Cuộc sống gia đình ở Hà Nội và tấm lòng người mẹPhần VIII · trang 110–124

110Trang sách 110" VHI Hồi cư về Hà-Nội năm trước, cuối năm sauem - sinh thằng Dũng. Cảnh nhà chúng ta càng vui, cây xanh thêm lộc. Hai gái hai trai, chị trông em,emđôi ` .. chị rồi có lúc tròng ghẹo nhau, tiếng cười chen tiếng .khóc, lại thêm tiếng bi hô gọi bố mách mẹ, anh tưởng không còn bản nhạc nảo êm-ái hơn đối với chúng ta.

Sống đời sống công chức nhiều khi anh thấy quá bình thản, chúng ta thường bàn tính đến chuyện buôn bán, như thời ở Vĩnh-Yên. Muốn buôn bán phải có vốn, không nhiều thì ít, mà vốn lúc này chúng ta tìm đâu ra ! | -—_ Tối tối anh dạy con học, em ngồi khâu hoặc đan .bền cạnh, rồi cũng có lác anh viết văn làm thơ. Văn thơ, anh dọc cho cm nghe, em cười hoặc khen lấy lòng tuy nhiều lần mải theo mũi đan, mãi đùa với con nhỏ anh có đọc, em có nghe nhưng không chú ý.

Nợ mua xe đạp lần hồi chúng ta trả xong, lại vừa may, anh được lĩnh mấy vạn bạc tiền truy-lãnh về phụ cấp không gián đoạn công-vụ. , __ Món tiền lúc äy cũng khá lớn, ý muốn buôn bán ttở lại với chúng ta và chững ta đã nhất định thực hiện.

111Trang sách 111Chúng ta bắt đầu quen anh Vũ-văn-Tường chủ nhà in Vô-Tư. Anh Tường cũng lại là chủ-nhiệm tuần báo Vô-Tư. Việc làm ăn của anh không mây phát đạt.

Anh đóng cửa báo và anh có ý muốn nhường lại nhà v _, Anh không thạo mậy vẻ nhà in, nhưng trước khi em về, anh Nhụ có nói cho anh nghe những cái thú vị h trong nghẻ nhà in, nên gặp húc anh Tường muốn bán máy, anh nghĩ ngay tới việc mở một nhà m.

Chúng ta chỉ có bốn vạn bạc, số tiền nhỏ đó làm sao cho phép chúng ta mở nỗi nhà in, mặc dầu máy móc lúc đó giá không cao, một chiếc máy đạp cũ nhỏ ._ Ghỉ phải mua với piá 2.0008, vả một chiếc máy 8 . trang chỉ giá vào khoảng 15.0008. _ 'Thế mà chúng ta đã mở xong nhà in. Chúng ta đã rủ ông bà Xuyên cùng chung. Chúng ta đã thực hiện được ý định, nhưng sau này chúng ta đã khốn- đốn với nhà in. . Ông bà Xuyên làm chung với chúng ta ít tháng, - ông bà ấy thấy không có lợi nhiều đã rút vốn ra để - mặc chúng ta xoay sở. Lúc đầu công việc cũng khá, Ö -nhưng sau này chúng ta bị khách hàng quyt nợ, chúng ta đã nợ lây, và những khách nợ đã dày vò chúng ta đủ điều. Hai chúng ta cùng khổ, nhưng khổ hơn có lẽ là em. Khách nợ họ không nói anh, họ chỉ sỉ vả em.

Đã có người bà Huyện Kỷ, vì quá nặng lời với em, khiến anh phải giận, văng tục và chửi rủa.

112Trang sách 112Ò, -H2 Trong thời kỷ này chúng ta thật là khô sở.

- Họa vô đơn chí, đã rợ nần, anh lại có giấy đòi đi xa, anh nhất định không đi, dành bỏ việc. Gia-đình chúng ta lâm vào cảnh túng quẫn vô cùng. Thời gian này cũng khá lâu, đến gần ba năm.

Giữa lúc chúng ta đang túng thiếu như vậy,em - sinh con Nga. Thế là chúng ta đã 5 con. Năm ấy em 27 tuổi. Nuôi con Nga thật là vất vá, ăn uống chẳng có gì, đến sữa con cũng không đủ, phải mua sữa bội cho con - ăn, Ăn sữa bột, vì thiểu nhiều sinh tổ, con Nga đã cọc -igười không lớn được. Các con chúng ta cũng khổ lây.

