Trốn tránh lính Nhật và tản cư vì chiến tranhPhần VI · trang 82–95

82Trang sách 82VỊ .- Hai con chúng la theo'thời gian khôn lớn. Cảnh - nhà chúng ta đã vui vui, và bữa cơm hai vợ chồng với hai con, lại thêm hai em chồng, mâm cơm đã có vẻ : đông ! Và Uyên cũng đã đành một chỗ ngồi riêng với cái bát đôi đủa, còn Hạnh, ngỗi vào mâm đã bắt đầu biết đập phá. Một hôm emi bảo anh :

- Mâm cơm nhà chúng ta thế mà vui vui ! Bắt - đầu đông đông !

-" Phải, chúng ta vui lắm, vợ chồng chiều chuộng | nhau lại thêm bai con ngoan. Lúc này chúng cũng ít ốm đau, sự lo lắng về chúng cũng giảm rất nhiều.

Rồi em bắt đầu có chửa thằng Tuấn. Thấy tin mừng, chúng ta mong mỏi lần này em sinh được con trai. Trai gái chúng ta cũng thương yếu, nhưng đã có hai con gái, đợi chờ một đứa con trai, chỉ là một sự __ thông thường của bất cứ cặp vợ chồng nào. _ ˆ Nếp sống của chúng ta đều hòa, anh đi làm, em - lo việc nhà, và trông nom cửa hàng và đến giờ anh ˆ về, em đứng cửa chờ đợi.

Cho đến một buổi tối ! Chúng ta đã lên giường đi ngủ, và không hiểu lý do gì hai đứa hờn đỗi nhau.

Em quay mặt vào tường, anh không nói ! Chợt một độ. _ hồi sung lớn nễ vang, em vội vàng quay lại ôm lấy 'anh. Và như thường lệ anh lại chia tay cho em gối đầu. Em hỏi anh :

83Trang sách 83- Ở đâu mà sao họ lại bắn súng đữ thế nhỉ ?

Anh không biết gì, nhưng cũng trả lời :

- Chúng nó đánh nhau rồi ! Chắc lại Tây với - Nhật. Buổi chiều ở trên sở, anh thấy bọn Tây đóng __ cửa thì thầm vớinhau. . Í _. Anh nói mò thế mà đúng ! Tây với Nhật chúng nó đánh nhau thật. Đêm đỏ là đêm mồng 9 tháng 2 năm 1945, đêm Nhật đảo chính lật đỗ chính quyền Pháp ở Việt-Nam.

Tiếng súng chỉ nỗ lên độ một phút rồi im. Tiếng súng đi qua cũng như cơn hờn dỗi của đôi ta. Hai chúng ta hết hờn dỗi nhau, và một đêm tốt đẹp đã trở - lại. Thực ra chúng ta rất ít hờn dỗi nhau. Giờ đây .muốn ghi lại những sự hởn-dỗi đó, anh nghĩ thật thấy khó khăn, mà chỉ thầy những sự vất vả chịu khó của Em đã chịu khó quá mức, em đã làm những công . việc, một người cùng tuổi với em, cũng xuất thân là gái học trò như em không sao làm nỗi. »

Hồi mới sinh con Hạnh xong được một tháng, __ en được lĩnh vải ở Hà-Nội lên bán, nhưng có một lần -Vải lĩnh lên không dược bán ngay, phải đem nhuộm nâu. Một mình em với một con ở, em vừa trông con vừa làm cơm, em lại vừa đun nước nhuộm nâu ba bến kiện vải. Đi làm vẻ, anh bắt gặp em đầu đội nón, áo vén cánh tay, đang căng phơi vải ngoài nắng. Nhìn em sao mà thương hại ! Em không nửa lời phản nàn.

84Trang sách 84Trong sự vất vả em thấy sự an vui của gia đình.

—_ Lại những ngày, theo lệnh của Tòa sứ, em phải - nang vải đi các phủ huyện 'bán, một mình em lo liệu hết. Đi bán vải, nhưng em không nhãng việc nhà, . cơm nước chồng con vẫn chu đáo, nhà cửa vẫn sạch sẽ, cửa hàng vẫn mở. Trong những ngày em đi vắng, em nhờ cô Tơ trông hàng hộ.

