Nhà văn Toan Ánh qua đời

23h50 ngày 14/5, nhà văn Toan Ánh trút hơi thở cuối cùng sau một thời gian nằm điều trị tại bệnh viện Nhân dân Gia Định, TP HCM, thượng thọ 96 tuổi. > Nhà văn Toan Ánh: 'Hãy quay về với giá trị truyền thống'

Linh cữu được quàn tại tư gia, địa chỉ số 20/302 C, Phan Huy Ích, phường 12, quận Gò Vấp, TP HCM. Lễ viếng bắt đầu từ ngày 16/5 đến ngày 19/5. Sau đó nhà văn được hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa.

Gia đình của nhà văn cho biết, ông vào nằm điều trị bệnh già tại bệnh viện Nhân dân Gia Định đã hơn 10 ngày nay. Cả nhà lúc nào cũng túc trực bên giường bệnh của ông. Dẫu biết, người già tuổi cao sức yếu nhưng do nhà văn tỉnh táo đến phút cuối của cuộc đời nên sự ra đi của ông là rất đột ngột.

Nhà văn Toan Ánh (phải) và giám đốc NXB Trẻ bà Quách Thu Nguyệt. Ảnh: Lam Điền.

Nhà văn Toan Ánh tên thật là Nguyễn Văn Toán, sinh năm 1914, tại Đáp Cầu (Bắc Ninh). Suốt cuộc đời mình, ông dành phần lớn thời gian để ghi nhận, khám phá những phong tục tập quán, lề thói dân gian, lễ hội đình đám, tín ngưỡng, địa dư chí, ca dao... của nhiều vùng miền trên đất nước.

Trước đây sách của nhà văn chỉ được xuất bản lẻ tẻ ở một vài NXB. Nhưng đến tháng 5/2004, nhà văn ký hợp đồng nhượng quyền có thời hạn để NXB Trẻ độc quyền xuất bản trên toàn quốc bộ Toan Ánh toàn tập (gồm 124 tác phẩm đã in và chưa in) trong thời hạn 10 năm (2004-2015).

Trong số này có nhiều bộ sách giá trị và quan trọng với văn hóa và truyền thống dân tộc như: bộ Nếp cũ gồm 11 cuốn, nói đầy đủ về vòng đời của một con người Việt Nam (từ lúc thai nghén, sinh ra, đi học, đi làm, lập gia đình, chết, cải táng..., đã in 6 cuốn). Bộ Việt Nam chí lược gồm 5 cuốn mới in được 3: Người Việt đất Việt , Miền Bắc khai nguyên , Cao nguyên miền thượng (2 cuốn còn lại là: Miền Trung kiên dũng , Miền Nam phú cường ). Tập truyện Trong lũy tre xanh (viết năm 1957) phê phán hủ tục làng quê. Cuốn Phong lưu đồng ruộng (1958) ca ngợi nét đẹp đời sống tinh thần thôn xóm. Bó hoa Bắc Việt (1958) nói về phẩm chất đẹp của người phụ nữ Việt Nam thì Tiết tháo một thời (1957) nêu gương khí phách của sĩ phu Việt Nam...

TT - Tôi biết không thật nhiều về cụ Toan Ánh nhưng cũng như không ít người khác, vẫn luôn luôn quý cụ ở tuổi tác và về những gì cụ đã đóng góp rất đáng kể cho sự tìm hiểu về phong tục, tập quán và con người Việt Nam.

Chúng tôi còn quý cụ ở một số đức tính khác: hiền lành và khiêm tốn, chuyên cần tự học, làm việc âm thầm, nhẫn nại và theo đuổi chí hướng đến cùng trong việc tìm hiểu để ghi lại một cách có hệ thống tất cả những gì có liên quan đến phong tục, nếp sống của người Việt Nam từ gia đình đến ngoài xã hội.

Nhà văn Toan Ánh đã trút hơi thở cuối cùng giã từ học giới VN lúc 23g50 ngày 14-5 sau hơn 10 ngày nằm bệnh tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định.

Sinh năm 1915 tại Thị Cầu, Bắc Ninh, nhà văn Toan Ánh, tên thật là Nguyễn Văn Toán, bắt đầu viết văn từ năm 1934. Ông gắn bó mật thiết với đề tài văn hóa truyền thống của VN từ nông thôn đến thành thị, từ Bắc vào Nam và để lại cho đời khoảng 124 tác phẩm có giá trị học thuật.

