Cuộc họp làng và giới thiệu về cuộc đời Lý CangPartie 3 · pages 41–59

41Page imprimée 41ÔM nay làng vào đà mì iDậnplàng, . trên từ công tiên chi đến hàng!

Chánh phó lý trưởng cho đến các cu cáo: quan viện, dưới đến hạng đại hạ thập. bảbo đệu có mặt giữa diptod nepaiztom •Đã gọi là vào đám thì phải có ăo. Đất - lề quê thói, ở nhà quê đâu mà chẳng vậy!

Nến không có ăn, thì còn. rislà agbia lý của mni ngày đâm gũa.

Và lại có thực -mới vụg được đạo, va dận di thực vị tiên, cao gu dã truyền ngôn đề lạy thị, co đời nào mà sai được.

Xày thì, xin, nhâc lại một lệt nữa răng đã goi dà só ,đặm, thì,Phải có, ăn, Nếu 1 RONG LŨY TRE XANH không có ăn, thì những đồ lễ dâng đức Thành hoàng xong rồi sẽ vất đi đầu ? Cho mõ cả thì phí quá. Ừ giá chỉ là , miễng thừa miếng vụn thì chẳng nói làm gì 1 một Có bao giờ, làng nào lại cho mỗ cả con lợn và mãy con gà đâu 1. Kìa những miếng gan đỏ đẹp, kìa cái sỏ lợn đặt trên mậm trộng sao mà ngon thế !'Lại những cải phao câu gà nó như trêu tức người la ! Thật là tất cả mọi thức ăn đều thơm tho, quý thóa ! Thừa huệ đức Thành Hoàng có khác, nó quả có ngon hơn những môh thịt ôi đưa khú ô nhà ! Chẵng có thế lại có cầu : « Một miếng giữa làng bằng một sàng só hếp ». Thế cho nên đã đến đinh trắng, ai không ăn thì người ấy vừa dại vừa thiệt Cuộc tế lễ xong, vừa tăn một tuần . Các viên chức sắc, các cụ, các hương. vào ngôi hương lý hoan hỉ mời nhau người bạn thân chiếu rhợu như thững nhất.

42Page imprimée 42Chỗ ngôi ở làng đã sếp thứ bực theo địa vị aĩ ngồi bàn nào bằn nấy rõ ràng CHIẾC ÁO RÁCH TAX lề luật hắn hơi. Bàn thượng, gồnị có các cụ lừ bầy mươi tuổi trở lén, đã khao vọng rồi ngồi ở từng trên bục. Ngay cạnh đãy là bàn hai, gồm các cụ (ừ năm mươi tuổi đến bầy mươi tuôi đã theo đủ lệ ột làng, hoặc có cu tuy đã trên bầy mươi nhưng còn khiếu làng tiền vọng và bữa cỗ khao. Bồi bàn các ông có châp tròog ban lư văn, các ông chức sắc cũng sàp tầng trên. Đại bạ thập bát thì ở, cả dưới.. .Lệ làng đã sắp đặt thì người ngòi mầm đưới muốn tròi lên mâm trên cũng không bao già được, cũng như người ở bàn quan-viến muốn sang bàn chức sáchetng không xong. Nếu ở địa Iý mà v thượng 'nhất thốn vi sơn, há nhất thốn vi thủy thì ở chốn đình trong & thượng nhất bàn Di bàn vi cải hạ nhị đánh nhau, nhau »

