Những đoạn đối thoại cuối cùng và phần kết sáchPart 4 · pages 61–79

61Printed page 61Mở màn lên thằng nhỏ ôm từng ôm vùng ở trong nhà ra sân.

NHỎ : - Bẩm cậu, mợ con bảo đốt riêng ra từng đống CHỒNG . - Về, mày cứ xếp tất cả vào làm một cho tao NHỎ . - Bẩm cậu, thế rồi mợ lại mắng con. Mợ đã dặn là vàng của Chúng-Sinh hóa riêng, vàng của các cụ riêng và vàng cúng cụ bà riêng.

CHÔNG - Mợ bảo thế nhưng tao bảo khác. Mày phải nghe tao.

Không làm thế nào được, thằng Nhỏ đành xếp tất cả vàng vào một đống. Cậu châm lửa đốt. Vùng đang cháy giở thi vợ trong nhà ra. Thấy con đứng cạnh lửa nàng bảo con.

VỢ . - Quế, đứng lui ra kẻo nóng con (Nhìn thấy có một đống vàng) . Ơ kia, cái thằng nhỏ lạ thật, minh đã bảo sếp riêng ra...

CHÔNG . - Nhưng mà tôi bảo nó thu gọn cho nó tiện.

Trời hanh thế này, giây ra làm nhiều nơi, không trông nom xuê ngọn lửa, lại gây ra hỏa tai thi khốn.

VỢ . - Nói chuyện với cậu tức lạ. Hóa vảng chung thế này thì xuống dưới ấy lẫn lộn hết. Hỏa tai mới chảng hỏa mũi cải con khỉ.

CHÔNG . - Bây giở tôi mới thấy mợ nói hỏa mũi là một đấy. Nghĩa nó là gi đề tôi viết giấy gửi cho người ta cho nó vào tự điển.

VỢ . - Gớm chết nữa !

CHÔNG . - Làm gì mà chết. Sắp ăn cỗ đến nơi rồi mà mợ còn nói gở.

VỢ. - Nhưng cậu hóa vảng thế kia thi các cụ nhận thế nào được. Lẫn lộn hết.

CHỒNG.- Có làm gì điều ấy mà lo ! Lẫn thế nào được.

Mợ không biết chứ ở trong sở chúng tôi hàng mấy chục người mà cuối tháng lĩnh tiền còn chẳng lẫn được nữa là đây mới có ba món.

62Printed page 62VỢ. - Truyện ở trong sở thi tiền nó có đồng chứ !

CHỒNG. - Ở đây thi vàng nó cũng có nghin chứ.

Chắc phải có một người lảm agent de paiement, lĩnh tất cả số vảng này để phát cho ai được phần ấy. Trong sở tôi cũng thế.

VỢ: - Cậu cứ ví truyện trong sở với truyện dưới âm.

CHỒNG.- Thì mợ vừa bảo tôi lúc nãy là dương sao âm vậy thôi.

VỢ.- Truyện cậu gàn lắm. Thôi cậu đứng đây một minh.

Mợ đi vào trong nhà. Còn cậu một mình cười thích trí. Thấy than vàng lăn ra ngoài đống lửa, cậu lấy que gầy vào Mợ đứng ở trong nhà trông thấy, chạy ra giẵng lấy que Cậu không hiều ngơ-ngác.

CHỒNG.- Ơ kia, mợ đã bảo tôi đứng đây một minh mà ?

VỢ. - Nhưng mà cậu lấy que gạt tản vàng thế thi nó vỡ bết xuống dưới ấy còn ai tiêu được nữa.

CHÔNG.- (Bấy giờ mới vỡ truyện) Sao lại không tiêu được. Đến ở trên trần này bạc rách, bảo rách vá vào là tiêu được hết nữa là vàng vỡ ở dưới âm. Vỡ thi gắn nó lại chứ sao.

Vợ:- Gắn nó lại. Nói truyện gản như cậu thi nói làm gì.

CHỒNG.- Gàn như tôi ! Mợ hãng có được chồng gàn như thế.

VỢ.- Chồng gàn mà quý à (tức quá, mợ lại phát khóc) Tôi không nói truyện với cậu nữa. (Nàng lại đi vào trong nhà) Còn một minh chông với đứa con Chàng đắc ý cười.

Trong lúc ây.

HẠ MÀN Toan-Ánh KỊCH VUI KIÊNG CÁC VAI:

63Printed page 63Chồng, vợ và con CẢNH THỨ NHẤT Hai vợ chồng và con.

Chiều hôm ba mươi Tết tiếng pháo lác đác nỗ ở vài nơi. Cảnh gia đình của cặp vợ chồng trẻ có đứa con độ tử 5 đến bầy tuổi. Mở màn lên họ đang ngôi bàn chuyện với nhau về ngày tết. Trên giường thờ có dủ hoa đào, hoa thủy tiên, có mía và bưởi, vàng và hương. Mùi hương ngát tỏa, làm cái cảnh đôi vợ chồng trẻ này ấm cúng lạ lùng.

