Chuyện ăn giỗ của ông Diễm và kỳ thi sắp tớiPart 5 · pages 81–99

81Printed page 81Bà Diễm ở ngoài sân vào. Nhin chồng, bà lắc đầu rồi. bỏi :

- Đì đâu về mà rượu khô tượu số thế ( Đã bảo là đi đâp có ăn uõng thì giữ mỗm giữ miệng một chất không TRONG LŨY TRE XANH nghe. Chồng với con, rõ chán. Chỉ tô rác tai vì chuyện rượu chè?

82Printed page 82Mặc chò vợ nói, ông Diễm không đáp lời vợ chỉ lẻ nhè gọi con.

- Con Mạn đâu rồi, không lên rót nước cho tao !

Đứa con gải nhỏ ở nhà dưới lên, căm cái ăm tích đi xuống bếp rót nướ: cho cha. Bà Diễm bảo nó:

- Đầy còn Mạn mày xem, bố mày có đẹp không? Ngày nào cũng bề tha rượu chè, người ta nói cho mà không biết xấu !

Ông Diễm thấy vợ có lải nhải mãi về cái xấu của mình, quát:

- Xấu cái gì mà sấu. Cọn gái già có im mồm đi không. Nhà nó, có giỗ thì ông đến ông uống rượn, làm gì mậ xấu !

Phải không xấu, nhà nó có giõ thì ông đến ống uống ruợu, nhưng só có mời ông không ? Rời cũng có hôm tôi đốt cái quạt đi thôi.

83Printed page 83CHIẾC QUẠT THĂN. : Ông Điễm lại nhịn vợ. Ông nghĩ đền bữa chén vừa qua. Ừ cái thứ rượu sao mà ngon thế. Nhất là đĩa lòng lọn nhà ày nó làm sao mà kuéo thẽ. Cứ trăng tinh và ăn giòn kháy kháy.

Con Mạn rột nước lên. Ôog uống một hửm rôi ông nôn. Bà Diêm chỉ nhin ông , biu môi lắc đầu. Sau một bôi vệ, ông bảo con Mạn :

- Còa Mạn, may đừng bắt trước cái Làm đàn ông con mẹ mày nghe chưa!

ít nhất phải tam bỏi mới lịch. Uõng rượu ma xàu à? 0ng nói toàn một giọng rượu. Hơi rượu bốc ra, Mạn không chịu đuợo, chờ cho cha uống nước xong, cất chén đi rôi lại xuống nhà dưới. Bà Diễn cũag lắc đậu đị ra sân nhuộm vải.

Trong nhà chỉ còa ổng. Thinh thoảng ông lại oẹ, lại nôn. Rồi ông lầm nhàa đưa tay lên tính, Hôm nay mông bây, giỗ ở nhà bác cả Thức, ngày mai mỗng tám, giỗ ở nhà ông lý Hậu, ngày màng 1RONG LŨY TRE XANH chía không có đám bào,, nhưng ngày mồng mười thì nhà ông cại Bích có giỗ mẹ Rồi những ngày nào, những nhà nào có việc nữa ông cũng không nhỏ đưrợc.

84Printed page 84Ông cầm cái quạt lên, ông giở ra.

Chiếc quạt của ông cũng như chiếc • quật của các ông gia khác trong làng.

Nghĩa là nó to. Vừa dùng đề quạt, vừa dùng đề che nằng, và nếu, đến nhà ai có chó giữ thì cải gióng quạt tạm làm rùi đánh chó cũng được. Nó chỉ khác quạt của những ông gia khấc là rột mặt có viết những hàng chữ nho. Đây không phái là một bài thơ dễ quạt, không phải Aà một bài phú cũng không phải là một lời dề tặng của một ông đồ bào. Những giòng chữ ấy, ông Diễm không muốn cho ai đọc tới, vi đấy lức là những giòng chữ kê xuốt những ngày nhũng nhà nào co , giỗ ở trong làng. Giỗ to bay giô mọn cũng đều chua rõ ở mấy giòng chữ ấy.

Ông Diễm cũng như những ông già khác ở trong làng. Vì ông là người có tuổi nên mỗi khi nhà nào có đám, có gió đều.