Buổi sáng, mỗi đứa không được nỗi lầy một đồng bạc xôi, chủng nó phải mua 2$ ba gói để chia nhau. Riêng thằng Dũng, càng đáng thương hơn, xưa nay một ngày nó ăn năm sáu cốc sữa, lúc đó nó không có sữa ăn.

Sang sáng để đánh lừa con, chúng ta phải cho con ăn bánh mì với nước trà đường. Nó cũng ăn, nhưng - người nó gầy dân, chậm lớn, không còn bụ-bẫm như 'trước. mm"

Lúc này, chúng ta đã dọn tới ở căn nhà số 15 phố .

Trằn-Nhân-Tôn. l,úc chứng ta mới dọn tới, mọi người đã cho biết ở căn nhà này, không ai làm ăn gì được. - Đây là một đất giữ, có ma.

- Chúng ta không tin, chúng ta tin tưởng ở sự làm việc của chúng ta, và chúng ta hy-vọng nhà in của chúng ta sẽ phát đạt, cái nhà in chúng ta đã lấy tên 'thẳng Tuần mà đặt, nhàn Minh-Tuần.

113Trang sách 113Ï-NEEETENNNNR..WWNWe „ _— cac Tranh Dao VI NI R h R nã Ga... LGD2 2 IG = — xu ýnG "- K - Xà KH Tà kì HÀ tế Ba . `. Tu hon . kẻ 1 ˆ 2N Ẵ ca >> TẾ Án _ ¬- _ TY „”.. -. - -. x SE be Nển VN Sn đin về Lò TH UÌN DIN “.. * " + \ % HH. “477D vi nE Tan TƯ nG So QC À SN Hy và - E-ANG š z - _.. EM Z.. ¬ “án at ro Nn 1S SÃ CC SóÐ 0V GD ch Ti Tưn c n ĐA Mu 2Ó TS ¿ Su ớn in MS KL: Do tuệ 3 HC. - đặc cơ TC ¬— He VŨ đa BE Ai Pa {Na vi CN ko ng NG, NO TỦ 2 ¬ cv TK: 1. y te Nó. N ¬.... _— “y¬ng ti€ v. cc, ` Shoá2 EM h EG TU n8 Pu Tu la Ty h r3 ẨM: È Vu. bột? Ï_ SN Vệ he Hệ kn BẺ H2 Ái DI hoc coi Tà TA DI ETE Bi An HT cá cv, HH —- lê TC VN HOAN? EU Tinh TH rệt SƯ Ợ , p NÀN Gế ch SN - BHẾNG HC in Đ 2 Ván tệ 2n A LG KT ky: bà LIÐ: Tàn ... N yến nu ĐH 2g VoE ve NT, ng S1 hÃO _n VỆ 2N SẺ IBEX 2t TH No ac Dàn la NEC, 3n NG vi it HỘ để UIỆn vn HE ý đt Tn NAY CÀI Tế Tên “.. bang CN TT Hi Nhi VN Ni) Ta 2 vo KẾ Vấn là an:

—ảa Vy NHI l2 BI ñ NAY GV VN Diện, SN, =.. _ã Re _` Na Đ TH X2 20 ad ae sen Sinh TA Ý N _- 2 A809: 6: SỀ0 F yNn 2ÿ ti chà EAo E1 ĐS S0) AI sơ NH8 TƯỜNG $3 v) th TTh T gỹ "..ẻ. = ".- An Nhớ —h‡ HN € J~. Lo Tel 1.4 CN ĐI VƯẠC Hà Ko: ra h Sợ XNg tp na L3 m @ xê Ga” hàn, ¬ St NI si (lộ (ƯểT in 3 Ệ: ¬—¬... ~- .

