Bài vè châm biếm và chuyện mất đồ thờ cúngPart 2 · pages 21–39

21Printed page 21BẢI HÓNG thật ! Không đầy một ngày mà xuốt làng từ nhón chi bé, từ già chí trẻ, at ai cũng thuộc lòng cái bài về dể nhở ấy. Nhất là cải lũ trẻ chăn trấu sao mà chúng nó thông minh lạ.

23Printed page 23Từ thằng này đến thẳng khác chúng nó đọc với nhan cử làu làu.

Bài vè người ta càng thuộc lòng hao: nhiều thì ông nhiều Bút lại càng đau lòng chừng ấy. Cải thăng nào làm cái bài vẻ mà tinh tường thế l Cái thăng nào nó nỡ bêu riếu ông thể ! Ong mà biết rõ thì ông phải cho một trận. Thì việc gi đến TRONG LŨY TRE XANH nó mà nó lại lôi ông ra làm trò cười cho cả làng ! Nào nó có được gì đâu.

24Printed page 24Ở cái làng này nhỏ bé quá. Không một cái gì mà giấu được ai. Từ cái ta cái tóc cũng « trong nhà chưa tỏ, , ngoài ngõ đã tường.» Lắm lúc nghĩ bực mình quả. Ong nhiêu Bút đã toan bề xuất ngoai để ra khỏi cải lũy tre xanh. Nhưng suy đi thì cũng còn tính lại, bỏ làng đi thì dễ, chứ bỏ mỡ mả tô tiên, bỏ đắt cát ruộng nương ở làng mà đi thì khó vây thay ! Vả lại bà nhiều đời bào lai đề cho ông đi. Chẳng kì ông cũng đã có chân nhiêu trong làng. Dù không to thì cũng gọi là to. Bà lo chay chọt cho ông . lên địa vị ấy, không phải là đề cho ông chỉ bực trí vì một bài vè mà đến rỗi bỏ làng ra đi. Vì thế cho rên ông nhiêu Bút vẫn là ông nhiên Bút ở làng và giờ đây, ông lại càng thêm bực mình vì bài về nó đã lạn cả sang làng bền cạnh rồi:

Lắm lúc đi đâu gặp người quen thuộc, ông cứ sạm mặt đi, củi đầu xuống, chú BẢI VỀ chẳng bao giờ dám ngàng hiặt lên.

25Printed page 25Nhiều khi, ông cũng định bụng là không nhớ đến cải bài vẻ nữa, nhụng ông vẫn không quên nó. Những lúc này, ông giận cái trí thông minh của ông quá. Sao mà nó sáng suốt thế, nó nhất định nhỏ cho kỳ được cái bài về nhảm nhí nôm na mách qué ấy. Ngày xua hỗi ông đi học chữ nho, sao ông chăng nhớ được như thế cho, cứ học trước quên sau. Giá ngày xua cải trí nhớ của ông cũng tỏ rổ như. bây giờ biết đâu ông chẳng đỗ ông nghè, ông cống, biết đâu ông đã chẳng năm thê bấy thiếp đắng hoàng. Nếu thẽ lam gì còn có truyện ông nhiều ve thợ cây bị bà nhiêu bắt gặp làm tan hoang ra, cho có đứa làm về :

« Làng ta có sự nực cười « Có ông nhiêu Bút là người rượu say « Mỗi ngày một hũ như bay * Rượu say ông mới làm bây giả trò TRONG LŨY TRE XANH « Bà nhiêu sao chẳng biết lo * Mượn lũ thợ cây ông mò một cô « Nhưng mà hư hỏng cơ đồ " Bà nhiêu bắt được bèn vồ cả hai.»

26Printed page 26Rượu say là tính của ông, cái ăy dã đành. Cái ấy thì ông cóc sợ ai, vì ở đời ítra & tưu phải tam bôi mới lịchm Uống được rượu là một điều hay ở trong hướng ngoài ấp. Vả lại trai không rượu như cờ không gió. Đã gọi là cờ không gió, thì những lúc tiệc làng hay tiệc xóm còn mượn hơi vào đâu được mà ăn to nói lớn. Cho nên ông không cần gì ai nói đến cái tinh lưu-linh của ông. Giá suốt cả bài vè cứ nói về cái tinh hay rượu ấy, có lẽ ông cho là một điều vinh dự. Bằng này cái thăng . nào láo lêu làm về lại sược cá ông về cái chỗ « đào hoa cư nộ bộc » đặc biệt của ông nữa:

Than ôi1 Ông nghĩ mà giận đời, ông nghĩ giận ông, ông nghĩ giặn cá bà nhiêu nhà ông sao kiống lấy quách cho ông một BẢI VỀ cộ hai đề nó đăm bóp cho ông lúc tuồi già, nỡ để ông phải yêu thầm con thợ cấy, lại còn rình mò bắt bở đề to tiếng ra ngoài cho có đừa làm về lôi thôi.