- Cô Tơ kém em bốn tuổi, nét mặt cũng hao hao giống em. Năm ấy em đã 20, cô Tơ 16, cũng chịu khó __ như em. : Cô Tơ ngày nay cũng không còn nữa ! Cô đã từ | trần năm 18 tuổi giữa lúc loạn ly tại hậu phương ! Cô ' đã chết vì một chiếc mụn nhỏ làm độc. Em đã chứng kiến cái chết của cô và em hằng thuật lại với anh. _ Emơi ! Giờ đây, hẳn em đã gặp lại cô Tơ, hay là —_ cô Tơ đã đầu thai ! Cái chết sao mà ác nghiệt, nó đã l cướp sông em trên tay anh, cướp em đi nó đã làm gia _ đình-chúng ta hiu quạnh. Vắng em là vắng tất cả. Anh nhớ em, các con nhớ em, và các cháu càng nhớ. Hai đứa cháu luôn nhắc tới Bà, vả mỗi lần chúng nó hỏi tới em, anh lại thêm đau đớn !

Nếu tiếng súng đêm mồng 9 tháng 3 năm 1945 đã làm đôi ta sát gần lại nhau sau một cơn dẫn đỗi, nó _ mở đầu thêm một cuộc chiến để vợ chồng con cái 'chúng ta phái đắt nhau vào Nam, đến nỗi ở nơi đây em đã bỏ mình !

85Trang sách 85Sáng ngày mông 10 tháng Ba, lúc tỉnh dậy, chúng ta lại hỏi nhau không biết đêm qua tiếngsúng - gì ? Đường phố không có vẻ gì khác lạ. Anh lại mặc quân áo đi làm, đến sở, thấy thông cáo của quânđộ ` ._ Nhật mới biết là người Nhật đã lật đổ chính quyền Pháp ở Đông-Dươngg. ¬ Anh trở về nói cho em hay. Em hơi lo sợ và bảo :

- Không biết rồi có đánh nhau to không ? Đánh nhau chúng ta chạy đi đâu ? . sau này không có đánh nhau giữa Nhật và Pháp nhưng đã có đánh nhau giữa Pháp và Việt-Nam và ._. chúng ta đã phải tản cư, anh một nơi, em một nẻo. .-_ Nhật lật đỗ người Pháp rồi tuyên bố cho Việt- Nam độc-lập. Việt-Nam chỉ độc-lập qua lời tuyên bố đó, trên thực tế quân đội Nhật đã nắm hết quyên hành của người Pháp khi trước, và còn lấn thêm hơn nữa.

Họ là những quân-nhân, chính sách họ có vẻ tàn bạo ˆ hơn thực dân Pháp, nhưng thôi ở đây, anh không nhắc làm chỉ tới chuyện đời, anh chỉ ghi lại những -_ ký-niệm của đôi ta.

-"_ Nhật năm quyền hành, chúng bắt bớ rất nhiều, nhất là những thanh niên. Không hiểu từ đâu đền đại ra, một kế-hoạch bắt thanh-niên của Nhật đang thực hiện, và người ta nói răng, chúng thường vây bắt vào lúc ban đêm. Bao nhiêu thanh niên ở tỉnh ly Vĩnh- Yên dần dần vắng mặt hết. Trước tình trạng đó, vợ chồng chúng ta cũng xao xuyến, em bản với anh việc tạm thời tránh khỏi tỉnh ly Vĩnh-Yên lúc ban đêm, và ` hai chúng ta đồng ý ngay. Sau này nhắc lại, chúng ta - thấy là một việc thừa, nhưng thời đó, trong hoàn cảnh đó, với lứa tuổi của đôi ta, sự lo xa của chúng ta không phải là không đích đáng † Chúng ta bàn tính kỹ lưỡng, và chúng ta nhất định tạm lánh ra Đồng-Lạc, huyện Yên-Lạc tỉnh Vĩnh-Yên, nơi chúng ta có mua được một Ít ruộng.

86Trang sách 86Anh đã liên lạc với anh Phùng-Văn-Triỉnh để ở nhờ.

Em và hai con đã tạm lánh ra ở luôn đây, và tối tối tan sở anh ra với em. Thường thường xe đạp cứ gần đến nơi anh đã thấy em đứng hoặc bên bờ ruộng, hoặc trong quán đầu làng với hai cơn để đợi anh.