Mợ - Cậu cứ bảo thế, chứ riêng gi người phương đông minh mới tin nhảm hay kiêng. Người phương tây họ chẳng kiêng nhiều thứ à. Này nhé họ kiêng châm thuốc lá ba người một que diêm, họ kiêng ngồi ăn mười ba người một bản. Có kiêng có lành chứ.

Cậu.- Tôi tài chẳng thấy lành gi cả, chỉ thấy mất thì giờ thôi. Một thí dụ cho mợ xem nhé. Ta kiêng ra ngõ gặp gái, thường hay quay trở lại cho đến khi gặp trai, có phải trễ bao nhiêu không?

Mợ.- Ấy là tại họ không biết cách kiêng đấy. Muốn gặp trai thi cử sai người nhà ra đón là xong.

Cậu.- Ngộ nhà không có đàn ông thì sao ? Kiêng là nhảm bết, phương đông cũng như phương tây. Ở đâu chẳng có người khở khạo. Tóm lại là không nên tin nhảm.

M.- Cậu chỉ hay nhạo báng ! Cậu xem nhé, nhà bác ba Vân, tại làm nhà không xem hưởng không xem ngày nên phát hỏa.

Lại chị phán Bằng, đi chợ ngày Bẩy nên bị nạn đắm tầu đấy.

Cậu xem, ta chẳng nên cần thận kiêng là gì. Cậu chiều em ngày mồng một cậu kiêng cho em.

C.- Sao mà mợ giống người vợ ở trong kịch « Kiêng > của Khái Hưng thế. Mợ đã đọc kịch ấy chưa ?

64Printed page 64M. - Em đã được xem kịch ấy rồi, nhưng mồm mép văn sĩ thi kể gì. Họ chỉ biết xướng lên những thuyết phá hoại thôi, họ có cần gi phân biệt hay với dở đâu.

C.- (Mim cười) kể ra mợ nói cũng có lý, nhưng đề tôi hỏi em Thu xem đã, xem nó bảo có nên kiêng không. (Gọi với. ra ngoài sân) Thu ơi ! Vào đây cậu mợ hỏi.

Thu ở ngoài chạy vào súng sinh trong bộ quần áo đẹp.

Tay cầm bánh pháo.

M.- Gớm con gái mợ, chỉ nghịch ở vườn hoa cả ngày. .

C.- Nó yêu boa thế là phải. Nhưng Thu ơi cậu hỏi nhỏ.

Thu.- Vâng, cậu hỏi gì kia ạ ?

C.- Con có thích kiêng không ?

M.- Cậu hỏi nó thế thi nó bé nó biết thế nào ?

C. - Thì mợ cứ mặc tôi với nó. Con có thích kiêng không ?

T.- Thưa cậu kiêng thế nào ạ. Kiềng như kiếng vàng của mợ ấy à ? Thế thi con thích lắm. Con thích đeo kiềng hơn đeo khánh.

Mợ phì cười C.- (Cười theo) Kiêng không phải là thế. Kiêng nghĩa là không làm một việc gì, thí dụ như ba ngày Tết, con không được ăn bánh trưng, vì ăn bánh trưng đầu năm rông, sẽ phải ăn bánh trưng quanh năm. Con có kiêng không ?

T.- Thế thi con chả kiêng, mai con cứ ăn bánh trưng, rồi được ăn bánh trứng quanh năm cang thích.

C.- (Báo mợ) Đấy mợ xem nhé, Thu nó không muốn kiêng thi chúng minh cũng đừng nên kiêng.

T.- Cậu mợ cũng đừng kiêng. Mai cậu mợ cứ ăn bánh trưng với con cho vui.

C.- U cậu thi chẳng bao giờ kiêng cả. Còn mợ nghĩ sao ?

M.- Cậu hỏi thế thì ai kể ? Cậu thử hỏi câu khác xem nào ?

C.- Đây mợ xem tôi hỏi cầu khác. Này Thu . ..

T.- Dạ !

C.- Ngày mai con phải kiêng mặc áo mới, kiêng đốt pháo vì nếu con đốt phảo và mặc áo mới thi quanh năm con sẽ đốt pháo luôn, và lúc nào con cũng sẽ mặc áo mởi.

65Printed page 65T.- (Reo lên) - Thế thì thích quá ! Mặc áo cũ đi học cứ bị chị Thái chị ấy chế , con chỉ muốn mặc áo mới quanh năm thôi.

Đốt pháo quanh năm càng vui, phải không hỏ cậu ?

C.- Thế con không kiêng à ?

T.- (Nũng nịu) Con chả kiêng !

C.- U, không kiêng thì thôi. (Bảo mợ) Đấy mợ xem, ta không nên kiêng.

M.- Cậu hỏi khôn thế thi đằng nào nó chẳng bảo không kiêng.

Cậu để cho tôi hỏi.

C.- Đấy mợ thử hỏi đi xem nào.

M.- Ừ cậu xem tôi hỏi. Thu!

T.- Dạ!