85Printed page 85CHIẾC QUẠT THẦN mời đến ông. Ai mời đến ông, ông cũng đều đi cả, Ông chưa từng từ chối ai bao giờ. Và ông nghiện rượu, mà bà Diễm lại không dư dật đề cho ông uống đến thỏa thích. Ông lại có cái tạ! xấu là mỗi khi uỗng rượu xong, ông thường hay cà nhau với mọi người. Và đã nhiều phen' ông say quá, ông tiều tiện cả .ra chiếu rượu. • Vị thế nên dần dần ngưới làng thưa mời ông mà chỉ mời những ông già khác.

Như thế không được, không mời nhưng ông cũng cứ đến. Chẳng lễ ngày giỗ ông đến mà ai lại để ông về không, không mời hay sao:s Tuy vậy cũng có nhiều bữa cỗ ông sót, vì ông không nhớ suê mà nhà chủ người ta không mời. Ông nghĩ mãi chỉ có cách biên lấy những ngày giỗ của các nhà là ông sẽ nhớ được. Những đóng một quyễn sổ mà biến rồi cất một chỗ thì không tiện và có thể mất mát đi được.

Chỉ bằng ông biên ngay vào chiếc quạt TRONG LŨY TRE XANH như biên một bài thơ, muốn xem lúc nàờ cũng tiện và cũng khó lòng mất đì đầu được. Thế là ông bỏi dò rồi ông biên vào chiếc quạt của ông tất cả những ngày giỗ trong làng. Và từ đãy, bặt cứ nhà nào có.đám là có mặt ông, dù nhà chủ có mời hay không mời. Nhà nào giỗ cha, nhà nào giỗ mẹ, nhà nào giỗ ông.tam-đại, ông tứ-dại, ông đều thuộc lòng như một quyền gia phả chụng của cả làng.

86Printed page 86Ông càng bay đi đến ăn cổ ở các nhà, người ta càng ghét ông càng không muốn ông đến. Mà đã vây, củ phần nhiều đến ăn uống ở đâu là ộng say sưa rỗi nôn mưa ở ngay nhà người ta, và thường thường có khi ông tiều tiện ra chiếu rượn rồi năm lăn kềnh ra ngay đấy mà ngủ.

Người tạ ghô tảm ông, người ta muốn tránh ông, nhưng ông vẫn cứ đi ăn giố Đầu tiên người ta còn lấy làm lạ vì sao ông nhớ được khắp các ngày giỗ như thế, nhưữg về sau thì ai cũng biết là ông biện hết ngày giỗ của mọi nhà ở trong chiếc quạt của ông. Người la bèn gọi nó CHIẾC QUẠT THĂN là chiếc quạt thần.

87Printed page 87Chiếc quạt thần được làm câu truyện của mọi ngrời trong làng rồi đến tai bà Điễm. Thật bà cũng không ngờ ông chồng lại quá hự đốn như thế. Bà lấy làm xấu bồ lắn. Bì tim cách khuyên cản ống, nhưng vô ích vì nếu ông không di ăn cỗ thì lấy rượu đầu mà uống. Khuyen can ông không được bà định tìm cách phá bủy chiếc quạt của ông đi, thưng ông giữ gin nó cần thận lăm, bà không sao của . ông. Trong khi ấy tbị ông lấy được vẫn đi ăn cỗ bết dắm nọ đến đảm kía, dưới cơn mắt khinh bỉ của mọi người và bà Diễm thi càng ngày càng khó chịu vì những câu truyện người ta nói với bà về đức ông chồng.

Hôm nay mông bảy tháng ba, ống Điễm vừa ăn giố ở nhà bác cả Thức về. Ong nôn ông vệ, nhưng ông đã nghỉ đến đám giỗ nhà ông lý Hận ngày hồm sau và những đám giỗ khác.

Bà Diễm vẫn lim cách vừa can ngăn TRONG LŨY TRE• XANH vừa muốn lấy chiếc quạt của chồng sẻ đi đề chồng đỡ di bê tha nhưng không được.

88Printed page 88Bỗng một hôm, trong lúc ông đt văng, thì ở nhà vì, bất cần, ngôi, nhà ngang nhà ông phát bỏa. Màng xóm đỗ đến của chữa. Vừa lúc ấy thi ông ở đâu sằn sập chạy về đi thẳng vào đảm hỏa, Nguời ta phải giữ ông lại, nhưng ông cố giảng ra đề chạy vào. Ong chưa kịp chạy vào thì người ta đã kéo đồ được ngôi nbà xuỗng• Sự thiệt hại về cháy nhà không là mấy. nhưng ông Diễm thơ thầa vì ông bị cháy mất chiếc quạt thần gài ở mái nhà ngang.