Thấy anh tới, mắt em sáng lên, em mừng rỡ rối rít, tuy chúng ta mới xa cách nhau từ sáng. Em kể chuyện hai con, kế những công việc em làm. Chúng ta lững ˆ thững vừa đi vừa nói, khi tới nhà, một mâm cơm em đã dọn sẵn sàng ! Trong khi anh rửa mặt mũi tay T chân, em đun lại canh cho nóng, rồi cơm nóng canh nóng chúng ‡a cùng ăn, cái hòa khí gia đình thật là êm ái.

Cũng có hôm từ Vĩnh-Yên ra, không thấy em ở đầu làng, khi tới nhà thì ra em đang bận tắm rửa cho hai con. Con Hạnh nó phá lở, em phải lau rửa kỹ _ càng! Thấy anh, em ngẵng đầu lên cười : ` + Em định tắm cho các con xong đắt chúng nó đi | đón anh !

87Trang sách 87Em ở đâu gây được cảm tình tới đó. Ai gặp emmột - lần cũng đem bụng mến. Ở Đồng-Lạc, vợ chồng chúng ta đã được sự giúp đỡ của mọi người và với không khí - trong sạch của vùng, quê, em và các con càng khỏe l Để đề phòng mọi sự bất trắc, anh có mang ở tỉnh ra hai khâu súng, một khâu súng săn của Ba và một khẩn của ông Quán Thịu đưa cho anh. | Một buổi sáng, trong lúc chúng ta ăn sáng, trên cây | soan trước nhà có mây con chim gáy tới đậu. Anh vác Súng ra bắn, anh đã bắn trượt, đàn chim bay ẩi cả, để lại một làn khói nhưng chỉ một lát sau chúng lại trở lại. Em Hùng, đêm đỏ cũng ở Đồng-Lạc với chúng ta, nói :

ˆ = Chim chúng nó lại trở lại, lần này anh để em bắn. ` Hùng cũng đã nỗ súng và cũng đã bắn trượt như anh. Em nói riễu : ˆ - Anh em nhà anh bắn tải quá ! Hai phát súng trúng cả hai đàn chỉm. ` Em cười, anh và Hùng cũng cười theo, và anh bào chữa.

——__~ Chẳng tài thì sao !,Bắn mà súng nỗ là tài rồi !

- Vả chăng, anh và Hùng bắn để đuổi chim, chứ có bắn để giết chim đâu !

88Trang sách 88Thế là cả ba chúng ta cùng cười hồn nhiên với nhau.

Sự thật hai phát súng trên tuy không trúng được chim nhưng rất hữu ích về sau này, khi có cuộc Cách Mạng tháng Tám. l k Ở Đông-Lạc. em vẫn nghĩ tới ngày trở về Vĩnh- - Yên; em đã lo xa dến vẫn đẻ thóc gạo, lúc đó đang bị ' 'ñgười Nhậit tu vét. lim Bã ñhờ anh Trỉnh mua hộ một | ít thóc, không phái là em mua rẻ, nếu có rẻ, em cũng không phải là người được hưởng. Em mua được một cót thóc, mỗi lần mua thóc em lại khoe với anh.

Nhưng rồi mùa nước tới, bụng em ngày một lớn, em sắp đến kỳ ở cữ. Em vẻ Vĩnh-Yên, ở Đồng-Lạc có Hùng và Đan, giữ nhà phòng ngày chúng ta trở ` Em về Vĩnh-Yén, rồi em sinh thẳng Tuấn, trong khi đố, nước lên cao, và đê Vĩnh-Yên vỡ. Lúc ấy cũng là lúc Việt-Minh lên năm chính quyên và ở khắp mọi nơi đều có sự giết chóc để làm hậu thuần cho Cách-Mạng. Không hiểu lệnh ở Trung-ương ra sao, nhưng ở mỗi địa phương đều có một bọn người nhảy lên năm chính quyẻn từ làng xã dến huyện tỉnh, trong số những người này, có nhiều người lợi dụng tình trạng không rõ rệt để cướp bóc dân chúng, cướp bóc một cách trắng trựn, vu cho là Việt-gian, là phản- động để tịch thu tải sản rồi chia tay nhau.