M. - Mợ hỏi nhé. Thế này thi con có kiêng không. Con sắp sửa đi học, con ra ngỗ gặp gái thi con có đi không ? 1.- Gặp gái thi làm sao.

C.- Gặp gái thì cũng như gập trai, nhưng sợ đến trường phải phạt.

T.- Làm sao mà con phải phạt, bải con thuộc con không nói chuyện trong lớp thi cô giáo yêu. Nếu con không đi học mà nghỉ thì phải phạt.

M.- Nhưng đẳng này con không nghỉ, con quay về một lúc con lại đi kia mà.

T.- Như thế thi nhỡ học, con cũng sẽ phải phạt. Con •hông kiêng.

C.- (đắc thắng) .- Đấy mợ xem, có phải con nó bảo không nên kiêng không ?

M.- Nó trẻ con biết gì. Ai lại ngưởi nhớn đi nghe trẻ con.

C.- Gớm mợ đừng khinh trẻ con. Đức Khổng Tử đã nói :

« Hậu Sinh Khả Ủy » nghĩa là « trẻ con đáng sợ ». Mợ không đọc sách thánh hiền à ?

M.- Nói truyện với cậu bực minh lạ. Sao cậu gàn quá. Bạ cái gì cũng giở sách thánh hiền ra mà nói.

C.- Chẳng giở ra mà nói thì đọc sách thánh biền để làm gì ? Vả lại làm chi mợ phải bực minh. Mợ đừng nói chuyện kiêng với tôi nữa là xong.

66Printed page 66M.- Nhưng ai lại ngày Tết cậu không kiêng cho em. Năm nay có phải chúng minh rông đấy không Cậu thi ốm mà em thì mất cắp.

C.- Mất cắp là tại mợ không cần thận, còn tôi ổm là tôi không giữ vệ sinh (Hỏi Thu) Có phải thế không con ?

T.- Thưa cậu vâng ạ. Cô giáo vẫn bảo con rằng phải giữ vệ sinh để tránh bệnh tật.

M.- Rõ thật cha nào con ấy, nhưng em xin cậu, mai ngày Tết cậu kiêng cho em một hôm thôi. Thôi cậu chiều em một tý.

C.- Ừ mợ đã nói thế thi tôi kiêng, nhưng chỉ một năm nay thôi nhé. Vậy kiêng những gi mợ đọc cho tôi biên.

M.- Gớm chết nữa ! Cậu làm như đóng kịch của Khái Hưng vậy. Phải tuy cơ ứng biến, liệu mà kiêng chứ. Đại khái không nên mặc áo trắng, không nên nói khỉ, không nên gắt gỏng.

C.- Thôi được. Mai tôi sẽ kiêng, Vợ sung sướng bế con nhìn chồng. Trong lúc ấy.

HẠ MÃN CẢNH THỨ HAI Vẫn những vai ấy Vẫn cảnh ấy buổi sáng hôm sau. Mở màn lên mới có một mình mợ đang sửa soạn bàn thờ. Bày mứt, bày bánh. Một lát sau, cậu quần áo chỉnh tề giắt con ra.

C.- Năm mới mừng tuổi mợ năm nay làm ăn phát tài và cuối năm sinh em giai nhé.

M. - (Đỏ mặt) - Cảm ơn cậu. Em mừng tuổi cậu năm nay được tăng lương, đánh lổ tôm được luôn, không bỏ ủ, không xướng nhầm và mùa hẻ cậu sẽ rật vài cái coupe về bơi thuyền thoi và Ping-pong.

C.- Cảm ơn mợ, nhưng năm nay tôi năm tuổi không dám bơi thuyền ngộ chết đuối thì toi.

M.- Ây dại, đầu năm sao lại nói gở thế. (Chúc Thu) Năm mới mợ chúc con năm nay ngoan ngoãn, học hành tấn tới cậu sẽ may áo mới cho.

67Printed page 67T.- Con xin chúc cậu mợ vui vẻ, và riêng con chúc mợ khôn hay kiêng nhắm nhỉ.

M.- (Rật mình) Đầu năm sao con lại nói thế, mợ đánh đòn bây giờ.

T.- Thi cậu vừa dặn con phải chúc mợ như thế mới may mắn.

M - (Nhìn chồng) Năm mới mà cậu không kiêng cho em, cậu đã sui con nó chúc nhảm nhí, rông thì chết, C.- Mợ cũng không kiêng, sao đầu năm lại nói chết.

M.- Thôi em nhỏ nhời, em xin cậu.

C.- Phải năm mới, minh phải vui vẻ để được vui vẻ suốt năm minh nhỉ M.- Thi em cũng chỉ mong có thế thôi. (Nhìn đến Thu) Kia, khánh vàng đâu con gái mợ không đeo.

T.- Thưa mợ, cậu bảo con kiêng, không có phải đeo khánh vàng quanh năm, nó rỉ mất mà rồi ra nó sẽ nặng làra chỉu cổ con xuống.

M.- (lại nhìn cậu). Cậu chỉ hay trêu em. Cậu đừng làm em bực minh lại rông thôi.