43Page imprimée 43Người ở trên bị trên xuông đưới, không đời nào chịu ; người ở đưới muốn bhây lên trên cũng không bao giờ nội 1stg TRÒNG LŨY TRE XANH oSVPXbe baongidicũng vậy, ttuần hương lẽ thần đã tàn là các dân làn gái cấy vui V8 hoo tào chiển của hạng mình một đôi (cb đh phận lâm "Tuy cũng, có Người Bảm hực, nhông ttrưởc khi ăn, không áì khở gì mà Tai sinh truyện đề nỗi mãi ăd. Giá bây giờ có ai thù nhân, fảà cùng ngời mội bên hoặc mọt" hiếu với hhâu thì họ éũng thân thiến rối nhau lảm. Nhưng người cưng theo một mục đích thường hay yêu nhau Gi sấa tồghúc đích /của ho, là, ăn thì họ hã tnới tgếnchết thừ hãn s9 tặp cho xướn mhiệ nở đãt dkh ông, ai bảo ai, lừ mâm thà- bt sdaiche đên mâm chúcgsắc nhẩm -hàm. phoiebia nhan yiện, môt cách côn g.hắng tròng môt làn không khí hòa bả8. Ngườ nhàyhrót ruau, người kia so đũa, người iBhú ha xấa báh nguời thiu dâm ớt vắt chanh. Thật là một cảnh thái bình chén rượu trinh, trọng y519°94pg mời Đầu tiên, ai nấy đều giữ lễ phép, nhau.

44Page imprimée 44Mn rất từ tớ thừ thể. Người nợ còn gấ + CHIẾQ ÁO RÁCH TAY cho người kia một cách thân ái,ủm asir ) TDE Nhưng khí chai rượu cáng với đi xbệo mÔL nhiều thì sự lễ phép càng bớt đị chùng ấy: Rượu, bọ đã nốc từng chén đày một hơi. Thức ăn, bọ gắp nhanh theo eùng muen rượu.

45Page imprimée 45Cầu truyện lúc mới ngồi ăn, sen lần tiếng cười ngay thật; dần dầo tẫn mùi rượn, và mùí rượu thì lẫn những gâu kaich ,bác trâm trọc nhau.

Lúc ày những mâm đã vơi, những đã vơi, những cải bung đã chai rượu đầy, những cái mặt đã đỏ gay hay tái mét.

Lúc ấy là lúc người ta không ai còn phân biệt được tiếng nói của ai nữa, ta chỉ nghe thấy một âm thánh òn người ốn như tiếng ở chợ lúc đạng đông.

Lúc ây mài Đương trên bàn thờ vẫn tỏa, nhườg không át nồi mùi mỗ bôi đưu, mùi năng nặng ở các mộm đầy hơi rượu tỏa Lúc ấy, trong trí oác ông kỳ mục quan TRONG LŨY, TRE XANH viên mới đang lim cách noi lỏi những lỗi xấu của nhau r& đề trám trọc, đề khích bác nhau.

46Page imprimée 46Cái quang cảnh ở đinh, khi bãy giờ thì dù ai là một nhà bọa sĩ đại tài, cũng không tó lại được trên sơn sbững nét - linh động, những rẻ gay go của các phân vật trong đình.

Giữa lúc ấy thì ống lý đương, nhin thấy ông cửu Tất mặc chiếc áo the rách lòi cả khuỷu tay ra ngoài. Ông lý bèn hạch ông Củu :

- Ông Cửu, ai cho phép 6ng ra đinh lễ Thần mà được mặc áo rách, đề trơ xương lòi thịt ra lbế kia ?

Ong Cửu bào phải lay vừa. Ông hách dịch đáp :

- Ai cẩm được tôi. Bây giờ the đắt ụa cao, mặc áo rách là sự thường.

- Sự thường là thế nào? Đây là chốn đình trung, y phục cần phải cho lễ chỉnh Áo rách mà cũng dám vào đây ngồi ăn "CHIẾC ÁO RÁCH TAY uống tự nhiên, thậi không biết nhực !

47Page imprimée 47- Nhục gì ! Tao đóng tiền thị lao ăn, thắng nào nói láo tao gang bọng nó ra !

Ngay lúc ấy, ông đội, Xuân, em ruột ông lý, bênh anh bèn quát to :

-Tuần đáu 1 Đuỗi có thăng áo rách kia ra ! Bay đừng để nó nói láo ở trước đức Thương đẳng nhự vậy.

