Hưng và Liên bàn chuyện lương bổng và cưới xinPart 1 · pages 1–20

1Printed page 1TOAN-ÁNH FIRST STEPS A COMEDY Imprimerie AN-THINH 181, Rue du Coton, 181 HANOI Price 0$70 Indoch[illegible] ANTHINH 181. RUE DU COTON [illegible] IMPRIME TOAN-ÁNH OINDOCHINE * HANOI FIRST STEPS A COMEDY Imprimerie AN-THINH 181, Rue du Coton, 181 HANOI [illegible] This book was finished printing on July 7, 1942 at the An-Thinh printing house, no. 181, Rue du Coton, Hanoi. Besides the regular paper editions, fifty copies were printed on Vélin paper, marked from 1 to 50. These fifty copies all have the author's signature. Copy number...

3Printed page 3[illegible] ANTHINH 181. RUE DU COTON [illegible] IMPRIME TOAN-ÁNH OINDOCHINE * HANOI FIRST STEPS A COMEDY Imprimerie AN-THINH 181, Rue du Coton, 181 HANOI

4Printed page 4[illegible] August 1942 [illegible] In place of a preface.

5Printed page 5This is a collection of plays I wrote a long time ago and have revised many times.

In the world of Nam-Việt literature, very few plays are published, so I hope that with this collection, FIRST STEPS, I can be said to have contributed a little to our country's literature.

I love plays very much; I have avidly read the plays of the playwrights Vi-huyền-Đắc and Đoàn-phú-Tứ, and I have written this collection of plays very carefully.

I hope that after finishing FIRST STEPS, you, my friends, will not be disappointed; that is my wish.

Vĩnh Yên, February 28, 1942. TOAN ÁNH - [illegible]

6Printed page 6The Encounter on the Train.

A comedy in three acts by Toan-Ánh.

Characters: Thúy, a girl, 17 or 18 years old. Bằng, Thúy's older sister, about 22 or 23 years old. [illegible] Hậu, Bằng's friend, around 20 years old. Liên, Bằng's friend, 24 or 25 years old. Bà Hàn, mother of Liên and Hưng. Nam. - Hưng, son of Bà Hàn, Liên's younger brother, 22 or 23 years old. Ông Hàn, Hưng's father. A servant. A passenger. Act One. Takes place in a third-class passenger car on a Hanoi-Thanh Hoá train. The curtain rises as the train is moving. In the car, there is only a young woman, dozing with her eyes half-closed. Then the train stops at a station, startling the young woman awake, but she immediately goes back to dozing, not bothering to look out to see which station it is. A person boards this train car.

Scene One. Thúy, Hưng. Seeing someone get on, Thúy, the young woman, opens her eyes to look, but seeing it is a young man, she pretends to be asleep again.

As for Hưng, that young man, after putting his valise up on the luggage rack, he looks around and then speaks to himself.

Hưng.— How lucky, I just made the train.

He notices how empty the train car is, and also notices the young woman leaning against the side of the car, nodding off. Finally, he stealthily approaches the young woman, then leans his face down and places his lips on hers. With a sharp movement, Thúy pushes him away and stares at him.

Thúy.— How rude!

7Printed page 7Hưng.— I beg your pardon, miss, I just thought...

Thúy.— Thought what? Do you want me to call a railway employee? Your behavior is too strange...

Hưng.— I apologize, miss, it was a slip...

Thúy.— A slip, you say? How strange. Alright, I'll have a railway employee intervene and see how you explain this 'slip' of yours.

Hưng.- Thôi, tôi xin cô bởt giận ! Tôi đã biết lỗi rồi, cô còn nhở người khác can thiệp làm gì nữa. Nào tôi có làm điều gi mạnh bạo số sảng quá đâu ?

Thúy.- Ông không làm cái gi mạnh bạo số sàng quá ?

Nhưng ai cho phép ông được hôn tôi.

Hưng.- Thi tôi đã xin lôi cô mãi còn gi nữa. Cô tính trên một toa tàu vắng vẻ mà ngoài trời thì đẹp như thế kia (Chảng chỉ ra ngoài cửa sổ) lại có một giai nhân nắm tựa mình thiu thiu ngủ Thúy. - (Cáu kỉnh) Tôi thiu thiu ngủ thi việc gì đến ông ?

Hưng.-Xin cô bớt nỏng đi đôi chút. Vẫn biết là không việc gì đến tôi, nhưng bống dưng bước chận lên tàu được gặp một người nhan sắc như cô, - xin lỗi cô vi cô đẹp lắm; - tôi cử tưởng là tôi lạc vào một động tiên nào.

Thúy. - Nhưng ông không có quyền tưởng như thế.