89Printed page 89CON TRÂU CHẾT TRÔI Xuốt lah đê nh ôn rồng điếb Chẳng biêu từ đâu con trâu lại tròi đến địa phận làng này thì dừng lại.

91Printed page 91Làm cho người ta phải ổn ào mãi cả công việc.

Ông lý phải cắt tuần phiên canh con trầu như canh sác một kẻ bị chết vì án mạng. Rồi ông đến tim ông phó lý, ông tiên chỉ, đề bàn xem nên làm thế nào.

Ông phá lý bảo :

- Thì ông cứ cho đậy cô nó ra giữa TRONG LŨY TRE XANH sồng rồi nó muốn trôi đi đău thì đi ch o nó đỡ bập - Thì tôi đã sai tuần đầy nó ra đôi ba lần rồi, nhưng nó lại rạt vào bờ. Vả lại nếu mình làm thế làng dưới pó biết nó kêu quan thì minh có lôi là làm hại • vệ-sinh chung.

92Printed page 92Ông tiên chỉ nói :

- Ông lý nói cũng phải, nhưng con trâu nó ở tận đầu trói đến chữ co phải trâu làng minh chêt người. .ta vut та đâu mà bảo bại vệ sinh chung. 10nh Nhưngộng tin nó dà tròi dên địa phận làng minh nó rạt vào,,lmiah cũng lạp bắt trước những làng khá , rồi khúc sông này biết bao nhiều người ăn Cog đã nước bầo. Hơn nữa sác trậu cũng nãm ở địa phận làng minh rồi bậy giờ với đầy đi làm sao cho tiện.

Rôi ông lý nghì nếu cứ bàn ngang mãi thị biết đề con trâu chết nằm ở bở Ataoy sông đến bao giờ, nến ông đành phải ra dặn lại lễ tuầo để ông lên quap..

93Printed page 93CON TRÂU CHẾT TRÔI Một tên tuần kêu với ông:

- Bằm ông con trâu béo lắm ạ1 Ông cũng đừng phải trình báo đâu cả. Ong. cứ cho chúng con, chúng con mộ nó ra, những miếng ngon chúng con ăn, ăn không bết thì chúng con bán, còn những miếng ôị thì chủng con chôn.

Những lên trần khác cũng hùa theo lời của tên tuần ấy, và đồng thau xin với ông lý cho. mỗ con trân. Một tên. nói :

- Nhà ba Nục thịt trâu vừa qua đây, chùng con nếu nó có nhận bán thịt bộ ông cho phép. 0ng Lý phân vận nghĩ. Ông trông con trâu cũng thấy béo và có lẽ ngon. dã Nhưng suy đi nghĩ lại, ông sợ ngượng với các ông tiên chỉ, phó lý, nên ông lác đầu và nói :

- Chúng bay chỉ nói nhằng .Trâu chết trương phình như thế này ăn uỗng Sa0 được, chỉ tỏ thêm bệnh vào người.

- Bầm ông bệnh thế nào được. Cứ 1RONG LŨY TRE XANH luộc chía đi mà chấm mắm tôm thì ngon lăm ạ.

94Printed page 94Mặc lời những lũ tuần tán tinh, ông Quah lý cứ việc làm giấy trình quan. phê vào giấy rồi sai ỡng. đệ lên tỉnh chuyền bầm với quan Tuần. Quan Tuân . sang quan Sứ. Quan Sứ, tư cho ông thủ y và lệnh sức cho ông này phải về khám nghiệm đề cho chôn.

Ông lý được ông thú y truyền về phải canh phòng cho cần thận con trâu phải mua nhiều vôi bột để phủ lên con trâu lúc chôn. Làm như vậy côt để tránh bệnh dịch có thể sây ra cho trầu bò ở trong làng, hoặc bệnh truyền nhiễm có hại cho người làng.

Ong lý thật là lòng đong. Đã đi bết từ bàn giấy nọ đến bán giấy kia lại Sả( còn phải sẵm sữa việc mua vôi bột.