Có tiếng tuần & dạ ». Nhưng bộ & Dạ > đề mà « Dạ » chứ có đứa nào dám đuồi ông Cứu.

Ông Cửu đứng ở giùa dinh, bai tay chắp cạnh sườn nói :

- À quân này giỏi thật, mày làm ngụy phải không ? Tôi xin phép trên là các cụ, dưới là đông dân đề tống cổ nó ra khỏi nơi thanh khiết này !

Cuộc đấu khẩu càng găng. Mấy ông chú bác ông Cửu cũng nói sen vào:

- Cái đồ chúng nó ăm càn nói bậy đã quen. Người la mặc áo rách còn hơn cái đô ăn bằn. Tưởng làm lý trướng TRONG LÜY URE XANH mà hạch địch à? Lý trưởng mà, đị ăn ở .chận của con mẹ bắt sua bai bào bôm chợ thì làm lý trưởng làm gì 1 Không biết nhục còn ho họe mãi!

48Page imprimée 48- Nhưng người ta không mặc áo, rách vào đọc văn tế, Rõ phục nhã ! Trước đăng thần linh mồm ông ống ra đọc mà lại mặc áo rách 1 Tuần đâu, trói cổ nó lại 1 1 * Câu sau cùng làm ông Củu tức quá.

Ông không nói năng gì nữa, bèn vác cả chai rượu ném sang ông đội. Xuân rồi kêu :

- Quận ăn càn nói bậy, đô lính tráng quen mồm ! Này ông cho mà vỡ mặt ra !

Thế là cái bắt ném lại, rồi đến cái mầm tung lên ! Thế là có tiếng kêu inh ỏi và có người vỡ đầu sút trản !

Thật là vui như một tối đi xem trèo !

Thật là ồn như một đám mỗ bòI Dân làng yào đám mà lại 1 LỢN HÓC XƯƠNG TỌC PÒ.

49Page imprimée 49LỢN HÓC XƯƠNG

51Page imprimée 51ÁC Bình vừa bước chân vào nhà bác Kiến, chưa kịp chảo hỏi câu nào dã nói - Bác Kiến ạ, một con lợn nhà tôi có chết hóc, tôi mô ra bẻo quá !. Bác muốn dùng vài cân thịt ăn tôi để rẻ cho.

Thấy bác•Kiến ngần ngai, bác Bình nói thêm :

- Tôi để rẻ cho, tội gì mà không ăn:

Lợn nó hóc xưong pó chết chứ có làm sao đâu.. Cái thằng ở nhà, tôi vóỷ quá; ai lại mua xtrơng ở hàng phở về cho lợp ăn mà không cẩn tbận đề cho lợn bóc.

52Page imprimée 52TRONG LŨY TRE XANH Vừa nói, bác vừa giơ năm tay ra và bảo :

- Bác tính miệng xương bằng nửa cải nằm tay tỏi này, thì làm gì lợn ăn vào mà không hóc ! Thế nào, cỡ lấy vài cân ăn không ? Rẻ thôi, tôi chỉ lấy 1$ 80 một cân thội. Thịt nạc đáo đề.

Bác Kiến xua nay vốn vẫn ghét bác Bình, đã toan không mua, nhưng thấy giá bời cũng hơi tiếc rẻ: Tuy vậy bác cũng ra bộ chệ bai :

- Lợn đã chết, mà còn đòi 1$80 một cân thịt, đắt quá, tôi ăn rau còn hợn.

Xem chừng những lời gạn gùng của mình, đã gần có kết quả, bác Bình đáp :

- Một đồng tám một cân thịt mà còn chê đặt. Bác thử ra chợ mà xem giá, có ba bốn đồng một cân không?

- Chuyện thịt lợt sống ngon lành thì - bì thế nào được 1- - Dễ đằng này không ngon lành, đã thiu cả đấy ! Chỗ bàng sóm bác không LỢN HÓC XƯƠNG mua thì tôi bán cho người khác. Nó hỏc nó chết chứ có làm sào đầu ! Này tôi bảo bác nên lấy vài cận kho mà ăn. Rẻ bơn cá và hời hơn cả rạu đậu.