Hưng.- Vâng, thì tôi cũng biết vậy chứ nếu tôi có quyền thỉ còn nói năng gì nữa, nhưng chết một nỗi là cái tưởng tượng của tôi nó cử quên đi mà cho là minh có quyền đấy.

Thủy. - Như thế thỉ ông cần phải ghim cái tưởng tượng ấy lại.

Hưng.- Thưa cô thỉ tôi đã ghim nó rồi nên tử nãy đến giờ tôi mởi yên-lặng mà nói truyện với cô được. Và tôi nói đến đầu rồi nhỉ ? À, lôi bảo là tôi cử tưởng là lạc vào được một động tiên nào và trong động có một bà tiền đang giấc điệp mơ màng, thì cô tính tôi đừng làm sao được mà không muốn vuốt-ve bà tiên ấy.

Thủy - (Vẫn giọng hơi cáu) Nhưng mà tôi đã bảo lả ông không có quyền được vuốt-ve tôi.

Hưng.- Vâng, thì tôi cũng biết thế. Làm gi mà cô phải cáu kỉnh. Đi tàu đường trưởng mà gập được một bạn đồng hành thi ta nên nhè nhẹ mà nói truyện với nhau có hơn không ?

8Printed page 8Thúy.-- Tôi không cần nói truyện với một người như ông.

Hưng. →Một người như tôi thi làm sao. Tôi đã bảo là tôi chót cho trí tưởng tượng nó đi xa quá thì tôi xin lỗi cô. Hay là ca) nếu cô không bằng lòng thì tôi xin trả lại cô cái hôn ban nãy... (Chàng chia mặt ra cho Thúy.) Thúy.- Chẳng nói nặng gì, nàng đưa tay tát đánh đốp một cài vào mặt Hưng) vô lễ !

Hưng.- (Hơi tức) Cô thử nghĩ xem ai là vô lễ! Tôi đã xin lỗi cô mãi rồi, nhưng cô cứ nhất định chấp-nhất như thế thì tôi làm thế nào được. Ừ cô bảo tôi vô lễ, nếu tôi là người vô lễ thật thi bây giờ tôi xin tát trả cô, cô định sao (Chàng đưa tay má) хоa Thúy. - Ông mà tát tôi thì không xong, tôi sẽ kêu lên:

Hành khách ở toa hàng nhất hạng nhì họ sẽ đồ xuống.

Hưng.-Cô đừng kêu vô ích vi cửa đóng là một (Chàng chỉ hai cánh cửa mà chàng đã đóng tự bao giờ không rõ); điều thứ bai là vi tàu đang chạy nhanh, tiếng ầm ầm sẽ át hẳn được cái tiếng nhẹ nhàng êm dịu của cô, vả lại tôi nói thế chứ có bao giờ ai lại nỡ tát một người sinh đẹp như thế này.

Thúy. - (Bực tức) Ông lạ thật !

Hưng, - Có cái gi là lạ. Thế nào gọi là chuyến đỏ nên nghĩa, chuyến tàu nên quen. Sự tinh cờ đã run - rủi, cho cô gặp tôi ở đầy, thi gi bằng cô nói truyện với tôi cho nó qua thì giờ ngồi trên xe lửa có hơn không, Thúy.- Tôi đã bão tôi không nói truyện với ông mà lại.

Hưng.- Không nói truyện với tôi mà cô vẫn đáp lại lời tôi như thưởng. Thế là cô tự rối cô mà không biết. Chi bằng bây giờ cô cử nói truyện với tôi để giết thi giờ. Đáng lẽ cô cáu kính cho nó bực minh thì cô cứ nói nhẹ nhẹ một lúc là cô sẽ thấy tôi không đến nỗi là một người vô lễ.

Thúy.- Ông có vô lễ hay không thì mặc ông ! Tôi không nói nữa. Xin ông đề cho tôi ngủ Hưng.- Ây chết ! Cô lại ngủ à? Thế thì trí tưởng tượng của tôi lại phải làm việc nữa thi phiền quá.

9Printed page 9Thúy: - Chắc là ông quên mất cái tát rồi hắn, nên, trí tưởng tưrợng của ông....

Hưng.- (soa má) Tôi đã quên thế nào được, nhưng cải tát có là mấy.

Thúy.- (lắc đầu) Ông kỷ quái quá. Thôi xin mời ông ở đây, để tôi đổi vẻ lên toa hạng-nhi (Nàng đứng lên.) Hưng. - (cũng lắc đầu) Vô ích ! Cô không lên được, vi tôi đứng chắn cửa thế này vả lại lên làm gi toa hạng nhi cho nó tốn tiền mà lại phải ngồi chung với mấy người hành khách (vừa nói chàng vừa làm ra bộ ngăn Thúy lại) Năng Thúy.- (Trùn lại vi mãy tiếng hành khách thở giài) Chán quá !

