Gia đình anh Tèo và quyết định trình báo lý trưởngPhần 1 · trang 1–19

1Trang sách 1Indock TOAN ANH DEPET LERAL •INDEENMEO trong lũy tre xanh Mys.ay HÀN-MẶC TRONG LŨY TRE XANH en-date Permis d'imprimer n' le service du 1er-7-44 délivré par local de l' 1. P. P. du Tonkia TOÀN ÁNH DEPOT LEOAL TRONG LUY TRE XANH TẬP TRUYỆN NGẮN Nhà xuất bản HÀN-MẶC 26, Phố Hàng Quạt - Hanoi Tập truyện ngắn Trong lũy tre • xanh của Toan Ánh do « Hàn- Mặc » xuất bản in lần thứ nhất.

8Trang sách 8N goài những bản thường có in 2 bản Vergé baroque crème đánh dấu T. A và N. N. T., 10 bản blanc art đánh số từ 1 đến 10, những bản sách này đều có chữ ký của tác. giả Bản số SENUE Mấy lời giới thiệu It lâu nay tạ có một phong trào về sự cải cách hương thôn đẻ nâng cao đời sống của dân quê. Muốn cải cách hương thôn, phải hiểu tinh thế ở hương thôn. Muốn nâng cao đời sống của dận qué, phải xét „cách" sinh hoạt của họ và phải biết it nhiều vê tâm lý họ.

9Trang sách 9Muổn chữa một bệnh phải tìm căn nguyên của bệnh ; muốn cho dân quê được xướng phải biết họ khô, nhất là phải biết họ khô vì đâu. vi cách tổ chức của xã hội dân quê, vi hoàn cảnh, hay vì những. tực hư xấu Đây là những bởi một phần đã đăng báo, viết theo lỗi tiêu thuyht của ông Toan Ánh..Ông là một người nhà quê đã sống và đã chin khả ở thôn qué.

Ông sổ phân Fích - những điêu, ông trải đã chịu và gắng trình bùy những sự cùn của các ông tổng lý kỳ mục, những sự áp bức của kẻ giàu có quyền thể, những cuộc sống tí mỉ vật chất của bọn ngu dân; những cái ham muốn của họ, những điều bất công, mà họ phải chịu đựng và cả những thói hư tật xấu mà họ có.

10Trang sách 10Chúng tôi cho ra lặp sách này chỉ mọng những điều ghi chép của ông Toan-Ánh sẽ có ích đôi chát cho những ai muốn hiều đời sống nơi dân quê và quan tâm đến bùn lây nước đọng.

Nhà xuất bản Ban-mặc CHUỘC ÁO ỬA thấy chồng về đến ngõ chị cả Tèo đã hỏi:

13Trang sách 13- Thế nào, bố nó có lấy được về không ?

Anh cả Tèo trả lời vợ một cách thất vọng - Nó không cho chuộc. Nó bảo nó bán mười hai đồng rôi. . - Nó bán mười hai đồng ? Sao quân nó sấp mặt thế ?

Chịgã hỏi rồn chồng luôn hai câu. Rồi tức bực chị đặt con bé đang bú xuống đất; gọi cải Tỷ :

14Trang sách 14TRONG: LŨY TRE XANH - Tỷ mày lên bế em đây để tao đến tao chửi cho vợ chồng thăng cai Xương một mẻ:! Cái áo dạ người ta cầm có năm đồng bạc, bây giờ chuộc thành chin đồng mà nó còn không cho chuộc ! Nó lại lật mặt như thể đượcà! Ăn lãi một đồng bạc một tháng một bào chứ còn đòi ăn bao nhiêu nữa. Năm đồng bạc, cầm trong tám tháng thì thành chin đồng, nó còn không cho người ta chuộc. Đề cái gài này đến cho nó một mẻ, xem nó có phải tòi cải áo ra-không.

Cái Tỳ con đang được bú, bỗng bị giãng ra, đặt, xuống đặt, thét lên khóc. Cái Tỷ nhớn còn chênh chàng ở nhà dưới chưa kịp lên bế em, thì mẹ nó đã quát:

- Khóc cái gì ? Con Tỳ nhớn đâu, không ra mà sách nó đi đâu thì sách, đề ,oe mãi tao lại vặn cổ nó đi bây giờ.

Cái Tỳ nhớn lật đật ở nhà dưới lên, bề vội lây em, rồi lếch thêch mạng nó đi, mặc con bé còn choa chỏa khóc. Nó CHUỐC ÁO vẫn khóc như thể là thường. Chị nó ngày mà mẹ nó xưa cũng vậy, những lúc bực mình thì chỉ có khóc chán lại ain thôi. Vả lại đã có đứa nào khóc mà đến chết được đầu.

15Trang sách 15Thấy con khóc, anh cả Tèo bảo vợ :

-Thi con nó còn khỏe, hãy bế nó một tý đã nào. Muỗn đi đâu thì hãy khoan việc gì mà vội vàng thế.