C.- Thi mợ chớ nên bực mình, rông cả năm thì rầy rả.

M.- Nhưng mà cậu đừng trêu em nữa nhé.

C. - Nảo tôi có trêu mợ, đấy là tôi kiêng.

M.- Vâng, cậu kiêng cho em là phải. Bây giờ thi lễ vật em đã sửa xong, cậu vào khấn các cụ đi rồi lễ cụ để em và Thu lễ sau.

C.- Ây tôi kiêng/ M.- (Ngạc nhiên) Cậu kiêng cái gì ?

C.- Đầu năm tôi kiêng khấn, vi ngộ nó rông phải khấn quanh năm thi chết.

M. - (Bực mình lắm, nhưng còn cố gượng) Cậu chỉ trêu em thôi. Ai lại kiêng thế bao giờ. Mà cả tiếng chết cậu cũng lại quên.

C. - Áy tôi đăng trí nên nói tiếng chết, nhưng còn kiêng thì cái gi chẳng kiêng. Kiêng khấn, kiêng ăn bánh trưng kiêng đi lễ Tết, kiêng xuất hành, kiêng đốt pháo, kiêng cả ăn mứt nữa, nhưng đánh tồ tôm và bút thuốc lá thi nhất định không kiêng.

68Printed page 68M.- (oà khóc). Cậu chỉ trêu em mãi. Ai lại đầu năm mà cậu không kiêng.

C. - (Cười) Có mợ không kiêng thi có. Tôi vẫn kiêng. Ai lại đầu năm mợ lại khóc. Rồi mợ khóc xuốt năm thì tôi đến phải xin đổi đi Kuang tchéou Wăn mất.

M.- (Vẫn khóc) Kiêng mà cậu lại thế ! Tức chết người...

C.- (vẫn cười) Kia kiêng.

Trong lúc mợ khóc, cậu cười và con Thu ngo ngác nhìn hết bố lại đến mẹ thì.

HẠ MÀN TOAN-ÁNH KỊCH VUI MỘT HỒI TẾT MẸ VỢ !

69Printed page 69Các vai :

Ông Bà Con gái Chàng rể chưa cưới Kịch sây ra hồi gần tết, lúc các chàng rê phải lo đến việc sêu tết nhà vợ.

Mở màn lên, Bà đang sửa soạn những đồ tết, Lúc ấy Ông cũng vừa đi làm về.

ÔNG. - Bà làm gi mà bận rộn thế ?

BA.- Còn làm gi nữa, sắm sửa lo Tết cho bố con nhà ông đấy.

ÔNG•- Sắm sửa lo tết cho tôi ! Tôi thi cần gi tết, bà muốn tết thi bà sắm sửa.

BÀ. - Gớm, rõ vô ơn ! Phải tôi sắm sửa tết cho tôi đây, nhưng đến tết tôi cấm ông tiếp khách của ông, cấm ông ăn uống đấy nhé.

Ông:- Cứ gì ngày lết tôi mới tiếp khách và ăn uống.

Dễ ngày thường khách đến tôi đuổi người ta đi hẳn, vả bả bắt tôi nhịn hay sao?

BÀ.- Sao mà hôm nay ông lắm điều thế. Thôi liệu liệu đi thay quân áo rồi rửa mặt đi ăn cơm chứ. Có ăn không?

Ông. - Thế bà có ăn không ? (Ông toan đi vào nhà trong thay quần áo).

BÀ.- (Gọi rật lại). Này ông.

Ông. - Cái gi mà này với nọ, bà khéo ổm ở lắm !

BÀ.- Ơm là thế nào ? Thế rễ ông nó không đem tết tôi à ?

Ông - Rề của tôi chử không phải rễ của bà.

BA.- Ứ° thì rể của cả tôi nữa, nhưng sao không thấy nó đem tết gì cả?

70Printed page 70ÔNG.- Tết với nhất làm quái gi ! Nó cũng túng.

BÀ.- Túng mặc nó chứ, chẳng tết nhiều thì tết ít chứ không chẳng hóa ra nó khinh minh hay sao !

ONG.- Khinh mình là thế nào ! Nó muỗn lấy con gái minh thi nó phải trọng minh chứ.

BÀ. - (Bữu môi) Phải nò trọng minh mà nó không tết minh.

Đấy ông xem, ai lại ngày tết mồng năm nó sêu minh như thế...

ÔNG:- Bà cũng vẽ lắm ! Miễn là có sêu thi thôi, thế nảo gọi là thành kính tại tâm.

BÀ.- Thành kinh tại tâm ! Nó bảo nó sêu ngỗng mả nó mang biếu bai quả trứng ngỗng !

ÔNG.- Trứng ngỗng nó chẳng nở ra ngỗng là gi ! Nó sêu thế là nó có ý đấy. Thế mới thật là lòng thành. Mua ngồng nó sợ người ta nuôi không được cần thận, nó cứ mua ngay trứng ngỗng để rồi minh muốn nuôi ngỗng con thế nào cho thanh tịnh thì nuôi.