27Printed page 27Sáng bôm nay giữa lúc ông nhiêu đang bực tức với bà nhiên vì nỗi tại bà mà có bài vè thì ông Lý đến chơi. Ong Lý nghẹ thấy ông nhiêu bảo vợ:

- Chung quy có phải tại bà cả không ?

Bà không " làm om-xòm lên thì còn ai người ta biết mà có vè có thơ 1 Đàn bà không biết xấu, bêu riếu chồng thì mình đẹp với ai:

Có tiếng bà nhiều đáp lại :

- Phải tai tôi cả. Nếu ông ăn ở quân tử đứng đăn thì đâu có truyện. Khốn nhưng thân danh một óng nhiêu, mà không biết giữ giá, đi tán tỉnh cả con thợ cãy nó chỉ là đầy tớ của mình. Rõ đẹp mặt ông nhiêu chưa ?

28Printed page 28TRONG LÔY TRE XANH Có lẽ ông nhiêu định đáp lại bà nhiều một câu giận giữ, có lẽ ông sẽ gắt ầm lên, có lẻ ông đang trợn mắt trợn mãi quát lại bà Nhiều thì ông lý khéo đăng hằng lên, làm cho cuộc đấu khẩu của dôi vợ chồng kia đành tạm hoãn. Và đến khị ông lý gọi cửa, thì ông nhiêu thân hành ra mở đề mời ông tào chơi nhà khách. Rồi ông bò bà nhiêều bảo trẻ đụn nước pha trà, như giữa đôi vợ chồng chưa từng sầy ra sự cãi lộn . vừa xong.

Hút xong mỗi thuốc, uống xong tuần nước, ông Lý bảo ông nhiều :

- Ông nhiều ạ, cái bài vè đứa nào nó làm vẻ ông thế mà đâm rắc rõi lắm !

Ong nhiều ngạc nhiên hỏi :

- Rắc rõi lăm, làm sao kia hở ông ?

- Vâng, råc rối lăm. Có dễ tôi phải trình quan huyện vì chúng nó đem gián ở giữa làng ở đầu điểm, tôi sợ không bóc trình quan, quan lại ngò chăng ?

29Printed page 29BẢI VÈ Thế là ông nhiêu tái người đi. Thật là cái vạ. Việc bậy bạ này mà dến tai quan' thì ông còn bòng mở mày, mở mặt làm sao được nữa. Ong phải nói mãi, ông - lý mới nề lòng cầm hai chục bạc tiên và không bàn đến truyện mang bài vệ lên trinh quan nữa.

31Printed page 31TRẢ THỪ UнS 2ят THẾ là trương Cang càng ngày cảng eảm thấy minh bị nhục! Chẳng ra gì trong, thôn trong xã bắn cũng nay ai hà mớt g trương tuận, xưa cũng nê vì, thế mà lý Hỗi dám sỉ nhục hắn ngay giữa đình, trên từ các cụ dưới đến bạch đinh ai nấy đều đủ mặt l U đã đành rằng là lý trưởng muốn nói thì thiếu gì túc nói, cũng là làm việc dận việc làng với nhau cả, bảo nhat lực nào mà chẳng được !

33Printed page 33Đần đuôi nào có gì.là to ehuyện đâu !

đom t vriếc làn , dên lê, shó nhau ở hưởng lộc thần. Khi mỗi người đã nhắp TRONG LỮY TRE XANH đăm ba chén rượu, bỗng ông cửu Mộc, nguyên chân phỏ hội được thưởng bàm cửu phầm văn giai, đem truyện đình làng mất trộm đôi mâm bồng sơn son ra nói.

34Printed page 34Mỗi người mỗi điều. người thị bảo nên lấy quỹ làng mua đói mâm bồng mới, người thì bảo bắt ông đám coi đinh -phải đền.

Bắt ông đám phải đền có lễ hợp lý hơn, nên nhiều người đều cho đề nghịấy là đúng. Và trong bọn bạch định, họ lại sì sào là chính ông đám đã lấy đôi mám bồng ấy đem về dùng làm của riệng, nên họ càng đồng lòng nhau mà bắt ông đám phải chịu trách nhiệm về sự mất mát này.

Nhưng ông đám coi việc đèn nhang lại chính là chú ruột lý Hối. Nếu đề làng bắt đền chú minh đôi mâm bồng <uy chẳng đáng giá là bao, vị vật lhử đôi mâm bồng gỗ mít cho có đất cũng chỉ đến năm đồng bạc là cùng, thi những đồ thờ khác, như khay khẳm, chén hạt mít rót rượu, đĩa Giang Tây đã mất, và đã có lần lý Hối được trồng thấy chú mượn về, thì TRẢ THỪ rồi ông đám cũng lại đến phải ê cô ra đền mặt thôi. Như vậy chẳng hóa ra làm lý trưởng không được việc gì cả hay sao ? Làm lý trưởng không đủ lý sự đề bênh vực ông chủ chẳng hóa rá bèn lắm à 1 Lý Hối nhất định không chịu mang tiếng hèn nên cũng nhất định không đề làng bắt ông đám phải đền.