Ở Đồng-Lạc cũng vậy, một bọn người đã thay thế Hội-đồng Kỳ-mục, và bọn người này, họ đã nhắm vào số thóc của em và gin-tài của anh Trỉnh. Lúc ấy . _ Chúng ta ở Vĩnh-Yên rất lo ngại cho số phận của hai .em Đan và l[ùng, nhưng rất may chúng nó đã bình yên vô sự, chính nhờ những phát súng băn hụt đàn chim của anh và ]lùng khi trước. :

89Trang sách 89Bọn người nôi lên ở Đồng-Lạc tuy muốn lây sống gia-tài của anh Trinh và muốn ăn không chỗ thóc của - em, nhưng chúng e dè hai khẩu súng anh đã mang ra.

Hai khẩu súng này anh mang về rồi, vì ông Quản Thịu ._ở:Vĩnh-Yên đã đòi lại khẩu súng sau khi ông đã ăn .không của anh 800$00, và khẩu súng săn của Ba anh phải mang về, ngại bọn Nhật chúng kiểm soát.

Không lẫy được thóc của em, chúng muốn Hùng và Đan đi khỏi, và do đó chúng đã giới thiệu thuê giúp một chiếc thuyền nhà để chở thóc về Vĩnh-Yên, giá thuê chỉ có 10%00. Thật là may mắn cho hai em Hùng và lan và cho chúng ta, vì chỉ ngày hôm sau, -_ chúng đã đầu trâu mặt ngựa một lũ kéo nhau tới nhà -anh Trính bát trói anh ấy đắn đi và cướp không hết thóc lúa lợn gà và dễ đạc. l Em nhi, túc đó đê Bồ-Sao, phủ Vĩnh-Tường tỉnh _ Vĩnh-Yên đã vỡ, nước tràn vào khắp nơi như thác, khắp tỉnh nước trắng như biển cả, và ở trong tỉnh, nước cũng ngập hết phố xá. Căn nhà chúng ta ở ngập đến 8 thước. Bao nhiêu đồ đạc của chúng ta, cả hàng -_ hóa nữa dèều bị ngâm đưới nước.

90Trang sách 90"— Nước lụt, thêm loạn lạc, eím lại mới sinh thằng Tuấn, chúng ta muốn chạy íL đồ đạc cũng không xong. Rất may bên nhà có gác, nước chỉ mắp mé tới gần sàn, nhờ vậy chúng ta đã bình yên, và sẵn có thóc ở Đồng-Lạc, chúng: ta đỡ phải lo lắng về vấn để đong : gạo. _ Hồi đó em sinh thẳng Tuần, đứa con trai đầu tiên l của chúng ta. Lúc cĩn gân sịnh, bụng em ngày một to, anh đã nói trêu :

- Người đàn bà bụng to trông xấu thật !

Anh nói trêu một lượt em không nói gì, anh nói đến lượt thứ hai và lượt thứ ba, em phát câu với anh.

Anh cười, em làm mặt giận.

Em sinh thằng Tuấn tháng 7 năm Ẩt-Dậu vào lúc ._ năm giờ chiều. Sinh thằng Tuần để đàng và anh đã ở .trong phòng sinh cùng với.em. Ein cũng đau nhưng | không đau bằng khí sinh con Hạnh.

Lúc sinh ra, bà đỡ bảo là con trai, mắt em sáng lên, mặt em tươi tỉnh mừng rỡ. _ Sau khi em được bà đỡ đặt nằm vào giường, nôi thằng Tuấn đặt bên cạnh, em mới hỏi anh : ¬ Anh thấy chư ! Bụng (o trông xấu nhưng mà đề - cơn trai Ì .- Anh cười. Em bất anh*bồng thằng Tuấn lên cho em nhìn mặt. Em nhìn con âu yêm, em lại nhìn anh mỉm cười. Ôi ! nét mặt địu dàng của em sao mà anh quên được ! Ngày nay, còn bao giờ anh được trông lại nét mặt dịu đàng hiển từ ấy Í - Nằm nhà thương không đầy một tuần em đã về nhà. : Sau đó nước lụt, là loạn lạc, là chiến tranh nỗi -đa sáo thịt giữa Việt-Nam' Quốc dân đảng và Việt Minh ở ngay Vĩnh-Yên. Nghỉ lại tòan những cảnh - hãi hùng! Hàng ngày súng nỗ, đôi bên bắn giết nhau.