Hà bế: cm đc Ty VN HH 1N x DƯ ND A^ Kiệt VẢ Ý x>. LH Nà Đi bnn ÂẮ Nà th "

XU... xưy2 H6 — TT" Ta V _ Ts SA TU "

Lư ái le! Nhất ` .. x “AT VY ~ ` r —Á Z - gà GIN VCA b5 cên z TA — ¬- VI HỆ ah Ty Hà TH 22 (1 GÀ bi " ý # CS 0v 3 Ä-2I TẾ Đ°L-4-a cha NAY HỒ xác _. %ưc W S2 ng NG: Ty TU EAE SP. TU b ban) V2 22L) HH To ý v..t . + -YE GGẠC cE NIÊI DÀ Su 241-- gợi EU CyÄ hệ SG! CÀ So CHh cai NA cơ) E312 n0 SA ca, EEội Ha hà HN Cài nh Kẽ E.2 V274 Sun TA GÓP Si Sê HỆ bS— Không biết có phải tại đất giữ hay tại số phận long đong, đọn tới đây chúng ta thất bại hoàn toàn trong công việc, và đã khổ sở tưởng chừng như không ngóc đầu lên được Ì - Có một lần, hét tiền đi chợ, em phải bán cái kính . em đeo lấy 25§. I'm không buồn, nhưng chính anh \ thật buồn vô hạn. Chỉ tại anh để đến nỗi em phải chịu - mọi sự hy-sinh. Và trước khi sinh con Nga, em đã dành dụm từng đồng để mua từng cuộn len đan áo cho con.

114Trang sách 114Khổ sở với nhau như vậy, có với nhau những kỷ- niệm chua chát như vậy, ngày nay em không còn nữa, làm sao anh quên được em, nhất là trong lúc này -_ chúng ta bắt đầu đỡ lo về phương diện tài chánh.

— Khổ sớ thì khổ sở, chúng ta, nhất là em, vẫn luôn luôn thương người khổ sở hơn, và gặp dịp không bao giờ chúng ta bỏ lỡ cơ hội giúp người ; sau này đối với những người chủ nợ đã làm khổ chúng ta như bà huyện Kỷ, chúng ta cũng đã có dịp được lấy ân trả oán, và giúp đỡ bà không phải chỉ một lần. ` Giữa lúc chúng ta đang khô sở túng thiếu như l vậy một lần trong nhà chỉ còn vẻn vẹn 25% lại chưa đi "chợ buổi chiều, ấy thế mẩ khi có hai anh em một người mới hồi-cư tới kể lễ tình trạng đáng thương của họ, nhịn đói từ sáng, hai anh em không có một đồng một chữ, em đã không ngần ngại tặng hai anh em họ 208, chỉ giữ lại 5$ để buổi chiều mua vài mớ rau muống ! Em đã nói : . + = Minh khổ nhưng đâu bằng họ. Thôi mình ăn . cơm rau còn hơn thấy người ta chịu đôi.

115Trang sách 115Mỗi khi giúp được người hai chúng ta đều lấy làm sung sướng. Nhớ lại năm Ảt-Dậu, giữa lúc nạn đói đang hoành hành vì Nhật, Pháp toa rập thu hóc, - hai chúng ta đã cùng bàn nhau rồi cùng đồng ý bố thí cho bất cứ người nào tới cửa chúng ta, sự bế thícho - mỗi người không bao nhiêu, nhưng chúng ta không từ -_ chối một ai.

-'_ Chúng ta thường nói chuyện ; Trời có cho giúp người, chúng ta mới giúp được, những dịp làm phúc cũng như những dịp lảm giàu ; Trời có cho mới được.

Chúng ta thường luôn luôn dạy con phải biết làm lành, và mỗi khi có dịp làm lành để chúng noi gương; không bao giờ chúng ta bỏ lỡ. ___ Bao nhiêu lần, sau nảy, những người đã gõ cửa hà chúng ta vì lữ độ đường xin giúp đố; không bao giờ em từ chối, và nhiều lần em đã bị lừa tongviệ „ làm phúc.

Một lần gần đây, có một người đã đến với một - đơn thuốc nói rằng con bị trọng bệnh cần cấp cứu, ông ta đi mua thuốc thiếu mất mấy trăm, xin em cho vay. Em đã không ngần ngại cho ông ta vay và nói :

—_ ~ Số tiền này, nếu có thì ông trả, bằng không tôi xin giúp ông.

116Trang sách 116Ông ta đã đáp lại: .

- Nhỡ thì tôi vay chứ tôi không xin ! Chiều tôi sẽ mang trả lại bà.

Nói như vậy, nhưng buổi chiều và cả những buổi chiều hôm sau nữa, không bao giờ ông ta trở lại. Em , . thuật lại với các con, chúng nó cười bảo em bị lừa. _Em đã nói : Kẻ + - Mẹ giúp là mẹ giúp người thiếu tiễn mua thuốc cho con đang bị bệnh nặng. Mẹ có giúp người đi lừa đâu mà mẹ bị lừa.

