Tình hàng xóm và chuyện hôn nhân thực dụngPartie 7 · pages 121–140

121Page imprimée 121Nhiều người khi mới di cư đến một. nơi nào, điều trước nhất sau khi an toàn nơi ăn chốn ở, là đi làm quen với lân bang. Xa lạ còn thế buống chi là những người quen thuộc đã sống với nhau tớ TRONG LŨY TRE XANH thuở nhỏ, tất nhiên là cái nghĩa lương lâo tương trợ càng thêm giày nặng hơn.

122Page imprimée 122Bác cả Năm với ông hai Khuyển là ngưới một làng, chung một xóm và liên ngõ với nhau. Tuy một bên là ông, một bên là bác, nhưng họ đối với nhau cũng không vì cái tuôi chênh lệch chút ít mã kém vẻ thân thiện. Họ vẫn giúp đỡ lẫn nhau, nếu sự giúp đỡ đó không thiệt đến và cũng không lợi cho bêá kia. Thí dụ họ như ngày bọp làng về mà ông bai "sấu phần thì thể néo bác cả Khuyến sắch Nắm cũng tranh lấy đề gói cùng: với sâu của minh sách về tận ngõ hộông phần hai. Báo bảo ông hai: (xt nm,Ông đựa cháu sách về cho. Ông đi lộ không cho nó thong dung, tội gì tay sách phần cho vướng víu.

Lẽ tất nhiêg ông hai đưa cho bác cả a. cầm hộ mình sâu, phần đề được đi đứng têi có bề đường hoàng chứng chạc ra xẻ một nướng quan viên bơn. Về đến ngõ bao giờ bác cả cũng trả lại sâu phần của ông hai • HÀNG XÓM LÁNG GIỀNG một cách phân minh, tuy đới phen báo (nong. cũng lầm đưa sâu phân bế của mình cho Lon, người nhà ông hai cầm về, và mang sâu ến là phần to của ông hai về đưa cho bắc Hliờn Nắm gái. Bận nào mà ông hai biết rằng một bác cả đã hành vi một cách đứng đắn như vậy thì ông chỉ nói: i mà - Thắng bằn thật, tưởng nó tử tế, ai lẫm ngờ nó dụng tâm đôi lấy sâu phần to đến hơn của mình Và những lần khác bao giờ trước khi hai trao phần cho bác cả, ông hai cũng vừa cười vừa nói:

123Page imprimée 123SẦu Ông - Sân phần của tôi to hơn của báo đầy.

Hay lát nữa thăng cu nhà bác chạy ra, bác lại đưa lầm cho nó phần của tôi thị con tôi thiệt đấy nhé !

Báo cả Nằm cũng chẳng vừa. Bắc vừa cười vừa mói bảo ông bai Khuyến : : ca - Ông tính chán là người chứ có phải là chó đầu mà lại nhận lằm của con ông thể. Tính châu bao giờ cũng tbẳng, của người là của người, của minh là TRONG LŨY TRE XANH • mình. Có cái đồ tham nó mới đem của người làm của mình.

124Page imprimée 124Đó là một câu bác Năm nói móc ông hai. Nguyện ở vuên nhà bác Năm có cây ai la vài cành sang nhà ông bai. Những cành ởi đó cũng có sai quả, nến khi ổi chín, ông hai vẫn sai con trẻ rạ chọc và vịt nát cả cành tuống "Đã lấy ôi người thì thôi, ông lại thường nội bằn sáng bên ,cạnh phúng câu châm chọc :

Tết 44- Chúng mày cá chảy đi, Ối la sang bên này là của nhà mình. Đứa gào mà lôi thôi thì đã có tao gang hong ra, Canh ôi phỗ sang bên này lá rung rắc sân, đã kbo khong bài sưng quéi đết là phác !

Những lời đó bác cả Năm nghe được chỗ hàng xóm lầng hết, nhung chẳng lễ Hòn giềng còn biết nói sao được nữa.

đổp đãi nêm đi, hồn chỉ nềi lận, cối tỏ khời. nổi đi thì nhẹ mà nhời nói lội thì rặng, ấu là cứ nhịn quách đi là bớn. Một sự nhịn là chịn sự lành kia mà. * Tày nhịa, nhưng bậc cả Nấm vin tím HÀNG XÓM LÁNG GIỀNG cách trả thù những câu vói móc và làm thế nào cho khỏi thiệt những qiá ôi ở các cành la sang phà ông hai. Tuy có một làn đối được sẩu phần tỏ hơn thật, nhưng vẫn chưa bà lại được những quả ôi chio thơm.