Hưng.- Làm gi mà chán. Nảo ta nói truyện đi cho vui.

Thúy .- (Không đáp lời chàng) Mãi chẳng đến ga đề xem có ai lên nữa không.

Hưng.- Cô đừng mong vô ích. Nếu có ai lên tôi sẽ cỏ cách làm cho người ta không ở toa này.

Thủy. - (Ngặc nhiên) ông làm như ông là người của sở xe lửa Hưng - Người của sở xe lửa hay không rồi cô sẽ rõ.

Tàu đã đến một ga, đỗ lại Cảnh thứ hai Vẫn hai người trên. Thêm một người hành khách.

Tàu đỗ. Một người ở ga lên Hắn nhin hết Hưng đến Thúy rồi hắn xếp valise để đứng ra cửa sổ ngó ra ngoài. Thúy mừng và đã có cứu tinh. Nàng nhin Hưng như thử-thách: Còn Hưng thi ung dung ra hỏi vẻ người hành-khách mới lên.

Hưng. - Thưa ông, ông làm ơn cho xem vẻ.

Người hành - khách. - (Quay lại nhin Hưng từ đầu đến chân) Thưa ông. ..

Hưng.- Tôi đi xoát vé cho sở xe lửa.

Người hành-khách.- Thưa ông (vé của tôi vẻ hạng ba) đi Thanh - Hoa.

Hưng.- Vàng xin ông làm ơn cho tôi xem.

10Printed page 10Người hành-khách.- (Ngập-ngừng rồi đưa vẻ cho Hưng) Thưa ông đây.

Của mi Hưng.- (Cầm lấy vé xem, rồi bảo) ông chở tôi ở đây một lát.

Nhàng mở cửa đi lên toa hạng nhì.

Nguo Cảnh thứ bá.

Còn lại Thúy và người hành - khách Bun LÔng đưna Người hành-khách.- Thưa cô, đấy là người đi soát vé ?

Ngu Thúy.- Cái đỏ, tôi cũng chẳng hiều vi tôi cũng là một hành khách đi tầu như ông.

Người hành khách. - Thể ông ta không hỏi vé của cô ?

Thúy.- Thưa ông không. Tử lúc ông ta lên đến giờ không thấy ông ta hỏi vé tôi.

Người hành khách.- Ông ta cũng ở một ga lên.

Thúy.- Thưa ông phải. Ông ta ở ga gì gần Hanoi lên, tôi quên mất rồi.

Người hành khách.- Thế thi ông ta cũng là một người hành khách như tôi.

Thúy.- Có lẽ đúng.

Người hành khách.- Là hành khách sao ông ấy lại có quyền hỏi vé tôi ?

Thúy.- Cái đó tôi cũng chẳng hiểu nữa.

Người hành khách.- Mà quải sao ông ta lại mang vé của tôi đi đâu.

Thúy - Hay là ông có sự gi gian lậu ở trong vẻ.

Người hành khách.- Không, tôi lấy ở ga lên thi còn cỏ gi là gian lậu nữa. Hay là ông ta dánh lửa tôi để chiếm đoạt cái vé.

Thúy - Không có lẽ. Một người như thế không thể là một người đi lửa được. Hành lý của người ta còn cả kia (Nàng chỉ vào cái valise của Hưng) Ông thử chở một lát xem sao.

Vừa lúc ấy, cửa toa lầu mở.

11Printed page 11Cảnh thứ tư.

Vấn hai người trên. Thêm Hưng.

ất, Cửa mở ra. Hưng bước vào tay cầm cái vẻ hạng nhỉ.

Hưng - (Đưa vé cho người hành khách).- Xin lỗi ông nhé.

Chắc ông chở cũng lầu đấy nhỉ. Người phát vé họ làm chậm quá Người hành khách : (Cầm lấy cái vé) thưa ông vé của tôi vé xanh kia mà. Ông trả nhầm tôi.

Hưng.- Không, tôi không nhầm đâu. Có lễ ông nhầm đấy.

Ông đưa cho tôi vé nào tôi lại trả lại ông vé ấy.

Người hành khách.- Vé của tôi không phải mầu này. Nó mầu xanh. Vẻ của tôi hạng ba kia mà, đây là vé hạng nhi.

Hưng.- Thế thì có lẽ người phát vé ở ga họ đưa nhầm cho ông. Ủng thử xem lại xem có phải đi Thanh Hóa không ?

Người hành khách. - Phải, vé đi Thanli-Hóa đấy !

Hưng.- Thể thi chắc người phát vé họ đưa nhâm cho ông !

Người hành khách.- Không, họ không đưa nhâm vi lúc nãy tôi đã xem lại rồi.