BÀ.- Mà trứng của nó lại ung chứ có nở ngỗng con đầu ?

ÔNG.- Tại nhà minh không cho ấp cần thận, chứ đời nàn nó lại mua trứng ung.

BẢ.- Sao ông lại cử binh nó chầm chập thế. Có con gái gả chồng thi cũng phải cho nó tử tế.

Ong.-Có người hỏi là tử tế rồi.Chỉ sợ nó chửa boang mới xấu!

Mà con gái mình không chửa hoang được mà lo, vi minh dễ dấi...

BÀ. - Dễ dãi ! Để tết nay nó lại mang cho bai cái trứng gà ung nữa.

ÔNG. - Ấy tôi chỉ mong nó lại tết thế thôi. Được thẳng rễ khác đời như vậy bà còn ao ước gì nữa. Những như bà thi gái tôi ế. con BÀ. - Phải nó đang ế đấy. Sao ông không cho không ngay đi ?

Ông toan đáp lại thì cô con gái vào.

CON GÁI. - Thày đi làm về bao giờ thế ?

Ấy-. Thày vừa về song. Đẻ con đang hỏi sao chồng con không mang tết đấy. Sao con không bảo nó mua vải quả trứng gà mang tết đẻ mày ?

Có con gái cười, còn bà mẹ hơi cau mày.

71Printed page 71BÀ. - Ông cứ thế chẳng trách ! Rôi lại được sơi trứng gà , thôi. ung ÔNG - Trứng gà ung có vị đậm đà. Bà phải biết nỏ tết trứng gà ung còn là khá đấy, chứ nếu con rễ bả là văn sĩ, nhất là văn-sĩ phái tượng - trưng hay là họa sĩ thì nó sẽ chỉ đem đến mấy bức tranh gà, ngỗng là đủ rồi.

BÀ. - Nó mà đem đến thế thì tôi tát vảo mặt nó.

ÔNG.- Nhưng mà tôi sẽ nhận, và tôi sẽ không cho bà tát nó. Bà không biết quý những cái gi khác đời.

CÔ CON GÁI. - (Nghe bố mẹ nói, chỉ cười một mình) Thôi con xin thảy để đừng tranh luận nữa, vì anh ấy đã đến ở nhà ngoài rồi. Anh ấy không lết trứng đâu mà đẻ lo !

BÀ. - Ừ có thế chứ, nó cũng biết điều.

ÔNG. - Chắc nó lại vẽ tranh hẳn. Thằng ấy thế mà giỏi, đoán đúng được ý muốn của bố vợ. Tao bằng lỏng lắm BÀ. - (Hỏi con gái) Nó mang tranh thật đấy à? Bảo nó mang vào đây xem nào.

ÔNG.- Sao nó phí của thế. Bảo nó mang về thảy không lấy đâu.

BÀ. - Truyện ông nữa ! Hãy đề nó mang vào đã nào. Nó mang vào cho có lệ chứ dễ lôi lấy của nó hẳn.

ÔNG - Phải bà không lấy.

Cô gái đi ra còn lại hai ông bà BÀ. - Nói truyện với ông lắm lúc tức như bò đá.

ÔNG- (Tủm tỉm cười) Bò nó đá bà bao giờ chưa mà bả biết.

BÀ. - Gớm chết, cái ông này đến ỡm ở:

ÔNG. - Ỡm ờ cái gì. Tôi bảo thật cho bà biết nhé : ngày tháng năm là tôi sui nó mua trứng ngỗng mang sêu đấy.

BÀ. - (Tức) Ông sui nó ? Thế thi ông giỏi !

ÔNG. - Giỏi quái gì ! Chỉ tài một cái là trứng ngỗng ung của bà tôi lấy tôi cho nó mà bà không biết.

BÀ - (Càng tức) Ông cho nó trứng của tôi để nó mang sêu tôi.

Ấy. - Truyện nó túng thi phải giúp nó chứ.

Bà toan nói lại thì cô con gái và chàng rẻ đã vào. Anh chàng sách cái bu tướng đại, trong có nhốt hai con gà mới nở.

72Printed page 72RÊ. - Lạy thảy đẻ ạ!

ÔNG. - Không giám ! (Reo lên) Thủ quá, anh có đồi gả sinh nbỉ (Hỏi con gái) đồi gà này có đẹp không ?

CON GÁI. - Thưa thảy đôi gà này đẹp lắm (Nói với mẹ) Thưa đẻ anh ấy chào đẻ.

BÀ. - (vừa tức vừa nói nhạt nhẽo) Tôi đã không giám rồi.

ÔNG. - Bà nói khể quá, anh ấy chưa nghe thấy (Hỏi rể) Anh mang gà đến tết tôi đấy chứ? Tôi thích nhất gà con.

RỀ -Thưa thảy đẻ, gọi là một chút lòng thành mang tết thày đẻ ÔNG. - (Cười trêu tức bà) Anh cứ vẽ vời cho nó tốn.

Sao anh không mua trứng đề gà nhà nó ấp cho liện không ?