53Page imprimée 53Bác Kiến suy ởi tính lại quả thấy có rẻ hơn cá thật, nên bằng lòng mua bai cân.

Bác đưa 3$60 cho bác Bình và đặn :

- Bác sai người mang thịt lại ngay . cho tôi để tội cho làm ngay đi kẻo sợ đề ôi mắt ! Mà chọn chô thịt thăn ngon ây nhớ.

Bác Bình vừa cầm tiền vừa chạy đi mà nói ngoái trở lại :

Lợn mới mô, ôi thế nào được ! Vâng đề tôi cho cháu bó mang lại ngay cho bác. Tôi bảo Ló chọn cho bác thịt thăn ngon.

Cứ thế bác Bình lại đi đến cáo nhà khác đạm bán cho đến bết con lợn hóc xương; còn bác Kiến thì sai con đi mua mấy cứt rượu đề chiều còc nhâm nháp:

Thành ra con lợn của bác Bình mpô ra, TRONG LŨY TRE XANH bán được bết cho tất cả bà con trong sát làng mà không phải mắt tiên thuê Bác sinh. hố m thói, Bữa chiều hôm ăy, ở nhà bác Kiến COD cũng như ở nhiều nhà khác, tong mâm có thêm bải thịt kho hoặc đĩa thịt luộc.

54Page imprimée 54KhỐc Những miếng thịt lợn trông cũng rgon lành, ahứng vấn đục lờ chủ không được Kiết tười đẹp như thịt mua ở tgoài cho, Mà phải ! Thịt lợn đã bớc qà chết thì còn tươi làn sao được nữa.. • Thăng Kỳ, con bác Kiến, thấy bỗ vừa as nhấn Vnháp chếp rượu vừa gấp những miếng thị ợn thái quân cà mà sơi miếng một, tthì cũng gắp một miếng ăn với cơm, những nó vừa bỏ vào mòm đã nhả vội ra và Dội - Thể mà thấy ăn được, con ăn nó gây gây tàm sao ty l - Mẹ mày chú, lợn chết nó ứ máu thì nó thế cau t thỏi may ăn thịt kho kia LỢN HỎC XƯƠNG klal Bác Kiến gái cũng nói thêm :

55Page imprimée 55- Ừ ăn thịt kho này, đề thịt luộc cho bỗ mày nhăm rượu. Còn cái nhà đến hư thôi, bố có đĩa thịt nhắm rượu đã ăo lại còn chê gây !

Kỳ chẳng,nói gì, nhưng nó Thăng không đám ăn thịt kho cũng như nó sợ mùi gậy của thịt luộc. Hai vợ chồng bác Kiếu vùa ăn cơm vừa hói truyện:

- Cho cái thăng Bình thế mới đáng kiếp ! Nhà nó tham lam lằm nên lợn của nó mới hóc xương mà chết ! Con lợn lại không đáng bơn ba chục bạc à ! Khéo lâm thi bây giờ mới nhặt được độ mươi lăm đồng là tài.

Bữa cơm nhà bác Kiến chiều hôm đy xong xuôi cũng như những bừa com các nhà khác ở trong xóm. Cái con lợn hóc xương nhà bắc Bình. đã được nhiều người ứn bết veo.

Sáng bôm sau, trong khi bác Kiến đạng TRONG LỮY TRÊ XANH bẩn sửa vườn rau thì lại thấy bác Bình chạy nhu sang, ta cảm tột mriệng xương ông lo bằng ngón tay cái. • Bác Bình bảo:

56Page imprimée 56- Bác Kiến ạ, cái xương phỏ của nhà anh Tèo nó kỵ với lợn nhà tôi hay sao ấy ! Hôm qua đã bị một con chết, hôm nay lại một còa nữa bị hóc cái xương to bằng chừng này.