Hưng.- Chắc ông trông nhầm. Nhưng họ nhâm thể này cảng hay cho ông chứ gì. Lên toa hạng-nhi ngồi chẳng xưởng hơn ở đây à ? (Chằng mở cửa).

Người hành khách.- Vâng thế thi tôi lên toa hạng-nhi vậy. Rõ lạ lùng quá.

Hắn lên toa hạng-nhì.

Cảnh thứ năm.

Còn lại Hưng và Thủy, Thủy cũng ngạc-nhiên về sự thay đổi vẻ, nhưng nàng hiểu ngay khi người kia đi khỏi, nàng hỏi Hưng.

Thủy, - Sao ông lạ-lùng thế. Ộng, phí-tiền đi đồi vẻ cho người ta là cải nghĩa lý gì?

Hưng.- Còn là nghĩa-lỷ gì nữa. Tôi muốn được ngôi riêng với cô ở toa hạng ba này : tôi không muốn một người thứ ba nào được chiêm ngưỡng cải sắc đẹp của cô từ đây đến lúc xuống Thúy.- Ông vô-lý quá. Ông làm như tôi là của riêng ông không bằng.

12Printed page 12Hưng.- Ây chết, tôi đâu giám thế, nhưng tôi muốn rằng nếu sự tinh cờ đã run rủi cho tôi được hạnh ngộ với cô ở chuyến Bay tàu này đến nỗi trí tưởng tượng của tôi đã đi hơi xa một chút, thi tôi phải giữ lấy may mắn mà Phật, Trời đã ban cho tỏi cho đến khi tôi xuống hoặc cô xuống. À, nhưng cô xuống ga nào ?

Có C Thúy.- Tôi chẳng xuống ga nào cả.

Hưng.- Lạ nhỉ, cô ở lý trên tầu à ? Sao cỏ giống tôi thể.

Thúy.- Giống ông là nghĩa thế nảo ?

Hưng.- Là nghĩa tôi cũng không xuống ga nào cả. Thể thị cảng hay, chúng ta cứ ngồi ở toa này mãi mãi.

Thúy.- Ngộ tôi lại xuống ?

Hưng.- Thi tôi cũng lại xuống chứ có khó gì. Nhưng cô sẽ xuống ga nào ?

Thúy.- Tôi xuống ga nào thi ông hỏi làm gì ?

Hưng.- Hỏi đề biết chừng còn xa hay gần nữa thì cô sẽ xuống để tôi còn liệu câu truyện.

Thúy.- Ong còn liệu câu truyện ?

Hưng.- Vâng, tôi liệu đề xem nếu còn xa thi câu truyện sẽ giài, nhược bằng nếu chỉ còn gần thi tôi sẽ rút bớt câu truyện đi.

Thúy - Nhưng mà tôi không nói truyện với ông.

Hưng.- Có can gi điều đó ! Tôi sẽ nói một minh, còn cò ngồi nghe.

Thúy.- Tôi cũng không ngbe !

Hưng.- Ấy chết, sao cô dại dột thế. Không nghe ngồi như vậy sẽ buồn ngủ, mà buồn ngủ thì mắt cô sẽ lim-dim, mà mắt cô đã lim-dim thì nguy cho tôi lắm, trỉ tưởng tượng của tôi nó sẽ làm việc thi phiên quả.

Thúy.- Ông này đến hay nhỉ. Ông tưởng, ông cứ dọa tôi thế là tôi sẽ sợ ông hẳn.

Hưng.- Có phải là tôi dọa cô đâu. Tôi phải cái trí tưởng tượng nó chăm chỉ quá nên tôi nói để cô hay đấy chứ. Vả lại còn gì hơn là cô nói truyện với tôi. Quên thi giờ là một, đỡ, buồn ngủ là hai này. Vậy chứ cô sẽ xuống ga nảo.

13Printed page 13Thúy.- Tôi xuống ga nào cũng được.

Hưng.- Thế thì cô không có vé à ?

Thúy.- Sao tôi lại không có vé, dễ tôi đi tàu chịu hẳn Hưng .- Như vậy thì cô thử xem lại xem cô xuống ga nào ?

Hay là nếu cô không muốn xem thì cô đưa đây tôi xem hộ.

Thúy - Ông không phải là người soát vé.

Hưng.-Đã đảnh rằng thế, nhưng tôi có soắt vẻ của cô đâu.

Có cải tôi sợ quên không nhớ là minh xuống ga nảo, thì tôi muốn xem lại hộ cô.

Thúy. - Tôi xuống ga nào mặc tôi. Việc gì mà ống hỏi mãi thế.

Hưng.- Thế ra cô nhất định giấu tôi, nhưng rồi cô xem cô sẽ không giấu nồi đâu. Tôi đã muốn là phải được.

Thủy.- Ứ bây giờ ông thử muốn đi xem có được không ?