Em lại nói thêm :

- ~ Người ta lừa mình, người ta mang tội, thấy tình cảnh đáng giúp mình phải giúp. : -__ Em lại khuyên các con, gặp trường hợp đáng làm -lành thì làm, dù làm lành bị lừa còn hơn bỏ qua một dịp gi úp dược người.

Có một lần, cách đây đã ba bốn năm øì đó, khi giá tờ báo còn bán với hai đồng, một hôm có một em bé bán báo vừa rao báo vừa khóc sướt mướt. Em gọi | mua báo và hỏi tại sao en đó khóc. Em bé bán báo đã ` cho biết có người mua tờ báo 2$, bảo em bé trả lại . — 98§ để lấy giấy 100$. Em bé đã móc gần hết cả tiền 'của mình ra mới dù 98%: nào ngờ khi đưa tiền cho người mua báo, họ đã ủ té chạy, lây cả 98$ lẫn tờ báo và không đưa cho em giấy 100800. Em đã ái ngại cho em bé bán báo, và em đã cho em này 100$00 khác.

Lần đó các con em cũng cho là em đã bị lừa, nhưng em chỉ cười và bảo chúng :

117Trang sách 117- Mẹ bị lừa cũng được ! Dù sao I00$ của Mẹ ˆ_ cũng đã làm cho thắng bé bán báo sung sướng. ` Các con em dâ kết luận: ~ Mẹ chỉ hay thhrơng người !

Hết em bán báo lại đến em bé bán kem. Em này -: thật đáng thương, mang kem đi bán, hàng ế kem chảy ra nước gần hết. Em bé đã đến mời em mua kemvànói - rõ tình trạng của mình. Kem chảy nó lỗ vốn, mai sẽ hết vốn buôn. Em bé cũng đã khóc. Em đã hỏi em bé bán _ kem số tiền vốn cúa chỗ kem chảy, và đã đưa cho em . “bé này một số tiển. Lần nảy em vẻ khoe với các con, chúng nó không cười em như mọi lần, trái lại chúng nó lại cho răng em đã cho em bé bán kem ít tiễn quá. Một đứa đã nói :

- Mẹ cho nó có chừng ấy sao đủ !

- Các con em đã học được đức làm lành của em, và đã nhiều lần anh thấy chúng nó cũng làm việc thiện _ như em, giúp đỡ người cùng tủng tuy sự giúp đỡ chẳng đáng bao nhiều. "

Ngày nay em không còn nữa, ai sẽ dìu đắt hướng dẫn các con, nhất là ba đứa nhỏ nhất trên con đường làm việc thiện ! Thiếu Mẹ, chúng nó thiếu tất cả sựyêu ˆ` thương dịu đàng, sự chỉ dẫn mềm mại... Anh cũng thương yêu chúng, nhưng tỉnh yêu của mẹ mới dễ thấm vào lòng con !

Chúng ta đã khổ sở với nhà in, khổ sở về vật chất ại vất và về tỉnh thần. Nào nợ nân, túng thiếu, rồi ngày ngày em luôn luôn ở phòng chữ, lúc cần em cũng sắp chữ, rồi lúc in sách em lại ngôi bắt giấy. Nghĩ lại anh lại rùng mình.

118Trang sách 118Sau hai năm trời thất bại vì thiếu kinh nghiệm, vì chúng ta không khe khắt với thợ thuyển, vốn hết, nợ nhiều, chứng ta đã bó buộc phải bán nhà in để trả nợ ” và tìm sinh kế khác.

- " Chúng ta hết nợ, nhưng chúng ta cũng hết tiền.

Chúng ta phải đọn tới một căn nhà nhỏ hơn, và còn chút tiền nhỏ chúng ta phải tạm thu xếp để chờ những ngày tươi đẹp ! _ Ngày tươi đẹp sẽ đến với chúng ta vì cùng tắc biển, biển tắc thông, nhưng trong khi chờ đợi, chúng ._ ta đã trải qua một cơn lo lắng kinh khủng hơn. .. Chúng ta đang ở cặn nhà số !7 phố Mai-hắc-Đế Hà-Nội. Chúng ta dã tiêu đến món tiền cuối cùng.