125Page imprimée 125Về phần ông bai, thì ông cũng không chịn kém báo cả. Ngbĩa là đôi bên vàn hấm bè nhau, nhưng vẫn eu sử vởi nhan rất mực tử tế. Họ vẫn giúp đỡ lẫn nhau.

Đã có lân ông hai sang trồng non cập thóc bộ nhà bác cả, rối nhân tiện vay nhờ một it thỏc ăn. Đã có lần bác cả khơi cống giúp nhà ông bai cho thông nước, nhưng vì bác khoi vùng về, nên nước khỏng những không thông mà . lại còn đọng ở chân tường nhà ổng hoi. de đếp nỗi bác tường sạt đỏ Tử tế thì bo vẫn tử tế với nhau nhưng tim cách hại ngãm nhau thì họ vẫn không quên. ca Rồi bụi chuỗi nhà bac có boa.

Hoa chối quà: Đại dọt nhất là bông boa TRONG LŨY TRE XANH chuối đáng lẽ cứ ở trong vườn nhà bác cả lại trỗ sang sân nhà ông hai. Béc cả quy rằng biết bụi chuối nhà mình có boa và hoa lại thiên sang nhà ông bàng xóm thân mật nhưng bác cũng chưa cần để ý vì chiếo hoa chuối mới ra được có bai nải. Bíc vẫn định bụng, nếu buồng chuối được độ chục nải thì bác sẽ căt hoa đề làm nộm. Cái trò hoa chuối mà nộm với vừng, giá và đậu phụ sống thì ngon làm. Văt ít tranh hay có ít đấm vào thì ngon tuyệt.

126Page imprimée 126Bằng đi một hóm bác không ra vườn.

Ngày bôm sau bác ra vườn thi bác bắt gặp ông hai Khuyến vừa dưa giao lên cắt chiếc hoa chuối mà cả buồng chuối mởi được có ba nải. Thấy bác, cả, ộng hai bắc không hề bối rõi, ung dung bảo Dửa - Bác cả ạ, tôi cắt hộ bác cải hoa nấy Đột :

đi, không đề no ra nhiều nải thì chuối nó còm, không được mập !

Ông hai nói một cách tự nhiên quá; khiến bác cả vừa túc.vừa tiếc của, nhưng chăng lẽ còn nói làm sao bây giờ. Lặng HÀNG XÓM LÁNG GIỀNG yên độ vài giây bác cả mới trả lờiông hại :

127Page imprimée 127- Vâng, cảm ơn ông, không có thì cháu không biết đâu. Cháu cứ định đề được độ mượi nải thì cháu mới cắt hoa đi.

Nhân tiện, thôi ông đã cắt bộ thế thì nhờ ông nộm hộ cả nó đi 1, Cầu nói sơi mói đy, bác cả yên trí rằng ông hai sẽ thẹn thùng hoặc ngượng. nghịu. Không ngờ ông hai lại rất bình tỉnh đáp một cách rất chậm rãi :

-H không được! Hoa chuối tây thì nộm ăn ra chết gì, nỏ chỉ sào mỡ là tốt.

Bữa chiều hôm nay lôi sẽ bảo cháu nó sào nhiều mỡ. Ngon lăm !

Nói xong, ông bê cái boa chuối về, mặc bác cả Nảm dứng tần ngàn nhìn tbeo.

Thế là bác cả lại bị thêm một vố cay nữa với ông hai. Lão mựu đa kễ, hơn một ngày hay một trước thật. Ông hai kề hơn tuổi bác cả Nắm cũng là phải. Ong chơi khăm cho bác nhu thế kề cũng đáng lẫm, vì cốt đề cho bảc sáng mắt ra.

Nhưng chẳng lẽ bác cả cử chịu mãi TRONG LŨY TRE XANH nhờ thể hay sao. Chẳng hoa ra hèn lắm ,à! Có bảo giờ bác cả Nấm chịu hước lép như vậy với ai đâu. Bác im đi, chăng qua là bắc đang tính kẽ trả thù đấy thôi. . Dịp đầu may mãn lạ phường. Con gà mái đẻ nbà ông hai Khuyến lạc sang vườn nhà bác cả. Chẳng nói chẳng rằng, bác sai người quăng chết con gà. Rồi bác làm thịt ăn như là gà nbà, vây, duy bác chặt bởi lại một đùi nguyên chưa vặt 16kg. Rồi sau khi cả nhà bác đã sợi hết con .gà, bác mới đem vất cái đùi gà kia cho chó nhà bác nhai. Lúc con chó đang mải nhai cái dùi gà ấy, thì bác hối hoảng gọi ông hai Khuyến ra chỗ bò tường chỉ cho xem và nói :

128Page imprimée 128- Chẳng biết gà nhà ai mà chó hỏ nhai phí thế kia. Ông xem có phải gà bêa ấy không ?