Hưng.- Sao lại không được ? Cô cam đoan với tôi này.

Thúy.- Làm gi tôi lại đi cam-đoan như thế. Ông biết được thì ông tài.

Hưng.- Thật nhé. Tôi thì tôi xuống Ninh-Binh ?

Thúy. - (Rật minh) Ông xuống Ninh-Bình.

Hưng.- (đề ý) Vâng tôi xuống Ninh-Bình, nhưng sao cô lại rật minh thế ? Hay là cô cũng xuống Ninh-Bình.

Thủy. - Ông nhầm. Tôi có rật minh đâu.

Hưng,- Vâng thi cô không rật minh, nhưng mà tôi đã có cách. (Chảng kéo cái valise của Thúy để ở trên nơi gác hành-lý xuống).

Thúy.- Ư kia, sao ông lại lôi valise của tôi xuống thế.

Hưng.- (Đọc cải étiquette, rồi mừng ra nét mặt) À đây rồi, cố cũng xuống Ninh-Binh thật. Tên cô là Lưu-thị-Thúy.

Thúy.- (Giằng lấy cái valise) Thế là cái nghĩa lý gi ? Có ai đọc đến tên ông không mả ông lại đọc tên tôi.

Hưng.- Tại cô không cho tôi biết là cô xuống ga nào, nên tôi muốn biết địa chỉ của cô. Còn như tên tôi là Vũ-văn-Hưng đấy, cô muốn đọc thi đọc.

Thúy.- Tôi đọc tên ông làm gì ?

Hưng.- Tại cô bảo «có ai đọc đến tên ông không » nên tôi nói cho cỏ biết để cô muốn đọc thi đọc, kẻo lại oán !

14Printed page 14Thúy.- Ai them oán ông.

Hưng.- Cô không oán tôi thì càng hay, nhưng sao cô hay cáu với tôi như vậy) Thúy. - Ông có những cử chỉ như thế ai mà khỏi cáu.

Hưng.- Đầu đuôi cũng chỉ là tại cô cả. Bây giờ chẳng hay cô về Ninh-Bình có việc gì ?

Thúy.- Ông hay hỏi lần mần quá. Tôi có hỏi ông về Ninh- Bình có việc gì đầu ?

Hưng.- Cô không muỗn hỏi là tùy ý cô, còn như tôi về Ninh- Bình có việc gi, tôi có thể nói cho cô rõ được lắm. Tôi về đi xem mặt vợ chưa cưới của tôi.

Thúy - (Hơi để ý đến câu truyện) Thú nhỉ, chắc là ông thích lắm đẩy nhỉ.

Hưng.- Thích quái gi ! ở nhà các cụ gọi về thi tôi về chứ đang ở Hanoi về Ninh-Binh thì thật là buồn lắm. Nhất là tôi không bao giờ lấy người mà tôi không yêu chỉ do cha mẹ kén trọn.

Thúy. - Sao ông lại thế ? Người mà hai cụ kén trọn cho ông chắc là phải xứng đáng lắm.

Hưng.- Xứng đáng hay không thì có làm gi.Lấy nhau thì cần phải yêu nhau đã chứ.

Thúy.- Chắc là ông đã yêu ai rồi hẳn ?

Hưng.- (Mỉm cười) Từ trước đến giờ thi chưa, nhưng từ lúc lên tàu đến giờ thi tôi bắt đầu yêu ngay một người.

Thủy.- Ô kia ! Xin ông nói truyện cho đứng đắn một chút Hưng.- (Cầm lấy tay Thủy, Thúy giằng ra không được) Em Thúy sao em vô tinh thế. Anh xin thú thật là anh đã yêu em lắm.

Thúy.- (Cố giằng tay ra) Ông bỏ tôi ra, kia ! Tầu đã đến ga rồi đấy !

Trong lúc hai người nói truyện, lầu vẫn chạy và đã đỗ ở nhiều nơi. Bấy giờ tàu vừa tới ga. Tiếng còi tàu. Hưng bỏ tay Thúy nhin ra thì là ga. Ninh-Binh.

Hưng.- Ô ! Sao mà chỏng thế !

Thúy.- Ông làm tôi sợ quá.

Hưng.- Anh xin lỗi em.

15Printed page 15Chảng hai tay sách hai cái valise một cải của minh, một b bay cái của Thủy. Hai người cùng bước ra cửa toa tàu.

Thúy.- Đây đã đến ga, xin òng đừng gọi như vậy.

Hưng.- Nhưng ...

Thúy bước ra trước, Hưng theo sau. Tiếng chân bước rầm rầm và lại còi tàu sắp chạy. Giữa lúc ấy.

Hạ màn inh- Hôi thứ hai.

