai chúng ta š đều cho sự mắt mát này là một điều may mắn, của đi thay người, mất của trong, gia đình chúng ta sẽ bình yên. Riêng em, em đã nói với anh, đầu năm khi em xem bói, thầy bói nói trong năm ấy thế nào em cũng bị lừa về tiền nong !

Món tiền 40.000$ bị mắt đã ứng vào lời thầy bói, bị lừa rồi, khỏi phái bận tâm đẻ phòng. Nào ngờ, chúng ta còn bị lừa nữa, và chúng ta đã bị lừa cho đến có bao nhiêu liễn mất hét và Iting công mắc nợ, kéo thêm mấy năm diêu đứng ! _._ Có gian lao mới thây ¿mì em đảm và bình tĩnh, có điêu đứng: mới th:ìy sức chịtt đựng của cm, và càng : trong cánh thiểu thón em cảng tỏ ra thương chồng thương con vả tự nhận lấy mọi sự hy-sinh về mình. ˆ Sau khi bị chị Gô về Pháp không hoàn lại số tiền còn thiếu, em tìm cách buôn bán, kiếm lại số tiền đã mát. Chính vì ý muốn kiểm lại số tiền, em _ đã bị lừa thêm một kìn thứ lhịủ nữa. Có người giới thiệu em với là Tìp để mua lại một sỏ màn cửa nhà binh I"háp rút lui khối Việt-Nam. Để giữ số hàng mày em đà đặt trước cho bà Tảo tất cả một triệu rưỡi, một triệu rưỡi năm 1956 không phải là một món tiền nhỏ. Tiền em đặt ra, màn không có, và bà Tảo đã cùng với mẫy người nữa trắng trợn lấy không của em số tiền trên !

136Trang sách 136- — Chúng ta lầm pì có số liển tò như vậy, chúng ta :

-đã phải di vay và khí bịtlừa, chúng ta chí còn nước è cỗ trả nợ. lao nhiêu tiễn có trong nhà, chúng ta bòn hết và đau đớn nhất, chúng ta phải bán tất cả số vàng chúng ta có. Vàng nảy chúng (a sắm, vừa vàng lá vừa nữ trang để dành cho ba đứa con gái mỗi đứa mười lạng ! Vàng chúng ta không tiếc, chúng ta chỉ buồn vì nỗi muễn để đành cho các con không được.

137Trang sách 137Bị lừa, chúng ta đã đưa việc này ra Tòa-án. Đã bị lừa lại còn mắt thêm tiền trạng sư, đã thiếu thôn lại thiếu thến thêm. Có thể chúng fa cứ ÿ ra đối với những người chủ nợ, việc bà Tảo lừa chúng ta đã rõ ràng, báo chí đã đăng hết, các chủ nợ đã rõ, nhưng ' chúng ta cứ cố lo trả nợ, và vợ chồng thường bàn nhau cổ sức trả được đến đâu mừng đến đó, các chủ ' nợ có lẽ cũng thông cảm nên không có sự thằng thúc đòi nợ riết ráo.

Tiền mất hết, chúng ta lại sống trong cảnh nghèo, nghèo nhưng đành cam với số phận. Em lại vất và chắt bóp với số tương hàng tháng của anh, vừa ăn vừa đóng họ trả nợ dần. Em không hề phản nàn, và trong hoàn cảnh túng nợ chúng ta cùng chịu đựng với nhau.

Em ơi, ngày nay, anh lại muốn sống những ngày túng bấn đó, nhưng có em bên cạnh, em là tất cả nguồn vui, tất cả nghị-lực của anh Ï Sống không có em, dù có đủ ăn, anh vẫn thiếu thốn hơn khi thiếu thốn sống bên em ! Còn bao giờ anh được sống trở lại * những ngày bên em nữa ! Thời gian càng ổi, em sẽ càng xa anh, em ở giới vô hình, anh ở nơi trần thế, : âm đương hai ngả, làm sao chúng ta lại gần gũi được nhau. Và không biết sau đây, khi đến lượt anh lìa đời về cõi chết, hồn anh có được hội ngộ với hồn em !

Ngày 12 tháng 11 năm Kỷ-Dậu là ngày chúng ta | tạm biệt, em về trước để đợi anh ở bên kia thế giới, hay đấy là ngày chúng ta hoản toàn vĩnh biệt nhau, qua cả không gian lẫn thời pian, qua cả giới hữu- hình, lẫn vô hình ? Nếu là nầy chúng ta hoàn toàn _ Vĩnh biệt, thật đau đớn cho anh lấm. Em chết đi, anh 'cỗ gắng nôi sống để nưôi còn, lo làm sao chúng có thể nên người như cm hằng mong muốn ! Và cũng mong làm sao, sự chăm sóc của anh đối với các con sẽ thay thế được phần nào sự chăm sóc của em. Em hằng nói em thương những trẻ mỏ côi, nhất là những đứa mô côi mẹ, vì cm cũng mỏ côi mẹ từ năm lên __ Sáu, em hiểu sự đáng thượng của những dứa con mất Tne Ï Thể nà trời ơi, trời yữ pào duïn mệnÍ: cm, để một đản còn nÌỏ ngỡ ngác thiểu tình thường yêu của mẹ Làm sao em sống dược lại nhí, sống lại để chứng ta cùng sông trong cảnh bần hàn như xưa !

138Trang sách 138Nghĩ lại anh thật thương em ! Em đã chịu bao nhiêu đắng cay vất và. —, Năm đó, sau khi bị lừa lần thứ hai đến khuynh gia . bại sản, Không bao lñu em sinh thủng Định. Nó là đứa con thứ chín của chúng II J hái chăng trời sinh ra em chỉ để sinh con, và số kiếp en lá phái nuôi con, đứa nọ chưa lớn dã kế tiếp đứa kia ! Và đến khi chúng lớn khôn, một vài đứa có thể làm đẹp mặt cho cha mẹ thì em chết ! Em không đợi ngày chúng nó thành danh, em chỉ biết gắng công nuôi hằng không biết có ngày thụ hưởng. Tạo hủa thậi cay nghiệt, số mệnh thật tản ác !