Quanh quần đấy thì tìm đâu cho ra vôi, ông phải sai người đi mua ở lận chợ làng bên.

C hiều hôm ấy đân làng được một phen CON TRÂU CHẾT TRÔI nhốn nháo. Có quan với ông thú y về khám nghiệm con trâu chết. Từ ông tiền chỉ, - đến ông lý ông trương tuần, ông phó lý đều phải ra đón quan ở lận đầu làng. Mãy anh tuần phiên đi trước- đẹp đường làm cho người làng chạy rối rít và trẻ con sợ hãi cuống cuộng.

95Printed page 95Tuy vậy chúng nó vẫn ngấp nghé để xem.

Quan huyện và ông thú y đi trước.

Bọn hương lý theo sau. Riêng ông lý tạy oằm chiếc roi mây trông hạch dịch lăm.

Những người làng thì thầm với nhau:

- Quan buyện và quan đốc về khám nghiệm trậu !

Mọi người đã đi đến chỗ bờ sông có sác con trâu trôi dạt vào đó. Mùi đã bơi nắng nặng. Quan huyện chi đứng đằng xa. Ông thú y đến gần, cầm chiếc gây chọc vào con trậu và hỏi :

- Con trâu này chết bao giờ ? Nó trôi ở đâu đến ?

96Printed page 96TRONG LŨY TRE XÀNH Hai câu bỏi làm cho bọn hương lý nào có ai ngợ-ngàc vì trong bọn, họ biểu nó ở đâu trôi• đến và nó chết tự bao giờ. Tuy vậy ông lý cũng đáp liều :

- Bãm quah đốc, nó đâu ở làng trên xa kia trội đến, và xem chừng như mới chết ạ!

Quan đốc gặt gù khen phải, rồi truyền cho chòn con trân.; Quan bắt phải đào thật sâu và phải đỗ vôi bột lên trên.

Rồi quán và quan huyện ra về. Bon hương lý phải theo hai quan ra đến.. chỗ ô, tô.

Con trầu được bọn tuần chôn rất cần thận trượg sự trông nom của ộng lý. Vôi bột đồ rất nhiệu. Bọn tuần vừa chôn cơn trậu vừa như tiếc rẻ những cái bắp béo. Chúng bậm hực, mà làm việc. Lúc ra về chúng nó bàn với nhau :

- Thấy lý nhà minh cũng lắm truyện:

Việc gì mà phải đi trình quan cho lôi thôi. Cứ mặc bợn chúng mình sẻ nó ra mà nhăm với rượu của nhà hai. Bình CON TRÂU THẾT. TRỘI nấu thì thật tuyệt. Rượu già mà phăm với thịt trầu luộc thì thật ngon vô kê.

97Printed page 97Riêng phần ông lý thì ông lự lãy làm bằng lòng. vì ông đã cử chỉ rõ ra vẻ một tay dàn anh sứng đáng. Ông buyện chắc cũng bằng lòng ông. Ông không như những ông lý trưởng khác, nbững , việc tráu bò như thế thi đã mật đì.

đã được :. Ông yên trí răng con trâu chôn kỹ như thể tất không l6 mùi bôi sông lên mà sinh bệnh tật cho ai được.

Nhưng sáng hôm sau ở chợ làng ông có người bán thịt trâu. Mà bọ bàn rẻ lạ. Năm xu một miêng lo lưởng. Những miếng thịt trậu luộc tròng đen đen.

Người ta bảo là thịt trâu chết. Mặc dàu những người đi chợ cũng xúm nhau vào mua mà nhàm rượu. Vừa ăn họ vừa khen ngon như một món son bào bải vị nào. Hai rõ thịt tráu đầy mà chỉ đảnh veo mội lúc hết sạch. Người bán về nhà một lúc, lại gảnh ra bai rồ sẽ thịt khác. Miếng nao miếng áy đền luộc chín cá rồi.

99Printed page 99TÔI ĐI XIN TRIỆN XIA ÁNg lẽ tôi không viết trayôn này, vì vai chủ động ngày say đã quá cõ rồi, nhưng thây sác om bé tôi ngày nay cũng lại phải qua sái eầu tôi đã đi ngày trước, tôi lại có ý không muốn bỏ câu truyện đi xiu triện của tới.