Hồi tưởng lần đầu gặp gỡ và thưa chuyện với mẹPhần I · trang 8–21

8Trang sách 8Em đau đớn ra đi, vĩnh biệt chồng con, từ chẳu đại, Anh thảm sâu ở lại, tiếc thương đức hạnh, nhớ dụng nhan Í Em chết tối hôm 12 tháng 11 ta tức là ngày 20 tháng 12 năm 1969, em mới hưởng được 46 tuổi đời.

Phải chỉ, Trời cho em sống thêm lấy ba năm nữa, để ˆ anh được cùng em sống chung mấy năm nhàn hạ, ` nhìn kết quá công trình đã gây dựng các con. .

Em vắt vả suốt mấy chục năm nuôi nắng các cơn, nay chúng nó đã lớn khôn, mấy đứa học hành đã sắp thành đạt sao mà em phải bỏ ra đi.

Mười một đứa con, hai đứa rễ và hai cháu ngoại.

-_ Chúng đã khóc nhiều từ lúc em đi, ngay trong bệnh viện Grall. Ngày hôm nay chúng còn khóc, và những đứa nhỏ nhiều khi chúng ngơ ngác không ngờ đã mắt mẹ rồi ! Và hai cháu luôn luôn hỏi bà, có lẽ chúng còn hỏi cho đến khi trí nhớ không còn phảáng phất hình bà! — ˆ Nhà cửa vắng em như vắng tất cả ! Chỗ nào _ cững còn những kỷ niệm của em, những công trình 'của em đối với chồng con. Cái bàn anh ngồi viết giờ ` này, chính em cũng đã kê nên, cái đồng hồ treo trước „ mặt anh cũng do tay em xếp đặt. Cái gì, ở đâu đâu cũng đều là em cả. Mọi công việc trong nhà từ lớn chí nhỏ anh giao phó mặc em, em lo liệu chu toàn, và cả đàn con ngày nay có đứa đã nên người cũng do sự săn sóc khéo léo của em.

9Trang sách 9Thế mà em bỏ anh đi, lòng dạ nào anh chắng 'thám thương ! :

- Chúng ta lẫy nhau mồng Mười tháng Tám năm Kỷ Mão, tức là ngày 19 tháng 9 năm 1939. Năm ấy . em mười sáu tuổi, anh hai mươi nhăm. Tuổi em Giáp _ — Tý, tuổi anh Ất - Mão, hai tuổi thực là xung khắc nhau nhưng chúng ta cũng đã thực yêu nhau. Có người bảo rằng em lấy chồng năm tuổi Kim - Lâu sẽ có nhiều điều chẳng lành về sau, và người ta còn nói thêm, Chuột với Mèo sống chung với nhau làm sao được. Và mới cách đây độ hai chục ngày khi chúng ta đọc cuốn Căn - duyên - tiền - định, chúng ta cũng thấy cuộc phối ngẫu của chúng ta trong sách ghỉ __ là Tuyệt - Mạng ! Phải chăng như vậy đôi chúng ta sống bên nhau trên 30 năm cũng đã là nhờ phúc đức và do Trời thương Phật độ ?

- Năm anh biết em, em 15 tuổi đang học trưởng — nữ học tỉnh ly Vĩnh Yên. Bóng em thướt tha mềm . mại nết mặt em dịu đàng khả ái, đôi mắt em - lồng lánh như sao ! Thấy em anh đã có bao nhiêu ._ cảm tình với em. Một lần gặp em anh muốn gọi em ngoành lại, anh xhuôn nhanh bước để vượt trước em, Hưng lẾ #iáo tìuh-hhó 1ã tiệt khuôn thước để trai gái giú lấy gia phong tiên ad biểu, anh không: cổ JẢÌAẠNNLNGNNNNAARAéxsseemmmm=m=m—=m...ẳảẳâẳằễẼễỄẮĂ....Ă.mmT._> quyền tròng ghẹo tới sự đoan trang của em.