Anh nhớ lắm, hôm đó, em đưa cho anh chiếc kiểng, chiếc kiểng kỷ-niệm, để anh đem bán. Chúng ta nhìn | nhau, tuy không nói nhưng cùng một ý nghĩ như nhau: . ~ Tiêu hết tiền bán kiềng chúng ta sẽ sống bằng ` gì với năm đứa con đại ! . May mắn làm sao, tiền bán chiếc kiểng vàng "_.ehúng ta tiêu gần hết thì việc anh kiện Phủ Thủ Hiền Bắc-Việt tại tòa án Hành-chánh kết liễu. Anh đã thắng kiện và anh lại được đi làm.

Thắng kiện nhưng không phải anh đi làm đễ đàng đâu. Ông Đồng-Lý Văn phòng của Ông Thủ- Hiến P.V, B là L.V.H đã lấy của anh J0 lạng vàng, mới ký nghị-định cho anh đi làm, nếu không Ông ta - _ sẽ ra lệnh chống án, và như vậy việc kiện sẽ kéo đài, -vợ chồng con cái chúng †a sẽ đói.

119Trang sách 119Có hoạn nạn mới biết người tốt xấu. Ông H. đòi tiền, chúng ta làm gì có tiền. Chúng ta bàn nhauđi - vay lãi, nhưng vay ai, và ai tin mà cho vay ! Chúng ta đã ơn anh Tý biết bao nhiêu khi chính anh đã nhận - lời đi vay cho chúng ta. Không vay được tiền, anh đã lấy vàng ở cửa hiệu của vợ anh đưa cho chúng ta.

—_ Nhờ 10 lạng vàng của anh Tý, việc đi làm trở lại “của anh đã xong, và tuy phải góp nợ, nhưng chứng ta đã yên trí với món tiền lương hàng tháng dù không no thì cũng đủ. Lúc ấy là cuối năm 1952, chúng ta lẫy nhau đã được !3 năm † Thoát khỏi cơn nợ nần, chúng ta coi như thoát khỏi vực thắm. ._ Chính trong lúc làm nhà in, chúng ta đã được tim bố anh rồi mẹ anh chết ở hậu phương. Thật là họa vô đơn chí ! Được tin bố anh chết anh đã khóc rồi đến . mẹ anh chết, anh lại khóc nhiều hơn, nhưng em ơi, nước mắt chảy xuống đù thương nhớ bế mẹ nhưng - anh cũng nguôi dần ! Ngày nay, em chết đi, nỗi nhớ tiếc của anh như ngày cảng tăng mạnh, anh không phải chỉ khóc em trong một lúc một ngày, cho đến ._ Tay là 42 ngày, tuần lục thất của em, nghĩ tới em sự .xúc động cảng mạnh hơn. và anh đã không sao cầm —HHEƑỬ““ẰNNNộẹẶNẶNẠNợNợNợNợNợợăẶ.ợgngngngnwœ-œ-.-.-. .mwaww nổi nước mắt. Ba mươi năm chung sống, ba mươi năm thương yêu nhau, ba mươi năm chăn gối với nhau, ba mươi năm cùng chia hoạn nạn cùng hưởng sướng vui, anh quên làm sao được !

120Trang sách 120- Công chức, anh lại trở lại đời công chức, và anh - vẫn được làm ở Hà-Nội như cũ.

Chúng ta đần dẫn trả hết nợ mười lạng vàng của F anh Tý, và dường như qua`cơn bỉ cực trời cũng ban cho chúng ta được hồi may mắn hơn. Chúng ta dễ sống hơn trước, ngoài tiền lương, nhờ quen thuộc chúng ta gặp được người giúp đỡ nên thỉnh thoảng có kiếm được món lời. Không còn bận lo lắng vì tiền, cảnh gia đình chúng ta cũng đỡ túng thiểu. ___ Con gái đầu lòng của chúng ta đậu Tiểu học, chuyên từ trường Saint Paul sang trường Ste Marie. 'Hạnh và Tuần cũng học hành tấn tới. Tết năm Ấy, sau mấy cái Tết khốn-dón về nhà in, một cái Tết vui đẹp trở lại với chúng ta.

Tết xong, qua tháng Ba, em sinh thẳng Hưng, thế là chúng ta đã sáu con. Số em thật vất vả, suốt đời hết ' cùng chẳng chịu lo vì sinh kế, hơi mát mặt một chút . . lại bận nuôi con ! : ..ò Em nuôi con thật khéo-léo, chăm chút cho con từng l¡ từng tí, đẻ đứa nảo nuôi đứa Ấy, và ngày nay sau mười một bận sinh, mười một đứa con đều ơn Trời cho khỏe mạnh, lúc đám tang em cả mười một đứa đều được may mắn nhìn mặt mẹ lần cuối cùng trước khi khâm liệm.