Trong lúc ở nhà dưới văng vằng tiếng con Tỳ nhớn rưem : " ới hỡi, ơi hời > lẫn vào tiếng khóc của con Tỳ con thì chị cả Tèo ở nhà trên quát lại chồng:

- Khoan đã để mà mất áo à l Cái đổ bố con anh chỉ được cái ăn hại thôi. Bõ thì tự nhiên đem cái áo dạ như thế cầm lấy năm đồng bạc, đề bây giờ mang chín động chuộc lại phải về không. Còn con thì lên sáu rồi chứ bẻ bỏng gì mà không giỗ nồi em. Chỉ có ăn, ăo thì bao nhiên cũng vừa.

Anh cả Tèo bực minh lâm. Anh muốn TRONG LÜY TRÈ XANE tát vợ mấy cái cho nó im mỏm, cho nó chừa cái thỏi hỗn Nhưng nghi cho kỹ anh thấy ra cũng là lỗi -tại mình. Chỉ vì ham canh chẵn, mà đến bồi mất áo, bây giờ vợ pó nói cũng phải.Tát nó rồi nó bù lụ, bù loa, nó kẻ con cà con kè ra càng thêm xếu với bàng xóm. Chào!

16Trang sách 16Khôn hơn biết là cứ im.

Thấy chòng không nói lại, chị cả Tèo cũng chẳng buồn xa xả với chồng như mọi bận. Chị chi nghĩ nỗi bực mình với : vợ: chồng nhà scai Xương. Chỗ người làng, bàng xã với nhau, vợ chồng nó, nỡ xử sấp mặt như thế được. ,Cọi quáb canh lèo - Nào đưa chín đồng bạc đây t Rõ nợ đời ! Chỉ có việc chuộc cải áo cũng chẳng xong. Thấy nỗ bảo bán mười hai đồng là về, chứ cũng chẳng biết nói thể nào nữa. Rõ khô ! Đán ông với đàn ang đồ ăn hại !

Anh cả Tèo lặng thinh, rút trong chiếc vi ở thắt lươg ra chiu đồng bạc đưa cho CHUỘC Á00/0AT vợ. Voanh cầm tiền đi ra. Anh nói theo : 12- Này đến đấy rồi nửa vừa mồm chứ !

17Trang sách 17Bảo vợ chồng hó hằn boi,tử tế, nó không cho chuộc thi thôi, chứ đừng "có sinh truyện mà rày rà đấy nhé !

Biết vợ không ai bãng chồng. Anh .cả Tèo thừa hiều tinh chị cả xưa nay. Anh lại biết mụ vợ cai, Xương cũng không phải tay vừa. Hòn đất ném đi, hòn chì ném lai. Vợ anh nói người ta, đễ người ta ngọng không biết nổi lại. Tính anh không ưa những sự xung đột cãi nhau.

Ừ, đã phải con người tham như thể thì cải áo có làm gì! Nhờ giời để cho , mạnh chân khỏe tay, vợ chồng anh còn có dịp may cái áo khác. Chứ cải câu chửi nghe nó nặng lắm...

Chị cả Tẻo câm đậu đi thẳng. Chẳng biết chị có nghe lời: chồng dăn hay không, nhưng trông nét mặt chị hằm hầm, coi bộ từc lắm..:

Vợ đi khỏi, anh cả Tèo chép miệng quay vào giỗ cơn. Cái Tỷ nhớn thấy bố TRONG LŨY TRE XANH bỗ em, xung xưởng chạy thẳng ra vườn chơi và cái Tỷ con được bố ru cũng nép vào lòng bỗ mà ngủ. Hai bã con anh cả năm ở võng. Anh kẽo cà, kẽo két đưa, rồi cũng ngủ đi lúc nào không biểt.

18Trang sách 18Mãi đến lúc bà xã ở đầu xóm gọi, anh mới chợt thức dạy. Bà xã bảo anh :

- Anh cả Tèo này ! Chẳng biết chị ẩy chuộc áo chuộc quần gì ở nhà con mẹ cai Xương mà cãi nhau, rồi rợ chồng con cái nó xúm vào nó đánh cho vỡ cả đầu ra, đang nắm ăn vạ ở xóm ngoài đấy. Ra mà trinh ông lý, rồi bảo chị ấy áo về, chứ năm đấy chỉ tổ bằn quần thôi l Nghe thấy vậy, anh cả Tèo giật mình đánh thót.. Mặt mũi ngơ ngác, chân tay run lẩy bầy, mồm thốt ra !

- Tôi biết mà l Thế có khồ thận tôi không ? Bày giờ biết làm sao đậy ? Thật.

19Trang sách 19CHUỘC ÁO tôi không ngờ lại xầy rạ đến đành nhau vỡ đầu xẻ tái được. Tỏi đến chết mẫt...

Anh luống cuống, hốt hoảng chẳng biết xử trí ra sao. Và sau cùng anh đành liếu nghe lời bà xã là đi trình lý trưởng rôi nó ra sao sẽ hay...