91Trang sách 91Anh không muốn nhắc lại làm gì cái cảnh tương tàn, ` nhưng trong thời gian này nước vẫn lên cao, và chúng ta vẫn sống bên nhau, tuy thỉnh thoảng, anh phải xa em mươi lãm ngày ! Chúng ta câu mong đôi bên đoàn kết để khỏi phải lo sợ những điều nguy "hiểm của chiến tranh, nhật là những viên đạn lạc rất vô tình và thường hay tới thăm bụi tre nhà chúng ta luôn † Trong thời gian này em cảng âu yếm săn sóc các con hơn. Chúng là những viên ngọc báu của đôi | ta. Em thương mến con, không muốn anh nặng lời — với con. Anh còn nhớ, một hôm, không hiểu con .Uyễn nó quấy gì, anh phát nó một cái, em bảo anh :

- Sao anh không thương cón † Tình hình này được yên ön lúc nảo bên con hảy thương yêu chúng - nó. Ngày mai, ngày mốt nảo biết ra sao !

Lời nói của em đã khiến anh hối hận, anh đã ôm chặt lấy con ! .

Những người ở Vĩnh-Yên dang như cá nằm . trong rọ. Việl-Nam Quắc dân dảng chiếm giữ tỉnh ly, chung quanh ViệLMinh bao vậy. Đôi bên gia riết đánh nhau, sửng bàn ngày đêm không ngới. Lại thêm quân Trung Hoa, bọn Tàu phù Lư-Hán thất thêu tới đóng. Dân chúng trong tỉnh không sao làm ăn được.

92Trang sách 92Người người tìm đường bỏ đi hết. : - May thay ! Rồi đôi bên đoàn kết đình chiến. Đây chỉ là kế hoạch hôan binh đẻ bên này tìm cách khuynh * — - lát bên kin, bên yếu muốn nhân cơ hội dưa bớt sức -mạnh di nơi khác để bảø tỏa lực lượng, còn bên raạnh chấn chỉnh lại binh sĩ để mở trận tân công sau !

Lúc đó dã sang năm Bính-Tuất, thằng Tuần cũng đã biết bò, nó đã được hơn 6 tháng. | Đầu năm Bính-Tuất, 1946, có lần anh phải đi Việt-Trì. Trong lúc anh đi vẳng, ỡ nhà em được tin anh bị bắt, em đã khóc lóc, bế còn chạy hỏi khắp mọi nơi, - em xông xúo đi vàu cá những nơi nguy hiểm và bị - dấm, cho dén khi cm dược lín rỡ rầng về anh mới thôi.

Lúc anh trở lại Vĩnh-Yên, em mừng mừng tủi tủi, kế lễ hết mợi sự lo lắng về anh.

Con chúng fa luôn luôn ngon ngoãn. Uyễn lên sáu và đã bắt đầu di học. Trưa trưa anh dạy con, còn ` em, em chơi với tlạnh vä Tuần. lạnh được đạy cho những câu hát. Giọng: còn như chỉm sáo non, nghe thật _ để thương. Cảnh nhà chúng In tuy không hơn ai, nhưng _ -vợ chẳng hòa thuận vu vẻ; chỉ phiền một nỗi, đi lại khó khăn, chúng ta chỉ sống trong một vùng nhỏ ngang dọc không quá ba cây số của tỉnh ly Vĩnh-Yên. sa Rồi V.N,Q.D.Đ. gần như tan rã, đôi bên lại đoàn kết. Với lần đoàn kết này, Việt-Minh được vào trong | tỉnh. Họ kiểm soát lại hết mọi người dân, họ đứng | __ làm chủ, V.N,Q..Đ. chỉ có vài người đại diện trong | Ủy ban Hành-chánhh (inH, —, Chúng trị đã rứi khói Vĩnh-Yên về Thị-Cầu quê - anh. Em và ba con về trước, anh về sau.

93Trang sách 93Mẹ anh thấy chúng ta về thì mừng rỡ. Lúc này ˆ Ông Bà anh đã mất cả. Ngày ngày Thầy anh bế thẳng Tuấn đi chơi. Con Uyễn đi học trường làng, và con Hạnh ở nhà chơi với các cổ. lim cũng rỗi rãi, nhưng ._ chúng ta đã pặp mút khó -khăn là sinh kẻ, chúng ta là người ở Vĩnh-Yên về, chúng ta bị người làng nghỉ ngờ và Việt-Minh luôn luôn theo dõi, Anh ở nhà không ra khỏi cửa. Trước hoàn cảnh Ấy, thầy mẹ cũng hơi buôn, việc buôn bán của mẹ trước tình trạng đất . nước không được khả quan, lời lãi chăng bao nhiêu.