121Trang sách 121Nuôi thằng Hưng không chật vật gì, nó ấn rồi nó lớn, và cảnh nhà đã đông với sáu đứa con thơ.

Những ngày chủ nhật là những ngây sung sướng nhất trong tuần lễ. Buổi sáng chúng ta cùng dạy, khi em lo đợn đẹp nhà cửa anh đạp xe đạp đi mua bánh l mì thịt nguội, lúc anh về ấm nước vừa xôi, em pha sữa, chúng ta cùng các con ăn sáng thật vui vẻ. - Buổi sáng vui với các cơn, rồi độ 9, 10 giờ chúng ta giải trí qua những canh mạt chược khi được khi thua. Hai đứa hoặc cùng chơi hoặc chia nhau mỗi đứa chơi vài giờ !

Nhà cửa em bắt đầu trang hoàng, quần áo của các con đã đầy đủ, không đến nỗi thiếu thốn như lúc làm nhà ỉn.

Anh nhớ lại, khi túng bắn, em đã cắt những áo dài của em để may mặc cho các con, em chỉ lấy quần áo của em, khi anh đưa quần áo của anh, không bao giờ em chịu, và em bảo anh cần có đủ quần áo vì còn phải ra ngoài.

Năm đó là năm Quý-Ty, năm 1953. Cuộc sống bắt đầu điều hòa dư-dđặt. Tết năm đó, gia-đình chúng Ì ta lại vui hơn năm trước, và em đã mua gạo thịt về gói bánh chưng. Em bảo chúng ta vất vả mãi cũng 7 phải hưởng một cái Tết để bù lại những năm túng kiết !

Em thật khéo-léo ! Mấy chục chiếc bánh chưng, ` -—=————-.-..N.Z.ẻErgET..aGắe.eẻéẽearẻrwmwm tự mình em làm lắy, từ luộc đỗ, rửa lá, ngâm gạo, cho đến nấu bánh, không kể việc đi chợ sắm Tết. Anh chẳng giúp đỡ được em điều gì, cũng như chẳng bao giờ anh giúp đỡ được em trong mọi công việc nhà.

122Trang sách 122- Mỗi khi dọn nhà, hoặc mỗi khi kê dọn lại nhà cửa anh đều tìm cớ di văng, chỉ về nhà khi em đã kê " dộn xong xuôi ! Em hiểu anh như vậy, chẳng bao giờ . -em chờ đợi gì ở anh, mỗi khi dọn nhà hoặc kê lại đỗ đạc trong nhà ! Anh đi về, em hớn-hở khoe, dẫn anh đi chỗ này, kéo anh tới chỗ khác, hỏi ý-kiến anh.

Anh chẳng có ý-kiến gì, và luôn luôn anh đồng ý với em. _ Em vừa khéo léo, vừa chịu khó lại vừa có con mắt mỹ-thuật, nên kê dọn nhà, với đỗ đạc rất đơn SƠ, __ em bây biện trông vẫn trang-nhã lịch-sự. _ Tết nãm Quý-Ty, chúng ta đã ăn một cái Tết to, to đối với chúng ta, tuy chẳng có gì, ngoài mắy chục bánh chưng em đã gói. Mỗi đứa cũng may được bộ quần áo mới, và các con chúng fa, so với con cái nhà khác cũng không đến nỗi phải thua kém nhiều như `... mọi năm về trước. __ Em rất thương các con, năm nào Tết đến, cũng lo đến quần áo của chúng, dù hai chúng ta không có 8Ì, đối với các con, em cũng cổ làm sao sắm cho được mỗi đứa một bộ quần áo mới.

Hạnh phúc tuy không bao giờ rời bỏ đôi ta, nhưng Tết năm ấy chúng ta cảm thấy sung sướng hơn và đã bằng lòng với những cái gì chúng ta có.

123Trang sách 123Sáng ngày mỏng một Tết, em đậy sớm làm cỗ ˆ_ cúng tô tiên, và một bánh pháo đã nỗ mừng Xuân.

-"_ Sự sung-túc đi vắng trong những Tết năm trước đã trở lại với gia-dinh chúng ta.