Cảnh nhà trong một nhà phong lưu ở Ninh-Binh : Nhà ông bà Hản, thân sinh ra Hưng. Hồi này sấy ra sau hồi trên độ một giờ sau.

Cảnh thứ nhất.

Bà Hàn, Hưng.

Mở mản lên hai mẹ con, Bà Bàn và Hưng đang dở câu truyện.

Bà Hàn:- Đấy đẻ cho gọi con về chỉ vì việc ấy thôi, con nên nghĩ kỹ xem.

Hưng.- Thưa đẻ, con cũng đã nghĩ kỹ lắm rồi, con muốn xin đẻ thư-thả cho con vài năm nữa, khi nào con bằng lòng ai, con sẽ nói truyện với đẻ.

Bà Hàn.- Còn vài năm gi nữa ! Thảy đẻ bây giờ thì già mà các em con thì còn nhỏ, nên thảy đẻ muốn cho con như đủa có đôi.

Hưng:- Thưa đẻ, thi con cũng biết như vậy, nhưng bây giờ con đi làm thì lương ít đến một minh cỏn chẳng đủ tiêu.

Bù Hàn.- Gớm lương hơn một trăm bạc một tháng mả còn kêu ít : Với lại ít nhiều thi làm sao ? Rồi vợ con nó buôn bản đỡ đần vào chứ.

Hưng.- Buôn bán đỡ đần ! Lấy vợ mà để cho vợ phải vất vả thì con không muốn. Bao giờ con có đủ tài năng đề làm cho vợ con được xung xướng thi con sẽ vâug theo lời đẻ ngay.

16Printed page 16Bà Hàn.- Con đẻ khó bảo quá ! Con không chiều đẻ một lý nào cả. Thì nhân thể bây giờ ông bà ấy có lòng yêu đến thày đẻ và thương đến con mà gọi cho thì con còn đợi chờ gì nữa.

Vả lại cô ta cũng xinh đẹp ngoan-ngoãn, học giỏi và nhất là có vốn riêng.

Hh tio DG Hưng - Rù cô ta xinh đẹp, giỏi-giang và giầu có nhưng con Lie cũng xin phép để đề cho con đợi vài năm nữa. dắm Dà Bà Hàn.- Con cứ nói vài năm mãi thi biết đến bao giờ mới hết cái hạn vài năm của con. Năm ngoái con đã hẹn với đàu lắy đẻ là đến năm nay, năm nay con lại hẹn lần vài năm nữa. Con cbuyện không biết chứ cái cô Loan con bà Lục lấy chồng đã có con rồi đấy. Ngày ấy, giá con cử lấy cò ta có phải bây giờ đẻ có cháu tbi. co bồng rồi không. Con không thương thảy để, con không biết rằng bây giờ thày để già rồi, có cháu sớm ngày nào vui thêm ngày ấy. dạm Hưng. - (Cảm động) Vấng, thưa đẻ con cũng hiều như vậy, nhưng con muốn để cho con nghĩ, rồi con sẽ trả lời đẻ sau.

Bà Hàn.- Ứ, con cứ nghĩ đi. Cô ta trẻ đẹp, lại đang học năm thứ ba trường nữ-học phố Đồng-Khánh. Đẻ không nói gì đến của ngủ hồi môn của cô ta vi có làm gì cái tiền bạc đâu. Cô ta ngoan- ngoãn lắm. Đẻ mà được nàng dâu như vậy thi thật là xung xướng Con nghĩ cho chín đi. Nếu con bằng lòng, mai mẹ con để ta sẽ lại đẳng bên ấy chơi, để cho con biết mặt cô ta.

Hưng.- Thưa đẻ hằng thư thư cho con năm bữa nửa tháng đã chứ. Hồi có thế nào, lên Hanoi con sẽ viết thư về trinh đẻ.

Bà Hàn.- Nghĩ gì mà lâu thế ? Đẻ thấy đằng ông bà ấy nói truyện là cỏ đánh giấy cho cò ta về chơi mấy hôm, chủ ý là đề cho đôi bên biết nhau.

Hưng. - Chết nỗi ! Sao đẻ lại để người ta gọi con người ta về như thế. Con người ta đang đi học, rây-rà quá.

Bà Hàn. - Làm gì mà rầy-rả. Con cứ bằng lòng đi là mọi việc sẽ xong bết.

Hưng.- (Như nói một minh) Mọi việc đều xong hết.

Bà Hàn.- đã toan nói nữa thi có tiếng đép đều đều ở nhà ngoài đi vào.

17Printed page 17Cảnh thứ nhì Vẫn những người trên. Thêm Liên Liên ở nhà ngoài đi vào. Năng chào mẹ và hỏi em.

Liên.- Lậy đẻ ạ ! Kia, em Hưng về bao giờ thế.