Bạn đọc vẫn nhớ đến nhà văn Toan Ánh với các tác phẩm: Nếp cũ gồm 11 cuốn, Việt Nam chí lược , tập truyện Trong lũy tre xanh (1957) phê phán hủ tục làng quê, Phong lưu đồng ruộng (1958), Bó hoa Bắc Việt (1958), Tiết tháo một thời (1957).

Linh cữu nhà văn Toan Ánh hiện đang quàn ở nhà riêng tại 20/302C Phan Huy Ích, P.12, Q.Gò Vấp, TP.HCM. Lễ viếng bắt đầu lúc 8g ngày 16-5, lễ động quan lúc 8g ngày 19-5, sau đó đưa đi hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa.

Nối tiếp một số cụ tiền bối như Phan Kế Bính, Ngô Tất Tố, Chu Thiên..., nhà văn Toan Ánh bắt đầu khuynh hướng viết tiểu thuyết phong tục của mình từ năm 1957 với truyện ngắn Trong lũy tre xanh , và mấy bộ tiểu thuyết cùng loại đề tài sau đó như Ký vãng (1958), Nếp xưa (1962)... Nếp xưa là một tiểu thuyết tài hoa và đầy sức hấp dẫn mà vẫn đảm bảo được tính học thuật nghiêm túc, kết tinh từ năng khiếu quan sát, ghi nhận cuộc sống ở khía cạnh phong tục, nếp sống xưa và thủ pháp thể hiện sinh động của tác giả.

Ấy là vì cụ Toan Ánh đã sống hết mình trong không gian cụ từng hít thở, trải nghiệm từ khi bắt đầu lớn khôn đến lúc thâm nhập cuộc sống với một lòng thiết tha yêu đời, yêu người và cảm nhận chân thành về quê hương xứ sở.

Không giới hạn trong phạm vi tiểu thuyết, từ cuối những năm 1950 nhà văn Toan Ánh kiên trì biên khảo về phong tục, tập quán, với khởi đầu là quyển Phong lưu đồng ruộng kể lại sinh động những thú vui tao nhã của người Việt ở nông thôn miền Bắc.

Sau đó ông ngày càng mở rộng đề tài với bộ sách tiêu biểu lấy tên chung "Nếp cũ", bao gồm một loạt chủ đề mang tính hệ thống liên quan đến mọi khía cạnh sinh hoạt của đất nước: Hội hè đình đám (1970), Tín ngưỡng Việt Nam (1971), Con người Việt Nam (1972), Làng xóm Việt Nam (1978), Tiêu khiển Việt Nam (năm quyển cho năm đề tài khác nhau từ 1978-1996)... Ngoài ra còn có Cầm ca Việt Nam (1974), Trang sức Việt Nam (1996)...

Ðó là những đóng góp quan trọng cho kho kiến thức văn hóa Việt cũng là một phần của Việt Nam học. Cụ Toan Ánh nổi bật trong số không nhiều người viết về phong tục Việt Nam từ xưa đến nay bởi cụ đã tập trung cả cuộc đời mình vào một công việc chuyên nhất ấy. Những công trình của cụ như nhịp dẫn đưa thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay trở về tìm hiểu nếp xưa của ông bà mình, tìm về nguồn cội với một hệ thống kiến thức cần tham khảo để vận dụng cho đời sống hiện tại.

Thượng thọ ở tuổi 94, cụ Toan Ánh ngồi chung chiếu với những người xưa nay cực quý hiếm, bản thân cụ với tuổi đời như thế đã là đáng quý lắm rồi. Nhiều nhà văn, nhà giáo, nhà hoạt động văn hóa cùng thế hệ và là bạn bè của cụ cũng đã lần lượt qua đời trước đó, như Nguyễn Hiến Lê, Vương Hồng Sển, Giản Chi, Bàng Bá Lân, Sơn Nam... để lại cho cụ một tuổi già khá cô đơn và buồn bã, mặc dù cụ vẫn luôn được con cháu chăm sóc một cách tận tình, chí hiếu.

Cuối đời, với việc được Nhà xuất bản Trẻ tổ chức in lại một số tác phẩm biên khảo tiêu biểu về phong tục, theo một hợp đồng có tính hỗ trợ, nhiều người quen biết trông thấy cụ vui lắm và cụ đã không giấu được một nỗi tự hào thật xứng đáng mà cũng thật dễ thương, mỗi khi nhắc nhớ lại những việc mình đã làm được cho đời.

Cụ Toan Ánh mất đi nhưng những kiến thức cụ thu thập ghi chép được vẫn còn đó, với trên 120 tác phẩm đủ loại, chắc chắn sẽ trở thành một kho tư liệu tham khảo rất quý dành lại cho những thế hệ mai sau.