10Trang sách 10Anh chỉ nhìn rõ mặt em, lúc em bước lên thềm nhà, quay nhìn trở lại, may mắn cặp mắt anh đụng cặp mắt em. không ngờ nhỉ ? :

Khi anh mới ở Thái Bình đổi lên làm việc tạ ˆ Vĩnh Yên, anh không thấy em. Sau này, lúc lấy nhau - em nói anh mới biết lúc đó em đang nghỉ hè ở Nam Định. . Phải chăng là duyên số, phải chăng là định — mệnh ! Hai chúng ta ắt phải lấy nhau để ngày nay từ -_ biệt kẻ đương trần người âm cảnh. - - ' — Tới Vĩnh Yên, anh chưa quen thuộc ai, ngoài ông Tắn ở Tòa án. Anh tạm ở nhà ông Tần ít ngày rồi do sự giới thiệu của ông Tắn, anh đến ăn cơm tháng ở nhà chú Tình, lúc ấy chưa lấy cô Chung, em gái khác cha và khác cả mẹ của em !

- Ở Vĩnh Yên độ vài tuần, anh đau phải vào điều trị tại bệnh viện tỉnh ly. Năm trong bệnh viện sao mà ` khát nước ! Nhà chú Tình không có ai vào, anh có nhờ. thằng Ngọc, một đứa nhỏ độ 14 tuổi _ hầu hạ tại các phòng nhà bệnh, đến nhà chú Tình nói cho anh xin ấm nước. Thật là một sự run rủi lạ lùng, anh đặn nó số nhà 39 đường Lô Mê, nó lại nhè ngay nhà em, số nhà 19 cùng phố mà hỏi. Cho đến lúc em Hùng vào anh mới biết nó nhầm, anh phải xin lỗi, nhưng có lẽ do sự nhầm lẫn của thằng Ngọc __ đã báo trước cuộc lứa đôi của đôi ta ! Chuyện này chúng ta đã bao nhiêu lần nhắc lại với nhau. Thấy sự nhâm lẫn lạ lùng này, ở nhà, bà nội và mọi người đã cho đây là một sự cố ý của anh, và lại cho rằng anh ._ đã chú ý tới chị Sinh hoặc cô Nội, căn đặn hai người phải cẩn thận, không ai nhắc tới em vì em còn quá „ nhỏ † __ Lấy nhau rồi, em đã biết anh chỉ chú ý tới em ˆ ngay từ khi anh thấy em lần đầu. Em hãy nhớ lại bài thơ anh làm sau khi anh đã bỏ miếng trầu :

11Trang sách 11BIẾT EM NĂM ẤY Biết em năm áy tuổi mười lăm, ` Mơn mởn trăng tơ giữa buổi rằm !

Cô nữ học ` sinh trường tỉnh by, _ Nhiều chàng trai trẻ vẫn yêu thâm.

Những chàng trai trẻ kế thêm anh, - Mỗi bận anh qua ẩn dưới mành, | Em đứng như hoa trong dàn mỏng, - Nhẹ nhàng tà áo động rung rỉnh.

- Những buổi chiều hôm lúc giỏ lên, Lòng anh xao xuyến bóng nàng tiên, Ước mong sẽ sông bên người đẹp, ` động cảnh thiên thai rất dịu hiển.

12Trang sách 12Biết em cách đó chẳng bao lâu, Anh đến anh xin bỏ miếng trầu.

Bà nội bảo rằng em nhỏ quá !

Nhưng thôi đôi trẻ đã thương nhau !