Ong hai nhin đến cái đùi gà, mới biết đấy là gà của nhà minh: Ongsrgt suye con chó, dáng chừng muốn nhặt lại chiếc đùi gà.:

129Page imprimée 129GẢ CON AI vợ chồng bác xã Thế bàn nhau:

131Page imprimée 131- Đấy bu mấy thử nghĩ xem, như thờ có nên không. Bây giờ vợ chồng mình nợ ông bà ấy ngót ba trăm bạc, biết bao giờ mà trả cho xong. Nay ông bà ấy muốn xin con Nguyệt nhà mình cho cậu Tuệ đằng ấy, tôi trởng nên lâm cáú. Đã đành rằng mình trừ được món nợ mã con mình vào cửa ấy cũng sung xưởng. Cậu Tuệ là con trai trưởng nhà ấy, sau này cái gia tài ấy còn xẽ may si dugo pữa.

132Page imprimée 132TRONG LŨY TRE XANH - Thày mày nói thế cũng phải, nhưng tôi chỉ sọ như vậy người tá sẽ bảo là mình báo coủ trừ nợ. Hơn nữa, bà ây tôi xem cay nghiệt lắm, làm đậu nhà ấy chỉ vất vả thêi chứ chắc gì sung xưởng.

- Sao lại không súng xướng. Nhà nó giàu, chắc thế nào cũng mái mặt bơn dhà khác. Vất vả thì tôi xem ở nhà mình con, Nguyệt nó lại không vất và aơn à.

Còn như e nghời ta mĩá la gã con trừ sợ thì bụ mày đừng lo. Khi cưới, mình bắt đẫa tiền hắn hoi tử tế rồi minh trẻ sau.

Như thế còn ai biết đầu !

-, Thôi thị thy tháy mày đấy. Tối đản bà, truyện trăm băm của trẻ lệ việc trọng. tôi không muốn bàn đến.

"- Tôi thì tôi gà l° Thế là ngay chiều bốm ấy, bác xã Thế bảo cho Nguyệt biết cái tin ấy. cái tih báo định gả nằng cha Tuệ, cob trai ông bà bá Diệu. Nguyệt giấy này người lên.

Nàng không ngờ cha nàng lại định GẢ CON abung bán nàng nhu vậy. Nàngnăm nay mười báo là 4chín tuôi, nhưng con nhi làm ăn rên bt ly nàng có cái vóc người rốt đẫy đà. Mà a abà Tuệ thì còn bé hơn thẳng em thứ bá nằng là Xuân. Tuệ cùng đt học trường làng với Xuận. Theo lợi :Xuân hỉnh thoảng về vẫn khoe thì Tuệ vừa học rốt LÀ D0 lại vừa lười. Chỉ được cái còn nhà giảu Nhưng con nhà giầu mà làn gi! Năng lấy mita chồng chù có phải ly củt Lắy anh đáu on à. chồng đề chiều shiếi phải giất chồng đi rửa chân thì chắn, buồn lắm à. Hón nữa, hà bá Diều xua nay yẫn là người" cay" nghiệt, dân trọngacáng đếu biết tiếng.

133Page imprimée 133Cha nàng định án nàng vào làm dầu của ấy tức là, cha nàng đày ải nàng. Ở nhà quê, giàu lắm thì lại cầng nhiều việc. Về làm dâu nha ấy chỉ lô vật và, và tuy vớt • vả mà không hòng kề công Bêy giù ở nhà tuy Nguyệt công vất tả thật, nhưng la) Nguyệt càng vất vả bao nhiêu thì, cảng giúp đỡ cho cha me đỡ túng chừng ấy. Vất và phụng Ngugệt cũng vui lòng V sự vết rà đự 14 1R: CPIRH HLAB BUỐN TRONG LŨY TRE XANH Mẹ nàng nhiều kbi thương nàng vẫn bằng bảo nàng nên nghỉ ngơi cho đỡ nhọc, nhưng bao giờ nàng cũng tươi cười bảo mẹ - Thưa đẻ đề con làm cho xong việc nãy đi đã!

134Page imprimée 134Tuy nói thể, nhưng xong việc nọ thì nàng mó tởi việc kia, luôn chân luôn tay.