Bác giơ cái xương lên và nôi thêm :

- Tuy nó không chếi nhu con bôm qua, niưng tối cũng sai mỗ thịt rồi. Chọc tiết được bao nhiều là tiết ngon quá !

Cái thăng ở nhà tôi thật là tô ý. Tôi vừa mới dã cho một trần nên lhân !

- Bác nỏi lạl Hôm qua một con lợn chết hóc, hôm nay lại một con nữa bóc.

Ló họa lợn nhà bác bó giỏ chứng làm sao ?

- Không nó có giờ chứng gì đâu ! • Đậy này cái xương nó hóc đây này. Chẳng lệ tôi lại nói đối bác hay, sao. Nưôi lợn LỢN HÓC XƯƠNG bằng nước xương phở chóng béo lắm, nhưng chúng cử chết mãi thể này thì có lẽ lôi không dám dùng nữa.

57Page imprimée 57Rồi bác Bình gan gùng-khéo lẻo. thể nào chẳng biết mà bác Kiến suội tai lai bằng lòng mua một chân giò cộc để nhắm rượu. Bác lại mua thêm cả quả tim đề luộc.

Bác Kiến gái thấy lợn nhà bác Bình cứ chết luôn như thế thì thật là mát ruột vì xưa nay bác vẫn ghét vợ chồng nhà _ bác Bình bủn xỉn. Thật là đáng kiếp, có thế mới phải bán tổng thịt lợn đi.

Nhung sự thật khác hắn. Lợn nhà bác Bình không chết vì bóc xương mà chất vì lên đậu. Và ngày bốm sau nữa, còn mãy con lợn trong nhà, bác Bình phải gọi thợ thịt về bán chạy đi, kẻo cứ bia chuyện hóc xương phở mãi thì cũng,khó suôi tai...

Và đau đớn nhãt lã lợn nhà bác Kiến, có một đôi choai choai lón, tuy không hóe xương mà cũng tự nhiên chê cám, TRONG LŨY TRE XANH rồi lăn kềnh ra chết.

58Page imprimée 58Chẳng biết bác Kiết giai có đi giam bán thịt cho-bà con hàng xóm hay không, nhưng có điều bác Kiếa gái vừa chửi vừa rủa bác Bình vộ bồi thì ai cũng rõ.

59Page imprimée 59LÀM ĐAN ANH NG lý Cang năm say ngoại nấm mươi tuồi. Xưa kía nhà ông cũng vào bực khả giả trong làng. Nhờ mấy năm được mùa luôn, nhà ông cô tiền dư thóc đề. Ong sửa sang nhà của, ông tậu thêm ruộng, ông mua thêm trâu, ông đào ao thả cá. Ong mua xã rồi ộng móa nhiêu ở trong làng. Mỗi kỳ xuân tế, thu tệ, vào làng ra đám ông được thẳng Mới bưng đến nhà ông hàng rổ phần. Nhưng ông vẫn chưa đủ thỏa, ông còn mong hơn bữa : ông muốn có đôi chút công danh. Ông bắt vợ đi xem bỏí thì thấy thánh bạn là nhà ộng được ngôi mộ ông TRONG LÕY TRE XANH tam đại phát và ứng nhất vào ông. Thể nào ông cũng có đôi chút công danh với làng nước. Mãy lần trong làng khuyết những chân chưởng-bạ, thự ký hộ lại, bà con khuyên ổng nên đệ đơn mà xia gánh vác lấy những phần việc đy, ông ra lam - đều từ chối: Ý ông nghị rằng đã việc vua việc làng thì phải đảm đang những công việc xứng đáng, còa những việc tẹp. nhẹp như chưởng-bạ, trương tuần, thư ký thì biết làm đến bao giờ cho được cái cửn ptầm bá bộ hoặc văn giai. • Rồi đền khi làng khuyết chân lý truởng.