Nghỉ học vắng em cô giáo mong, - - Kém vui lớp học lạnh như đông. - -___ Mỏi thăm lũ bạn tranh nhau đáp:

- Chị ấy, thưa Cô sắp lấy chẳng ! :

Em thấy! Anh đã mơ tưởng tới em như thế nào trước khi lấy em, và khi lấy nhau rồi, tình đôi ta nồng nàn thắm thiết ra sao ! Sướng khổ, lúc nào chúng ta cũng chiều chuộng thương yêu nhau, và xa vắng trong những ngày loạn lạc, khi tản cư, chúng ta đều luôn luôn tưởng nhớ tới nhau. Chúng ta chung lưng đấu cật cố xây lấy hạnh phúc gia đình, và chúng ta đã êm đẹp sống bên nhau với đàn con ngày một thêm đông và làm cho gia đình chúng ta càng nhộn nhịp vui vẻ. ._ Bài thơ trên, hai mươi năm sau, năm 1958, khi chúng ta đã di cư vào Saigon, một ngày anh đọc lại, - ._ trước tình đầm thắm bất diệt của đôi ta, anh có làm .thêm bài thơ HAI MƯƠI NĂM QUA : ° Hôm nay giờ lại tập thơ hoa, | Hai chục năm trường thật chóng qua !

Kỹ - niệm vẫn côn nguyên tựa mới, | Ái ân nông đượm thôi chưa già.

13Trang sách 13Bóng đáng ngày xua dẫu đổi thay, Đôi khi tiếc lại tuổi thơ ngây, | Đôi khi nhớ lại thời trăng mật, Những đắm say và vẫn đẳm say I Giờ đây quấn quít lũ con thơ, - Châu ngọc tình duyên thư ƯỚC mơ.

Ríu rít nói cười đùa nhí nhánh, ‹ Cung đàn hạnh phúc rộn đường tơ.

Biến đổi tang thương máy cuộc rỗi, Thăng trấm bao lúc trải bao nơi, Qua cơn sóng gió trời quang đẹp, Hát bước phong trần đến độ vui.

Anh tóc hoa râm điểm mái đâu, Em thời nhan sắc thưở xưa đâu Uyên ương tổ ấm thêm trời lộc, Sung sướng ta cùng ngắm lại nhau.

Chúng ta thương nhau bên chặt, sống bên nhau với sự âu yếm đắm say mặc ngày tháng trôi qua !

Hai mươi năm sau, rồi ba mươi năm sau luôn luôn . chúng ta vẫn chiều chuộng nhau như ngày mới cưới.

Những đứa con như cảng thất chặt đôi ta lại với - nhau thêm, rồi khi nhìn chúng, chúng ta lại nhìn nhau toại nguyện tuy trong nhiều giai đoạn chúng ta đã chật vật, đã lo lắng vì sự sống, đã mắc nợ nần, nhưng trong mọi hoàn cảnh không bao giờ chúng ta day đứt nhau.

14Trang sách 14Cho đến năm nay, chúng ta đã lấy nhau được ba mươi năm, tình thắm thiết của chúng ta không thay đổi. Tuổi chúng ta càng cao, chúng ta càng chiều chuộng nhau, và trong sự chiều chuộng này, chúng ta còn thêm sự kính trọng lẫn nhau. . __ Anh đi đâu về, đầu tiên là phải tìm em,vàemđi ˆ đâu về, đầu tiên là hỏi các con “Bố đâu ?°.Nhiều lần _ anh ngồi trên gác, em về, anh làm như không biết thì chỉ sau câu hỏi “Bố đâu ?° em đã vội vã lên gác tìm anh. Tìm anh có để làm gì đâu, chỉ để hỏi : Anh không đi chơi đâu à ? Hoặc hôm nay anh về sớm nhỉ? . Chỉ có thế thôi, nhưng hai chúng ta đã thông cảm với nhau bao nhiêu ! . — Thế mà em ơi, giữa lúc tuổi anh cầng cao, đang -cần có em bên cạnh thì em chết. Em bỏ anh em đi giữa năm 46 tuổi để lại cho anh bao nhiêu kỷ-niệm, bao nhiêu sự đau thương, để lại cho các con lòng nhớ tiếc, nhớ tình âu yếm, tiếc sự trông nom săn sóc của em.

-_ Viết lại kỷ niệm những ngày chúng ta chung ˆ sống, lòng anh đau như cắt, và một nét chữ là một .

-_ nhớ thương em.

"Em ạ, anh quên làm sao được, buổi đầu anh thây mặt em !