RÊ. - (Đồng ý với bố vợ) Thưa thày lần trước đã trứng, lần này lại trứng, con sợ mất ý nghĩa hay đi. Vả lại con không muốn cái gì giống nhau cả ÔNG. - (Hoan nghênh) anh nói chí lý lắm!

RỂ. - Thưa thảy đẻ, lần trước đã trứng lần này phải gà mới có vẻ tiến chứ.

ÔNG.- Phải lắm. (Hỏi con gái) Có phải không con?

CON GÁI.- Thưa thảy phải lằm ạ !

ÔNG. - Phải bố con ta hợp lính nhau lằm. (Hỏi bà) Thế nào còn bà, bà nghĩ sao.

BA.- Thôi tôi van ông ? Ông vừa vừa chứ.

ÔNG. - Ai làm gi mà vừa vừa với chẳng vừa ( Phân vua với các con) Đấy các con xem, đẻ các con cứ lẫn cầm thế (Hỏi rể) Thế sang năm con định tết thày để cái gi cho khác năm nay.

RỂ. - Thưa thày, sang năm con cũng lại chỉ có lòng thành kính như năm nay với vải bức tranh gà cho lạ kiểu. Tâm động quỷ thần chi thưa thày.

Ô.NG. - (Reo lên) Thế thi con thật là rễ của cha.

Ông cười ha hả trong lúc bà bừng bừng tức và trong lúc hai con nhìn nhau cười nụ. Vừa lúc ấy màn tử từ hạ.

HẠ MÀN TOAN ÁNH MẸ VỢ PHẢI ĐẠP KỊCH VUI CỬA TOAN-ÁNH CÁC VAI ĐẦN, ông chảng rễ. Người như vậy ắt phải tên như vậy.

73Printed page 73ÔNG NHẠC, vi ông là bố vợ nên người ta gọi thế.

BÀ MẸ ĐAN BÀ NHẠC, mẹ vợ phải đạp.

BÀ MỖI người đã gây nên truyện này HỒI THỨ NHẤT Cảnh nhà Đần, một nhà sung túc xử quê.

CẢNH THỨ NHÂT Mẹ Đần, bà Mỗi Mở màn lên bà mẹ Đần đang ngồi lêm trầu ở phản và đang có vẻ như đợi chờ ai. Một lát sau bà Mối đến. Bà mẹ Đần mừng ra mặt. Đôi bên chảo nhau.

MẸ ĐÂN. - Gớm bà chị đi đâu mà cho tim năm tin bầy lượt mới thấy. Ai lại tôi chờ cả ngày hôm qua.

BÀ MỐI. - Bà chị tính em cũng bận lắm chứ. Chỗ này gọi, chỗ kia gọi, ai cũng muốn nhờ em giúp hộ thi làm thế nào mà em có nhà luồn được. Bà chị cho tim em có việc gi thế, hay lại muốn kiếm một đám cho cậu Đần nhà ta hẳn ?

MẸ ĐẦN. - Thế thì bà chị khéo biết thật. Chẳng giấu gi bà chứ thẳng Đần nhà tôi năm nay nó 18 tuổi đầu rồi, tôi cũng muốn lo cho nó con vợ. Vậy bà thử ngắm xem có đám nào dễ dãi thi giúp tôi một đám.

BÀ MỐI.- Phải, bà nghĩ thế là phải lám. Cái nghĩa trời sinh ra thế, trai nhớn dựng vợ, gái nhớn gả chồng. Cậu Đần mà đã mười tám, bà lo đến đường gia thất cho cậu là nên lắm.

MẸ ĐẦN. - Từ ngày ông cháu mất, tô: vẫn thắt lưng buộc cho nó nhớn. Tôi có gây dựng cho nó như đũa có bụng nuôi đôi thi tôi mới nhắm mắt yên được.

BÀ MỐI. - Bà tính cha mẹ ai chẳng muốn cho con hay. Bây giờ bà đã nhờ đến em thi em xin bết sức giúp (ra vẻ nghĩ ngợi Thế nào, bà trông cô Hữu con gái ông lý Kim ra sao ?

74Printed page 74MẸ ĐẦN. - Cô ta trông cũng gọn ghẽ xinh xăn đấy. Nhưng phải cái thẳng bố nó hợm minh quá. Đến cậu Đạt con ông phó Đào hỏi nó còn chê là không xứng dâu da nữa là tôi.

BÀ MÔI. - Đúng đấy ! Cái lão lý Kim nó kiêu kỷ thật. Thế nào, cô Giá con ông Ba Nhạc ở xóm Tây có vừa mắt bà chị không ?

MẸ ĐAN. - Cô ta trông cũng ngoan ngoãn, nhưng chẳng biết ông bà ấy có lòng yêu đến cháu Đần không? Chẳng giấu gi bà, thẳng Đần nhà tôi nó có nhớn mà chẳng có khôn.