(SGGP).- Lúc 23 giờ 50 ngày 14-5-2009, nhà văn, nhà văn hóa Toan Ánh (ảnh) đã từ trần tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định sau một thời gian lâm bệnh, hưởng thọ 94 tuổi.

Nhà văn, nhà nghiên cứu Toan Ánh tên thật là Nguyễn Văn Toán, sinh năm 1915 tại Thị Cầu, Bắc Ninh. Năm 1934, ông bắt đầu sự nghiệp cầm bút với truyện ngắn Chiếc nhẫn quý, trải qua gần 80 năm cầm bút, ông đã có trên 120 tác phẩm gồm truyện dài, tiểu thuyết, truyện ngắn, ký, khảo cứu…

Tuy nhiên, ông vẫn luôn được nhớ đến như là một nhà nghiên cứu đã bỏ hết toàn bộ tâm sức cả cuộc đời để ghi nhận, khám phá những phong tục, tập quán, các lễ hội dân gian, tín ngưỡng, ca dao, địa chí… trên khắp mọi miền đất nước.

Toan Ánh rất am tường về văn hóa truyền thống dân tộc, từ khi còn rất trẻ ông đã chịu khó đi khắp các lễ hội đình đám. Đây chính là cơ sở để ông thực hiện các tác phẩm biên khảo sau này như Nếp cũ (6 tập), Tiêu khiển Việt Nam, Hồn muôn năm cũ, Phong lưu đồng ruộng, Thờ cúng tổ tiên, Hương nước hồn quê… Không chỉ viết về vùng quê miền Bắc, ông còn trực tiếp tìm hiểu sâu văn hóa, phong tục của mọi miền đất nước và thực hiện các tác phẩm như: Cao nguyên miền Thượng, Làng xóm miền Nam… Gần đây, dù hơn 90 tuổi nhưng ông vẫn tiếp tục sáng tác nhiều tác phẩm biên khảo về các trò chơi dân gian như: Trẻ con chơi, Người lớn vui chơi…

Năm 2004, NXB Trẻ đã mua bản quyền 23 đầu sách của nhà văn Toan Ánh nhằm xuất bản với chất lượng cao, góp phần cung cấp nguồn tư liệu cho việc nghiên cứu và giáo dục lớp trẻ hiện nay về nét đẹp truyền thống dân tộc Việt Nam. Lần lượt gần 20 tác phẩm trong số này đã đến tay bạn đọc.

Linh cữu nhà văn Toan Ánh hiện được quàn tại nhà riêng, số 20/302C Phan Huy Ích, P12, quận Gò Vấp. Lễ viếng bắt đầu lúc 8 giờ ngày 16-5, lễ động quan lúc 8 giờ ngày 19-5, sau đó đưa đi hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa.

Nhà văn Toan Ánh, người cuối cùng của thế hệ các nhà văn vừa sống vừa nghiên cứu văn hóa Việt Nam đã trút hơi thở cuối cùng lúc 23g50 ngày 14-5 sau hơn 10 ngày nằm bệnh tại bệnh viện Nhân dân Gia Định.

Sinh năm 1915 tại Thị Cầu, Bắc Ninh, nhà văn Toan Ánh, tên thật là Nguyễn Văn Toán, bắt đầu viết văn từ năm 1934. Ông gắn bó mật thiết với đề tài văn hóa truyền thống của Việt Nam từ nông thôn đến thành thị, từ Bắc vào Nam, và để lại cho đời khoảng 124 tác phẩm có giá trị học thuật.

Tháng 5-2004, NXB Trẻ ký hợp đồng mua tác quyền toàn bộ tác phẩm của cụ Toan Ánh trong thời hạn đến năm 2015, từ đó đến nay, đã có gần 20 tác phẩm của cụ được in lại một cách có hệ thống theo hình thức “Toan Ánh toàn tập”.

Bạn đọc vẫn nhớ đến nhà văn Toan Ánh với các tác phẩm: Nếp cũ gồm 11 cuốn; Việt Nam chí lược ; Tập truyện Trong lũy tre xanh (1957) phê phán hủ tục làng quê; Phong lưu đồng ruộng (1958); Bó hoa Bắc Việt (1958); Tiết tháo một thời (1957).

Linh cữu nhà văn Toan Ánh hiện quàn ở nhà riêng tại 20/302C Phan Huy Ích, phường 12, Gò Vấp, TP.HCM. Lễ viếng bắt đầu lúc 8g ngày 16-5, lễ động quan lúc 8g ngày 19-5, sau đó đưa đi hỏa táng tại nghĩa trang Bình Hưng Hòa.