Hôm đó, một ngày cuối thu, trời bắt đầu lạnh nhiều, anh đi làm về, qua cửa nhà em, anh thoáng thấy bóng một cô bé xinh xinh nhỏ nhỏ, mặc áo cánh trắng, bên ngoài có chiếc áo len xanh cộc tay. Cô bé trông thật duyên đáng, mắt thật sáng, môi thật tươi, - đôi má lại ửng hồng vì trời lạnh. Anh nhìn cô bé từ đẳng xa, khi anh đi tới gần nhà, cô bé ngắng đầu lên, __ thấy anh cô bé lùi vào trong nhà. Cô bé đó là em, người vợ hiền của anh sau này. : Từ bữa đó, hình bóng em bắt đầu in vào trí óc anh, anh đã đò hỏi được gia đình em và biết em là một nữ sinh trường tỉnh ly Vĩnh Yên.

15Trang sách 15Lên làm việc ở Vĩnh Yên, kế đã gần sáu tháng, anh mới thấy một người đẹp, và người đẹp này, sau này anh lại được cùng chung sống, thật là hạnh phúc biết bao nhiêu ! Bạn bè em bảo em là hoa khôi Vĩnh Yên, anh cũng nhận thấy, và hình ảnh em càng ghí mạnh vào tâm khảm anh, hình ảnh này anh còn giữ mãi mãi với những nụ cừơi tươi tắn, với những cái nhìn chan chứa yêu đương khi đôi ta sống bên nhau.

Thế mà em ơi, em còn đâu nữa, mặt trời ngày còn - mọc, cây mai trước nhà năm cờn nở hoa, nhưng em, _em đã ra đi, cùng anh vĩnh biệt ! Bao giờ anh sẽ gặp . lại em ? Nơi âm cảnh, em gắng đợi chờ anh. Anh cỗ gây dựng cho đàn con thành người rồi anh sẽ theo em. _ Nói lên sao mà chua xót, và tạo hóa sao mà cay nghiệt trớ trêu ! . Biếtem rồi anh theo đuổi em, nhưng chỉ theo 'ïnraanaartrttrrtt.HITTTTREKXXN đuổi trong tâm tưởng, tháng hoặc đứng đợi chờ nhìn em đi qua. Ở tỉnh nhỏ, lễ giáo bó buộc, và lòng anh đã quyết muốn cùng em xây dựng, tạo một cuộc đời bên nhau, nên dù say đắm em, anh luôn luôn giữ một thái độ của một chàng trai có giáo dục và anh kính trọng em, kính trọng nết đoan trang của em. Em sống trong một gia đình lễ giáo, yêu mến em, anh càng giữ ˆ ._ gìn không bao giờ có một hành động suỗồng sã,vàanh _ cũng muốn em hiểu lòng anh. Anh biết gia đình em nghiềm khắc, quý trọng em, anh phải tự giữ cho Tuy nhiên cũng có một lần anh hơi suông sã với em nhưng sự suông sã này cũng không quá đáng l Em có nhớ chăng, lần đó em đi lên nhà chú Cơ, đi qua nhà anh. Và cô bạn học của em, cô Yên và cô — Lợi, những cô này buổi tối thường tới hỏi bài anh, 'thấy em đi qua mách cho anh rõ và xui anh chụp ảnh.

16Trang sách 16Anh đã nghe họ, và hai cô gái giả bộ đi nói chuyện với em để anh tiện ngắm em chụp ảnh. Anh chụp năm bảy chiếc ảnh, nhưng không chiếc nào được rõ mặt. em, vì thoáng thây bóng anh, em đã hiểu, em tìm hết cách để che mặt hoặc quay mặt đi. Không chụp được rõ mặt em, nhưng chụp được hình bóng em, anh cũng — đủ hài lòng lắm. " _ -Hồi đó, anh luôn luôn gọi em là Nàng Tiên của anh :

Lòng anh xao xuyến bóng Nàng Tiên ! nhatbook.com dự Những tấm ảnh này, sau khi chúng ta lấy nhau anh đã đưa em xem, và em đã cười, em cười sao mà đuyên dáng để thương đến thế !