BÀ MỐI. - Cái đó thi không lo bà chị a ! Ông Ba Nhạc ông ấy dễ dãi lắm. Và cả bà ấy nữa cũng nhã nhặn lắm. Cô Giá thi vừa đẹp lại vừa hay làm, Ai lại sáng nào cô ta cũng giậy từ mờ mờ sáng, mà tối thi gà gảy canh mới đi ngủ.

MẸ ĐÂN.- Vậy nếu bà giúp được cho cháu đám ấy thì hay quá. Chỉ phải cái thẳng cháu nó dại và ngó ngần lắm.

BA MỐI. - Ui chà! Con trai ngại gì! Ván đã đóng thuyền là xong bết. Đã bằng cậu hai nghếch con ông xã Quých chưa ?

Thế mà cậu ta còn lấy được con gái ông Lý.

MẸ ĐẦN. - Phiền quá nhỉ. Cái tục làng ta lại cứ có lệ ở rễ mấy tháng. Sao lúc cải lương hương ước, các cụ không đem mà bỏ quách đi. Ây tôi chỉ sợ thẳng Đần nhà tôi đi ở rể lại chẳng biết gi.

BÀ MỐI. - Điều gì chứ điều ấy không lo bà chị ạ! Em đã có cách.

Bây giờ hãy xin bà chị gọi cậu Đần đến đề em hỏi qua loa xem đã.

MẸ ĐÂN. - Thôi thi trăm sự nhờ bà chỉ bảo dùm. (Gọi to) Đần ơi, ra đây bu bảo. (có tiếng thưa ở bền trong).

CẢNH THỨ HAI Vẫn những người trên. Thêm Đân Đần ngốc nghêch bước ra, tay cầm cái khung diều vót dở. Trông rõ ngu ra mặt. Chẳng chào khách, hắn bước thẳng đến bên mẹ. .

ĐẪN.- Bu hỏi gi tôi ?

MẸ ĐÂN, chỉ bả mối. - Có bà đến chơi nên bu cho gọi con ra để bà hỏi.

75Printed page 75ĐẦN, quay lại bà mối.- Nảo bà hỏi gi thì hỏi đi để tôi còn phải làm nốt cái diều cánh cốc, để chiều đi trâu tôi thi với chúng nó.

BÀ MỐI.- Con trai nhớn rồi mà còn chơi diều cánh cốc.

Thế nào có muốn lấy vợ không?

ĐẦN. - Lấy vợ làm gì? Bu tôi có lấy vợ đầu?

BÀ MỐI. - Truyện cậu dở dẫn lắm Nhớn thì lấy vợ chứ lãy vợ làm gì. Bu cậu là đàn bà khác.

ĐẦN. Sao đản bà lại khác. (Bà mẹ Đần lắc đầu thất vọng còn bà mối mỉm cười) BÀ MỐI.- Đàn bà thi lấy chồng chứ ai lấy vợ. Lấy vợ nghĩa là lấy một người dàn bả.

ĐẦN. - Sao lại lấy một người đân bà ? Thế thì tôi chẳng lấy. Có lấy thẳng cu Sỹ con bác Bách thi tôi lấy. Đánh đáo với thẳng Bầy với thẳng Bằng tôi vẫn vợ chồng với thẳng cu Sỹ.

MẸ ĐẦN. - Lấy vợ đằng này khác. Không phải vợ chồng như đánh đáo. Bu định lấy cô Giá con ông Ba Nhạc ở xóm Tây cho con đấy, con có bằng lòng không ?

ĐÂN. - Cò Giá có đôi khuyên bạc ấy à ? Có ấy trông xinh nhỉ Ừ bu lấy cô ấy cho tôi nhé.

BÀ MÔI, nói với mẹ Đần. - Đấy bả xem, cậu ấy chẳng thích mê đi là gì ?

MẸ ĐAN. - Thôi thị tôi cứ nhở bà. Biết đâu chẳng lả duyên số của cháu (hỏi Đần) Thế nào, con ưng lấy cô Giá chứ?

ĐAN. - Ứ, me cưới cô ấy cho tôi nhé. Nhưng làm thế nào mả lấy được cô ấy bây giờ, BÀ MỐI - Muốn lấy cô ấy thi phải đi ở rễ mấy tháng ĐAN. - Ơ rê nghĩa là thế nảo ?

BÀ MỐI.- Ở rễ nghĩa là đến nhà ông bả Nhạc mà ở rồi ăn giúp làm đỡ người ta.

Đần. - Thế thi tôi chịu thôi. Để người ta đánh tôi và người ta bắt tôi đi chăn trâu ấy à ?

BÀ MỐI. - Truyện cậu dỏ lắm ! Rể cũng như con, ai bắt cậu chăn trâu và ai đánh cậu. Cậu muốn làm gi thì làm.

Đần. - Tôi muốn đánh đáo, vót khung diều có được không ?

BÀ MỐI. - Thế là chơi chứ không phải là làm.

76Printed page 76Đần. - Vậy thì tôi phải làm những gì ?

BÀ MỐI. - Cậu cứ liệu mà làm. Thôi thì bố vợ làm gì thì con rễ làm việc ấy.