Em ơi, năm nay Tết lại đến, thiên-hạ đang nhộn - nhịp đón Xuân Canh-Tuất thì anh ngồi trơ trọi trước chiếc bàn em đã kê cho anh để viết những dòng này ˆ tưởng nhớ tới em ! Tết mỗi năm mỗi lại, kỷ-niệm Tết của đôi ta trái ba mươi năm chung sống như còn in trong (âm não anh, hình bỏng dịu-dàng của em như còn khắc trong trí óc anh, mà em ơi, giờ đây em ở đâu ! Nhớ thương cm, anh càng thấy nhà như vắng vẻ nhà càng vắng vẻ, anh lại cảng tưởng nhớ tới em.

Mỗi một năm qua, Tết lại về, Xuân lại đến, nhưng Tết về Xuân đến mà chỉ, đôi ta kẻ âm người dương, Tết và Xuân đối với chúng ta còn có nghĩa lý gì, nếu ._ không chí là một sự mỉa mai riêng cho anh ! .. _ Năm Quý-Ty đối với chúng la không khe khắt như những năm trước. Anh đi làm, em lo việc nội trợ ` và trông con, nợ nắn không còn nữa, thỉnh thoảng chúng ta kiếm được món tiền, em lại dành dụm đề : phòng lúc túng bắn về sau. . Thằng Hưng ra đời chưa được bao lâu, em lại có thai ! Một con một của không ai từ ! Nhưng thật ra .._ thấy tĩn mừng chúng ta cũng hơi ngán ! Số em sao mà -bận bịu, chỉ nuôi con và nuôi con nêu không công nợ!

Em bảo anh :

- Trời thương thì biết sao ! Đũ ăn, đủ tiễn nuôi con em chẳng ngại gì. Em sợ nhất nợ nằn thẳng thúc.

Đúng vậy, càng nhiễu cơn, em càng thương chúng nó, và tình thương của em càng chia cho nhiều cơn càng như tăng lên, trong lúc đó, đối với anh, sự yêu l đương chiều chuộng cũng càng khẳng khít, và thời - gian càng đi, cuộc đời chúng ta càng bó chặt lấy nhau.

Lúc này em cũng muốn trang hoàng nhà cửa hơn trước, em cũng đã mua sắm thêm ít nhiều đồ đạc kê nhà trong nhà ngoài.

Năm đó em 31 tuổi, anh 40. Chúng ta lấy nhau đã được 14 năm. Thân tự lập thân. Chúng ta tự tạo lầy hạnh phúc của mình, tuy có nhiều lúc gian-nan khổ cực.

Tháng Ba, em sinh thêm thằng Thắng. Chúng ta đã bảy con. Sinh thằng Thắng em cũng ra huyết lờ lờ, nhưng không nguy hiểm. Cũng như những lần trước, anh dẫn em tới nhà hộ sinh, và chờ em sinh xong, mẹ con em bình yên anh mới về.

Thằng Thắng sinh ra, nhắm mắt luôn ba ngảy.

Chúng ta hơi lo ngại và em bảo : : - Nếu nó không mở được mắt, thiên-hạ sẽ đàm tiếu cho chúng ta ăn ở thất đức nên đẻ con mù.

- Con chúng ta không mù, ba hôm sau nó mở mắt và năm nay nó 16 tuổi. Lúc em mới chết nó cũng ở trong nhà thương, nó đã khóc em nhiều, đầu nó gục vào tường gọi mẹ Ì “Trong đám tang em nó đã đau đớn nhưng nó cũng đã phần nảo báo hiếu được cho em. Bạn học của __ nó đã được sư-huynh giám-học dẫn tới nghĩa trang lâm hàng rào danh- dự đẻ đón chào linh-cửu em.

124Trang sách 124Những người đi đưa đám đã khen em có phúc, lúc chết có đông đủ các con lại có cả hàng rào danh - dự đón linh-cửu !

Có người nhìn tới những vòng hoa phúng viếng ` đã nói : l _~ Vong hồn bà ấy có khôn thiêng hăn cũng mát _đạ, các con đều có tương-lai. Con bà ấy có anh học y- khoa, mới có những vòng hoa này... , l + a3 mm" — Năm 1954 ! Trận Điện-Biên-Ihủ đang diễn tiến, : ở Hà-Nội mọi người xôn xao với hội nghị Genève.