17Trang sách 17Nàng Tiên của anh ! Các cô Yên và cô Lợi, mỗi __ khi thấy anh thẫn thờ thưởng bảo : s.c -_ Anh ấy đang mơ tới Nàng Tiên !

Họ đã nói đúng vì từ ngày biết em, nếu có hình ˆ ảnh một thiếu nữ nào luôn luôn phảng phất trong đầu óc anh, đó là hình ảnh em, hình ảnh Nàng Tiên của anh. .

Anh nhớ lại một lần, lúc đó hình như chúng ta . đã có trầu chạm ngõ rồi, anh Chu, bạn anh ở Hà Nội -1ên chơi, trong lúc cùng anh đi chơi ở phố Vĩnh Thịnh đã gặp em. Hôm ấy em mặc chiếc áo màu xanh, tóc em buông thòng xuống sau lưng, trông em thật dịu dàng, ngoan ngoãn. Anh Chu đã nhìn ngắm em. Anh không giới thiệu vì theo tục cô thời đó tuy đã có miếng trầu chạm ngõ, nhưng đôi chúng ta chưa từng lần nào nói chuyện với nhau. Mỗi lần anh đến nhà *.._ muốn thăm em, em thoáng nhìn, thông cảm với anh | -bằng đôi cặp mắt, rồi em đi vào nhà trong. Anh muốn ` vào tìm em để nói một đôi lời, bà nội lại gọi anh trở lại ! Sự giữ gìn của các cụ đối với con cháu thật ra cũng có lý riêng : Các cụ muốn, chúng ta chí hoàn toàn tự-do chuyện trò với nhau khi đã là vợ chồng, như vậy để giữ sự kính trọng nguyên vẹn của đôi bên với nhau cho đến giờ phút thiêng liêng nhất trong đời — đội trai gái yêu nhau. ___ Anh Chu đã nhìn em kỹ lưỡng, ngắm từ mái tóc, từ đôi mắt đến dáng em đi, rồi lúc em đi qua, anh ấy đã nói lớn, cốt để em nghe tiếng: :

18Trang sách 18- Con gái Vĩnh - Yên xinh đẹp thật !

Lúc này anh mới bảo anh Chu biết em là vị hôn thê của anh ! Lòng anh sung sướng, em đã được ˆ người khác khen là xinh đẹp. Mà em của anh xinh - ._D đẹp thật, xinh đẹp cho tới ngày nay, cho lúc em trút hơi thở cuối cùng trong tay anh, cho tới cái nhìn cuối cùng em đã dành cho anh !

Thời gian lững lờ trôi. Anh biết em nhưng không được quen em. Rồi đám cưới cô Chung, người em gái không chung cha chung mẹ với em. Trong đám cưới này, người ta đã nói đùa anh :

- Còn ông Phán (I) bao giờ ông lấy vợ ? Ông . muốn lấy ai, chúng tôi làm mối ! .- Anh đã rạt rẻ trả lời nói rõ anh để ý tới em. Có người đã cười anh, nếu anh nhớ không lầm, người đó là bà thừa Oánh, Bà thừa Oánh bảo anh :

- Ông nói đùa chơi ! Ông lấy cô ấy đểvề buổi ` tối định đỗ cô ấy đi ngủ chăng ? l -- Bà ta nói vậy, vì bà ta cho em còn trẻ con. Phải ` (†) Danh từ để chỉ những người làm việc tại Tòa - đông sứ Pháp, tức là chủ tỉnh người Pháp tại miễn Bắc và miễn Trung. em mới mười sảu tuổi, mười sáu tuổi ta, nghĩa là chưa đủ mười lăm tuổi! Anh hơn em những chín tuổi!