35Printed page 35Nhưng của làng mãt, tất nhiên phải có người lấy, và di nhiên là só người phải chịu trách nhiệm về việc mất còn ấy. Thế là lý Hỗi nghĩ đến Trương Cung, người có bồn phận phải trông nom sự mắt còn không những ở riêng đình mà còn ở các tư gia nữa. Lý Hỗi bèn oang oang nỏi đề cả làng nghe rõ: 1- Vô lý 1 Bắt ông đám phải đền đôi mâm bồng là vô lý 1 Của định có phải là cửa tư-gia đâu mà đóng suốt ngày đêm được Người phải chịu đền đói mâm bồng này không thể là ông đám được mà là tương Cung, vì chính trương Cụng có trá ch-nhiệm giữ việc tuầt phòng TRONG LÙY TAE XANH trong lắng. Giữ việc tuàn phòng mà đề đinh làng mất trộm thì lỗi ấy tại ai 2 Lồi tại trương Cung. Vậy tôi xin trên từ các cn đười đếp dàn làng, việc này cứ trương Cung mà bắt đềngsdg Một vài nưười, giáng chừng đồng phe của lý Hồi, nói trêm vào;

36Printed page 36Ông lý nói phải lẫm. Việc mãt này lỗi ở trương tiãn thì trương" tiển" phải đãa đỏi mâm bồng.

Trương Cung lự nhiên bị oan bèn biện bach iu m.mn Ueo Tỏi là trưởng Tuần, nhưng tôic cơi làm sao được quán gian phi, nếu quận gian phi ấy lai chính là người trong làng. hay ra vào đình rồi thừa địp động người lậy đi. Việc mắt nhũng đò tbò này là tại ông đám không cần thận thi ổng đảm phải đền chứ.

- Ông đảm phải đền là thế nào, lý HồI đápo Anh là trương tuần nhà làng mất trộm thì anh phải đềnv đấm trương thàn"

37Printed page 37TRẢ THÙ không đề phòng được trộm đạo cho - Jăng, thì tôi trinh quan cách cô ảnh đi ấy chứ: Bắt đền đã là may cho anh lắm. *Lại một người nhà ông lý Dói trõ vào :

- Phải, làm trương luần mà đề làng mất trộm, người ta trinh quan cách cô đi lúc nào mà chẳng được. Người ta chỉ bắt đền thôi là đại phúc rồi 1.

Ây thế, tuy ông đám mượn tạm của làng đội ngậm bồng không mang trả, chẳng biết vì, bữu ý hay vô tinh, mà trương Cũng vừa bị đến của lại vừa bị si nhục.

ở giữa làng, " Thua trời một vạn còn hơn thua bận - mộtly ».. Lý truởng với trương tuần hơn nhau là mấy mà nó nỡ sỉ nhục mình ở ngay công chứng. Trương Cung tự nghĩ thế, và tự lấy làm nhục lãm, qên vẫn tìm cách trả thù, và thường nói với mọi người : + Nó sẽ biết tay tôi, tôi phải làm cho roỏ tan cửa nát nhà tôi mới yên.

38Printed page 38TRONG LŨY TRE XANH Nghe câu truyện ai cũng lức thay cho trương Cung và ai cũng mong trương Cung trả thù lại đề lý Hối bị một phen thất điên bát đảo. Mà trưong Cung đã định thì phải làm vì y không thể sống nhục như thế được mãi..., Hai hôm nay trương Cung nỗng nhiều rượu lăm, vợ con can cũng không nồi.

Cung chỉ uống rượu và mặt cứ lâm-lì chẳng nói gì cả. Vợ con sợ lăm, nhất là lũ con cứ len lét như rằn mồng năm, không dám nhìn mặt bổ. Cả nhà đều cho là vì bực mình với lý trưởng về câu truyện mâm bồng, cên trương Cung phải uống rượu luôn cho khuây khỏa. Có ai biết là trương Cung đang tính truyện trả thù.

Đêm hôm ấy, trời đã khuya khuya.

Trương Cung lại uống rượu và rượu xong y thất thều ra đi... thì người ta Và đến sáng hôm sau đồn rằng trương Cung đã thắt cổ tự tử ở ngõ nhà lý Hồi. Thì ra y uống rượu say lên đề thêm hăng hái mà trả cái thù bị nhục ở giữa đinh làng...

39Printed page 39CHIẾC ÁO RÁCH TAY CHIỆC TƠ BỊCH 1VX HHAX 39 YÚX aVO ab aredridt bàt guab 16 lêv 32 151 grox gosod doed] sop:idg io1 : ino srgU дabi 303im A0 él gs ida e7 Doi da 1ho Sis Bau! gandu ifdl sai coja so on 8g 160 o.sg icp ot aeccda.