Bà Hàn - ; Đẻ cho gọi nó về việc ấy đây, nhưng nó còn khỏ tinh không nghe.

Liên- (Bảo Hưng) Thôi em nghe đẻ đi. Còn đám nảo hơn đám này nữa. Trẻ, đẹp, học giỏi, ngoan-ngoãn lại giàu.

Hưng.- Nhưng chị cũng phải để cho em nghĩ đã chứ. Bạ đâu lấy đấy rồi hối cũng không kíp. Việc nhân duyên nào phải chuyện đủa.

Liên.- Còn phải nghĩ gi nữa. Chỗ mả thày đẻ kén trọn cho thì còn sợ gi. Thôi em bằng lòng đi, rồi đi mà xem mặt cô ấy.

Hưng.- Chị cứ nói thế ! Sao chị ngày trước bao nhiêu người dạm thày đẻ bằng lòng mà chị còn cưỡng lời nữa là em bây giờ.

Liên.- Chị khác, em khác !

Bà Hàn.- Phải, chị con là đàn bả khác!

Hưng.- Nhưng thưa đẻ ngày xưa chị con còn được phép nghĩ rồi mới lấy anh ấy bây giờ thi con. ...

Bà Hàn.- Ừ con cử nghĩ đi, rồi đến chiều trả lời cho đẻ biết (Bảo Liên) Đấy, thôi chị em liệu mà khuyên bảo nhàu, đẻ còn bận đi đẳng này đầy.

Bà Cụ ra.

Cảnh thứ ba Còn lại Liên và Hưng Hưng.- Em tưởng ngày xưa chị đã khổ vì tỷ nữa thảy để gả chị cho ông phán Công, thì bây giời chị phải biết thương em, chứ đằng này chị cũng định bắt em phải lấy một người chua quen biết à ?

Liên.- Ong phán Công ngày xưa khác, đăng này khác, vi cô ta chị biết lắm.

Hưng.- Chị biết nhưng mà em không biết. Nhưng thôi nói làm quái gì đến cái truyện vợ con của em nữa nó phiền lắm !

18Printed page 18Liên.- Em đến lạ, làm gì mà phiền ? Em bây giờ không biết cô ta nhưng rồi em sẽ biết. Lúc ấy chị chỉ lo là rằng không ra thôi.

Hưng - Chị nói như cô ta quý báu lắm. Mà em đã bảo chị nói làm quái gì đến cái truyện vặt ấy nữa chứ.

Liên.- Lấy vợ mà là một truyện vặt !

Hưng.- Chị thử nghĩ xem còn gi tầm thường bằng một truyện của bải người lấy nhau nữa. Em van chị, em ngấy lăm rồi, đừng nói đến nữa, em chán lắm.

Liên.- Nhưng mà rồi thì sẽ thích, vi cô ta tuy chẳng quý báu thi cũng chẳng phải là soàng. Em sẽ biết.

Hưng.- Nhưng mà em sẽ không biết, vi em không lấy vợ.

Liên.- Ây chết sao em lại nói thế. Đẻ mà nghe thấy thì để buồn lắm. Em không biết chứ đẻ đang muốn có cháu.

Hưng.- Muốn có cháu thi có khó gi (Nhin ranh mãnh vào bụng hơi to của chị) Cuối năm nay chị sẽ ở cữ, đấy chảu đấy.

Liện- (Hơi đỏ mnặt) Con chị thi kể sao được, vi chị là gái. con Hưng.- Gái với trai thi có khác gi, cốt có cháu thì thôi Liên.- Em nói đở lắm. Thế nào gọi là " Nhất nam viết bữu, thập nữ viết vô.> Có cháu nội thì mới quý.

Hưng. Cháu nào chẳng là cháu cứ gì nội với ngoại.

Liên.- Sao lại không cứ. Cháu ngoại có giữ được bương- hỏa cho ông bà ngoại đâu. "

Hưng.- Ối trời ơi, sao mà chị Liên lại cũng gản thế. Nhưng em cử nhất định là không lấy đám này.

Liên.- Không lấy đám này ? Hay là em có nợi nào rồi ? Thế thì em nói truyện với chị đi, để chị thưa truyện với thày để hộ.

Hưng.- Đã hàn là em phải có đám nào khác.

Liên.- Chắc là đám ấy phải đẹp lắm ?

Hưng - Chị không được nói đến chữ " đẹp > vi chữ ấy chỉ làm hạ giá-trị người ta thồi.

Liên.- (Ngạc-nhiên) Gọi là đẹp mà lại là hạ giá trị ?

Hưng.- Chính thế, vì bình dung từ « đẹp » cbỉ để chỉ loài người. . ..

19Printed page 19Liên.- Thế người em quen biết không phải là người, ý hắn là ma ?