19Trang sách 19Nhiều người cũng như bà thừa Oánh, cho rằng đôi chúng ta không thẻ lấy nhau được, tuổi chúng ta quá cách biệt nhau, và nhất là họ cho em còn quá trẻ con! : ` Họ quên mất rằng, thương nhau không cần tuổi, -Và tụy họ ở Vĩnh-Yên, hợ cũng lại quên mất rằng . trước khi nhận trầu cau của anh, ở nhà đã nhận trầu cau của cậu Vinh con cụ Phán Cung, từ khi em 13 tuổi. Em đã không ưng cậu Vinh, em đã từ chối và nhất định không chịu làm dâu cụ Phán Cung, dù em đã bị Ba đánh một trận mề tơi.

Sau này em thường thỉnh thoảng nhắc lại cùng -__ anh chuyện đó, bao giờ anh cũng kết luận : `... Vợ chồng chúng ta là duyên số !

Phải, chúng ta đã lấy nhau vì duyên số. Và có phải chăng ngày nay em bỏ anh với mười một đứa con, năm sáu đứa còn khờ dại, cũng lại là duyên số!

Ngày đó, người ta cho em là trẻ con, nhưng anh, _ anh thấy em đã lớn, đã xứng đáng cùng anh xe tơ kết tóc, và đôi chúng ta đã nên duyên. . _— Chúngta đã thương nhau !

—— "Nói đến đám cưới cô Chung anh lại nhớ tới ngày em đi chia bánh cưới.

Anh không còn ở chung với chú Tình nữa, anh đã cùng anh Đạt làm việc ở Tòa án Vĩnh-Yên, thuê chung hai căn nhà, mỗi người ở một bên, và anh chị Đạt thổi cơm cho anh ăn, _— Hôm đó em đi chia bánh. Em đã biếu bên anh Đạt xôi gắc với thịt quay, nhưng lúc sang nhà anh, em đã biếu bánh cốm với bánh xu-xê. Em bảo là em nhằm, nhưng anh cho là em có ý, vỉ dù sao em cũng đã biết anh có bao nhiêu cảm tình và thương nhớ đối với em! Các cô Yên và Lợi tránh làm sao không nói ` | lại với em những điều anh hỏi han khen ngợi vềem.

20Trang sách 20Em chia bánh cho anh, chị Đạt đã chếriễuanh - ._ Bể ngoài anh phản đối sự chế riễu ấy, nhưng trong thâm tâm anh rất lẫy làm sung sướng vì ít nhiều gì em cũng đã dành cho anh cái gì hơn người khác !

Anh sung sướng là phải, em không những chỉ dành riêng cho anh cặp bánh, sau này em đã dành cả đời em cho anh. Dành cả đời em cho anh, nhưng ngày nay. nửa đường đứt gánh, kẻ dương trần, người âm cảnh, đau đớn nhường bao ! : - Không ngày nào anh không hỏi các cô Yên và - Lợi tới em. Yêu em, anh mnù quáng, cứ hỏi thăm em làm các cô đần đà đối với em sinh ác cảm, và trong câu chuyện đôi khi các cô đã khéo léo nói xen vào ˆ những nết xấu của em! Những nết xấu của em các cô _ . có biết đâu, vẫn là những cái đẹp, người đẹp có bao giờ xấu nết, anh thường nghĩ vậy.

Anh nhớ lại một lần, anh đứng nói chuyện với cô Phao ở trước cửa nhà, nhà cô Phao ở cạnh nhà - -em, em ở trong nhà ổi rà, anh nhìn theo khen đẹp, và cô Phao cũng đã nói :

21Trang sách 21- Nó đẹp thật ! Đẹp một vẻ đẹp Tây phương !

Lại một lần, anh Sỹ ở Hà-nội lên chơi với anh, gặp em đi chợ, nói trêu làm mặt em đỏ ửng, trông em càng xinh đẹp gấp bao nhiêu. „ Sự thật từ ngày thấy mặt em lần đầu, cho đến - khi anh đến xin chạm ngõ, những dịp gặp em thật ít . -ởi, nhưng hỉnh ảnh em chăng bao giờ anh quên. _ẨlI _— Anh về quê thăm Ông Bà Thầy Mẹ. Anh nó chuyện với Mẹ về em. Mẹ bảo :