Về làm dâu nhà người ta thì mình lậm lằm chỉ lợi cho người ta nhiều. Và lại Nguyệt đã rõ bà bá Diêu muôn cuới nang cho con trai là chí tham nàng chịu khó. Tuy bấy giờ bà thường bảo là lấy người về để đỡ đàn bà, nhưng kỳ thực, Bà cưới nàng dâu vẽ cốt đề làm một người đầy tớ không công.

Hơn nữa, Tuệ mới có gần mười tuôi, kém nàng một chực năm chẵn. Nịng nghĩ đến những cấu ca dao trẻ con trong Hàng thường vẫn hát : • Em thàm giàu em lấy thằng bé tt ti. a Làng trên xã dưới thiếu gì trat lơ Đem thân cho thằng bé nó giầy vò GÀ CƠN DV « Mùa đông tháng giá nó nắm co trong lòng.

135Page imprimée 135« Mang danh là gải có chồng. •* Chín đệm trực tiết nằm không cả mười « Nói ra sợ chị em cưởi " Mả hồng bỏ quá thiệt đời xuân xanh...

Nàng không thê nào lấy Tuệ được.

Năng nói vởi cha :. 0 - Thưa thày, con chịu thôi, con không lấy thế. Con bằng lừng này con lây cái thăng nhãi ranh ấy để làm gì.

- Còn lấy để làm gì nữa. Lây đề làm chồng. Nó bây giờ nhãi ranh nhưng rồi nó sẽ nhón. Và lại nó bề nhưng nbà nó giàu. Làm dân nhà ấy sung xưởng chán con 3.

- Xung xướng con cũng không lúy nó. Thày bu gả con cho ại thì con nghe, chủ gã con làm đầu nhà ấy thi con xin.

Nhà nó càng giàu bao nhiêu nó lại càng cay nghiệt !

Mặc lời con gái phân trần, bác xã Thể không biết. Bác chỉ biết bác là bố thì TRONG LÜX TRE XANH bác có quyền muốn bắt con gải lấy ai thì nó phảt lãy người đy -Bác hơi sẵng giọng m Mày không lấy mặo kệ mày, tao cứ gả. Con không có quyền cuỡng lời cha mẹ. Cha mẹ đặt đâu con ngôi đấy. không lấy nó cũng không xong !

136Page imprimée 136Nguyệt nguây nguy đi xuỡng đưới nhà. Nàng không thẻ * chịn được củộc phối hợp như thế. Ép dầu ép mỡ, ai nỡ ép duyên. Sao cha mệ rằng lại muốn N lệt nàng phải lấy cải thằng ranh con nhữ thế. Người ta vẫn nói :

" Chồng nhón vợ bé mới xinh gọ8 Chồng bé vợ nhớn ra tình chị em 1 »

Tỏi thân Nguyệt bơi rấm rút khóc.

Mặc đàu tàng khóc, mặc dàu nàng không búng lòng, cha mẹ nàng vẫn gả uàng cho con trai ông bà bá Diên đề trừ món nợ gần ba trăm bạc. Thật là người ta sỏ mũi nàng kéo đi như kéo một cón trân: Mỗi kỳ ăn hỏi, xin cưới là một lắn chỉ nàng khóc, phung cha nàng GẢ CON điễm nhiên trước sự khóc lóc của nàng Cha nàng sên trí răng nàng về làm dâu nhà giảu sẽ sung xướng..

137Page imprimée 137Hôm dẫn cưới, nàng còn khóc ở trong , cầm roi chỉ vào mặt nhà. Cha nàng nàng :

- Mày có đi bay không? Mày định để sao mà người ta nhỗ vào mặt gịao bay ngồi đấy khócl in IC Nàng đầnt miễn cuông mặc quản áo re lê tơ hồng.

Và đám cưới vẫn cử hành với chứ rẻ đứng vừa đến nách cô dầu.

138Page imprimée 138ИO:

A0 TẠI NHÀ TIN THỤY- IN PHỐ" T HẢNG KY, TRỐNG - HÀ -NỘI, XONG NGÀY 15 THÁNG CHẠP NĂM 1944 NHÀ XUẤT BẢN HÀN-MẶC Đã xuất bản Nguyên Hồng : (hết) Hai giòng sữa Xuân và Sinh Thanh Tịnh : (bết) (bết) Trọng Lang :

140Page imprimée 140Thầy « Lang »

Làm dân Trọng Lang :

Toan Ánh :

Trong lũy tre xanh 4,00 Đương in Nguyễn Tuân :

Yêu Ngôn Huyền Kiếu :

Gió đông gió tây Sẽ in Tô Hoài :

Xóm ao Sen Nguyễn Tuân :

Chu Ngạn Khê : (một cuộc đời) 26, HÀNG QUẠT - HANOI