Đần. - Bố vợ là ai mà con rể là ai ? Bà nói tôi cứ mủ tịt chẳng hiều gì.

MẸ ĐÂN. - Ông ba Nhạc là bố vợ, còn con thi là con rể chứ ai nũa. Lúc đến ở rề thi con cử thấy ông ba Nhạc làm cái gì thi con bắt chước con làm cái ấy.

Đần. - Ừ, bu có nói rõ thế thì tôi mới hiểu. Bà này nói tôi cứ mù tịt. Thế bu cưới cô Giá cho tôi nhé. Hớ ! hở ! Thích quá !

Tôi cưới vợ !

Đần còn reo, mặt bà mẹ Đần lộ vẻ thất vọng hơn và bà Mối bật buồn cười thì.

Hạ Màn HỒI THỨ HAI Cảnh vườn nhà ông bà Nhạc CẢNH THỨ NHẤT Ông Nhạc, Bà Nhạc Mở màn bà Nhạc đang ngồi ở cửa vườn nhặt rau. Ông ở ngoài chạy vào.

ÔNG NHẠC. - Bà nhặt rau đấy à?

BÀ NHẠC. - Ừ, tôi ngồi ở đây cho nó mát. Kia, tôi tưởng ông đang dọn dẹp bàn thờ để mai giỗ cụ ?

ÔNG NHẠC. - Bàn thờ đã có thẳng bố đỏ nó thu xếp. Thắng thế mà chịu khó đáo đễ. Tôi lảm cái gi nó cũng chanh lấy để nó làm. Luôn mồm nó nói: « Thầy đề con làm v.

BÀ NHẠC. - Ấy thế mà người ta cứ giẻm pha, nói nó chẳng ra gi cả. Cái gi cũng vậy phải được trông thấy mới biết. Bây giờ ông ra đây làm gì.

ÔNG NHẠC. - Tôi ra dọn vườn. Không biết cải cuốc nó để đâu rồi, (Nhìn thấy con dao) Ừ, tôi phát bớt những cây rậm kia đi.

Ông ra phía góc vườn mà phá những cây rậm.

77Printed page 77CẢNH THỨ HAI Vẫn những người trên. Thêm Đần Trong khi bà Nhạc đang nhặt rau, ông Nhạc đang dọn vườn thì Đần ở đâu tới. Trông thấy ông Nhạc đẵn cây, Đần đi lại tay giảng lấy dao.

Đần. - Thầy đưa con chặt cho. (Ông đưa dao cho Đần).

ÔNG NHẠC, - Con đã dọn bàn thờ xong rồi à ?

ĐÂN. - Bẩm. ..

Chẳng chờ Đần trả lời, Ông Nhạc tim con dao khác. Chặt một cây khác, Đần lại đến cạnh.

ĐẦN. - Thày đưa con đẫn chọ.

ÔNG NHẠC. - (Hơi ngạc nhiên.) Con đẫn xong cây kia rồi à?

ĐÂN. - Bẩm chưa ạ!

Ông Nhạc tuy vậy lại để cho Đần đẫn cây đỏ, và đi ra một cây khác. Thi. Đần lại đến cạnh, ĐẦN. - Thày đưa con đẫn cho.

Lần này thì ông Nhạc không ngạc nhiên nữa. Ông hơi sợ. Ông nhin Đần ; Đần cũng nhin ông. Hoảng quá ông quẳng dao đi ; Đần cũng bắt trước quảng dao đi. Và ông Nhạc chạy, Đần đuối theo.

Lúc chạy qua chỗ bà Nhạc ngồi, ông lấy chân đá bà một cái bảo : a chạy đi, nó điên » Bà ngơ ngác chưa hiểu sao thi Đần đã đuổi kịp.

Ông lại chạy. Đần thấy bỗ vợ đá mẹ vợ thi cũng làm theo, chỉ khác một cái là Đần đạp mẹ vợ rất mạnh rồi chạy theo ông Nhạc.

BÀ NHẠC. - Ông ơi nó đạp tôi. Hàng xóm ơi ! chàng rể đạp mẹ vợ. Ông Nhạc nghe thấy kêu đành trở lại. Đần cũng trở lại.

BÀ NHẠC. - (Chỉ vào Đần) Thẳng mặt mo kia, sao mày đạp tao.

ĐẦN. - (Ngơ-ngác) Thưa đẻ bà Mối bảo thế !

Ông nhin bà há hốc mồm ra không hiều. Đần cũng nhìn bà há hốc mồm ra như ông, Còn bà thì suýt soa chỗ đau do Đân gây nên. Trong khi ấy. HẠ MẪN Toan-Ánh Cùng một tác già SẼ XUẤT BÁN Cám ơn ông, Kịch vui ba hồi Một trận mưa, Kịch vui ba hồi Nhan-sắc, Kịch giài về lịch sử.

79Printed page 79Mài dao giậy vợ, Kịch ngắn.

Phong - lưu đồng ruộng, truyện khảo cứu về các phong tục hay của nước nhà Một buổi chiều vui, truyện vui