Hưng.- Vâng, có lễ là ma hiện hinh, vi chỉ ma mới có cái vẻ kiều diễm ấy, nhưng giá gọi là tiên thì đủng hơn Cô ta là một nàng tiền.

Liên._ Một nàng tiền ?

Hưng.- một nàng tiên với tất cả vẻ u-huyền thẩm dịu.

Liên.- Nàng tiên đó người ở đầu ?

Hưng.- Chị găn quá. Đã là tiền lại còn là người ở đâu nữa ; tiền chỉ ở những nơi nào thanh cao nhất.

Liên : Thế thi làm sao mà em quen biết được ?

Hưng : Chị tính có khó gi, một ngày gập-gỡ, một chuyến tầu.

Liên : Em biết cô ta tự bao giờ.

Hưng : Sao chị lại hỏi những cái tỉ mỉ ấy. Biết người ta từ lâu hay mới biết thi có làm gì. Chỉ cốt em yêu người ta em mến người ta là đủ.

Liên : Nhưng chị tưởng cũng cần phải giao thiệp với nhau ít lâu thi mới hiểu được tỉnh nết của nhau chứ.

Hưng : Làm gi còn phải rò xét cái vặt ấy nữa. Người đẹp tất là nết phải đẹp. Chị đã thấy người nào đẹp mà nết xấu chưa ?

Liên : Em chị lạc quan quả. Chán vạn người chẳng đẹp mà hư à ? Như cô Khôi con ông nghị Lâm ấy.

Hưng (Bửu môi) Cô Khôi chẳng trách được. Người thế mà đẹp. Người ấy chỉ đẹp với Ninh - Bình thôi, Liên : Sao em khinh người thế.?

Hưng: Nào có phải là khinh người. Em là em nói thật đấy. Chắc chị chưa trông thấy người đẹp bao giở, nên hạng cô Khôi, cô Loan mà đẹp. Các bà ấy thì em xin van. Đại khải chắc đám này thầy để định cưới cho em cũng nhan sắc tương tự như thế chứ gì.

Liên : Không, đám nà đẹp hơn nhiều.

Hưng : đẹp hơn nhiều thì cũng là vứt đi. Băng thế nào được nàng tiên của em.

Liên : Được rồi, đề chị xem nàng tiên của em thế nào. Lại giống cô Chuột phố Trường-Học thì chẳng bò, Hưng.- Chị mà xo-xánh câu nữa như thế thì em kiện chị.

20Printed page 20Chị phải hiêu rằng người em yêu này xinh đẹp nhất trần gian.

- Cái vẻ thăm-tươi của cô ta đi đến đâu làm huy-hoàng sán lạn - đên đấy.

Liên.- Chị cũng mong có được người em dâu như thế, nhưng em quen biết cô ta đã lầu chưa, có thể giới thiệu cho chị được không.

Hưng.- Cái đó thi khó lắm.

Liên.-. Sao lại khó lắm. Thế chị không sứng đáng quen cô ta hay sao ?

Hưng- Chết nỗi, đâu có thế. Em không giới thiệu với chị được là vi em cũng chưa quen cô ấy.

Liên.- Em cũng chưa quen cô ấy! Chắc là em phải biết cô ấy.

Hưng.- Em cũng lại không biết cô ấy nữa mới chết chứ.

Liên.- Em cũng không biết ? Thế sao em nói như em đã rõ cô ta lắm.

Hưng.- Vi cô ta là một nàng tiên. Những đức-tính của một nàng tiên thì ai còn lạ.

Liên- Em nói thế nào chị không hiểu ?

Hưng.- Có gi mà chị không hiểu. Thế này nhé: Sự tình cờ đã run rủi cho em gặp một giai-nhân. Giai-nhân đó có cái nhan sắc tuyệt diễm của một nàng tiên. Với cái nhan sắc ấy, tất phải có cái hạnh-kiếm ấy: Như thế là đủ rõ.

Liên.- Một người em gặp-gỡ. Người ấy đẹp, em yêu người ấy, em muốn lấy người ấy chưa đủ.

Hưng- Sao lại còn chưa đủ ?

Liên.- Vi biết đâu người ta đã chẳng có chồng rồi.

Hưng. - Có chồng rồi là thế nào. Một nguời em đã cho là đẹp không có phép được có chồng. Nhưng người xấu thì tha- hỗ, nhưng người đẹp thì em cấm.

Liên. - Em chị nói như một ông hoàng. Nhưng hãng thí-dụ là người em gặp gỡ chưa có chồng, nhưng còn điều-kiện chính là thiếu nữ có hưởng ứng cái yêu của em hay không đã chứ Hơn. nữa, em phải biết sinh quán và trú quán của thiếu nữ đề còn lo việc giạm hỏi cưới xin về sau.