Đã không giúp được thầy-mẹ, chẳng lẽ chúng ta ngồi báo hại thầy mẹ mãi sau ? Hơn nữa, anh ở nhà, nhất - định sẽ không yên. tuy anh không giao dịch chơi bời —.

-với ai, nhưng. Việt Minh hợ không ưa những người ở Vĩnh-Yên, nơi đã chẳng đổi họ, chúng ta bản nhau rất - nhiều về vấn đề sinh kế. Sau cùng chúng ta quyết định kéo nhau qua Hà-Nội để tìm cách xoay xở.

Chúng ta tạm đến nhà anh chị Thúy nhờ giúp đỡ, và em vay mượn thẻm tiên,'chúng ta đã mờ được một ngôi hàng nhỏ ở căn nhà 69 đường Bạch-Mai. Việc buôn bán không lời nhiều, nhưng chúng ta cũng đủ sống. Chỉ đáng tiếc, công trình của em đã bỏ vào đây bao nhiêu, rồi vì tình thế không ổn định, Việt Pháp hầm hè nhau, dân chúng Hà-Nội nháo nhác tìm đường tản cư, em và các con cũng phải tản cư Ì Số chúng ta thật là long đong vất vả. l Bàn nhau tản cư, mà biết cho em đi đâu bây giờ. ` Về Thị-Cầu ư ? Lấy gì mà sống ? Lên Vĩnh-Yên ư, liệu có được yên ổn không ? Sau cùng chúng ta quyết định em và các con lên Vĩnh-Yên, anh ở lại trông hàng. Lên Vĩnh-Yên chúng ta còn có Ít ruộng, may ra dựa dẫm vào đấy, em còn có thóc lúa ăn.

94Trang sách 94Bấy giờ vào khoảng tháng 10 năm Bính-Tuất, tức là độ tháng 11 năm 1946. Thành phố Hà-Nội như đang ở trong một cơn sốt. Người ta tấp nập kéo nhau về quê. Anh đưa em và các con ra ga cùng với một tâm trạng như mọi người. Anh chờ cho đến lúc mẹ cơn em ra sân ga anh mới trở về. Chắc em lúc đó buồn lắm. Anh cũng chẳng vui gì.

Tiễn biệt em ra ga, chúng ta bắt đầu xa nhau, và không lâu, chỉ một tháng sau chiến tranh Việt-Pháp : bùng nỗ vào ngày 19 tháng 12.1946.

Anh lững thững ra về, nhìn cửa hàng lại thêm ` buồn. Từ ngày lấy nhau, chúng ta có xa nhau lâu bao — ' giờ, chúng ta luôn luôn ở bên nhau, cả trong những lúc nguy hiểm như khi súng bắn đạn reo ở Vĩnh-Yên.

Anh tiếp tục việc buôn bán, nhặt từng cắt từng -đá.

95Trang sách 95đồng. Anh mong mỏi tình trạng sẽ ổn định để chúng ta lại gần bên nhau, và chắc xa anh, em cũng cầu mong như vậy. ` Tình trạng đã không ổn định, anh phải sống trơ - trợi ở Hà-Nội, lại thêm sụ sợ hãi, vì e quá khứ của | -mình bị phát giác, Việt-Minh họ sẽ không tha. Ít. nhiều gì anh cũng đã chỗng họ.

Sống mà ly biệt anh đã đau khổ, huống chỉ ngày - nay, em từ giã cõi trần, mãi mãi sẽ không bao giờ anh gặp trở lại, nếu không phải là ở bên kia thế giới, - anh càng đau đớn biết bảo nhiêu † Xưa kia, tuy trơ trọi nhưng anh tín ngày em trở lại trùng phùng, -_ giờ đây thật là vĩnh biệt.

-"_ Em Uấn ơi, lồng ahh đau nhĩr cắt, anh đã khóc em nhiều... sụ cà vI1 Anh tướng ở Hà-Nội được lâu, chờ tình thế yên + ổn, em và các con lại trở về, nhưng Hà-Nội không yên ổn và chiến tranh Việt Pháp đã bùng nỗ ngày 19 \ tháng 12 năm 1946. Anh cũng như mọi người phải ._ tắn cư, bỏ cả cửa làng mả dì. Thẻ là bao nhiêu vốn .Hếng của chúng ta lại theo oliên tranh bay đi hết.